Fındık için emanet sistemi tepkisi: “Üretici emeğinin karşılığını alamıyor”

TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Trabzon Şube Başkanı Cemil Pehlivan, fındıkta emanet sisteminin üreticiyi mağdur ettiğini belirterek Fiskobirlik ve lisanslı depoculuk için çağrı yaptı.

Fındık üreticisinin yaşadığı ekonomik sorunlara dikkat çeken TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Trabzon Şube Başkanı Cemil Pehlivan, yıllardır devam eden emanet sisteminin üreticiyi zarara uğrattığını savundu. Üreticinin ürününü uygun koşullarda saklayamadığı için tüccara bırakmak zorunda kaldığını belirten Pehlivan, Fiskobirlik’in yeniden güçlendirilmesi ve lisanslı depoculuğun yaygınlaştırılması çağrısında bulundu.

Emanet sisteminin üreticiyi fiyat karşısında savunmasız bıraktığını belirten Pehlivan, çözüm için üretici örgütlenmesinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

“Üretici Fındığını Satmak İstemiyor, Satmaya Mecbur Kalıyor” Karadeniz’de çok sayıda üreticinin şehir dışında yaşadığını, köylerde kalanların ise ürünlerini uzun süre muhafaza edebilecek uygun depolama imkânlarına sahip olmadığını ifade eden Pehlivan, nem, rutubet ve küflenme riskinin üreticiyi emanet sistemine yönelttiğini kaydetti.

Bu durumun üreticinin pazarlık gücünü zayıflattığını savunan Pehlivan, fındığın teslim edildiği tarihteki fiyat yerine aylar sonra ödeme sırasında oluşan fiyatın esas alınabildiğine dikkat çekti. Açıklamada, 350 TL seviyesinden emanete bırakılan fındığın bir yıl sonra 90-100 TL üzerinden hesaplanabildiği örneği verildi.

Fiskobirlik’in Güçlendirilmesi Çağrısı 1938 yılında kurulan Fiskobirlik’in üreticinin ortak hareket etmesini sağlayan önemli bir kurum olduğunu belirten Pehlivan, birliğin üreticiyi koruma ve piyasada söz sahibi olma işlevinin zayıfladığını ileri sürdü.

Fiskobirlik’in mali yapısı ve geçmiş uygulamalarında sorumluluğu bulunanların ortaya çıkarılması gerektiğini ifade eden Pehlivan, kurumun faaliyetlerinin eleştirilmesiyle üretici örgütünün asli işlevinin zayıflatılmasının birbirinden ayrılması gerektiğini vurguladı.

TMO’nun Piyasa Politikaları da Gündemde Açıklamada Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) alım ve stok politikalarına da değinildi. TMO’nun piyasaya ürün sunma zamanlamasının arz-talep dengesi ve üretici fiyatları üzerindeki etkilerinin dikkate alınması gerektiği belirtildi.

Pehlivan, 2025 yılında 350 TL seviyelerinde olan fındık fiyatının 2026’da 150 TL seviyelerine gerilediğini, buna karşılık gübre, ilaç, işçilik ve akaryakıt gibi üretim maliyetlerinin artmayı sürdürdüğünü kaydetti.

Çözüm İçin Lisanslı Depoculuk Önerisi Fındık üreticisinin yaşadığı sorunların aşılması için bir dizi öneri sıralayan Pehlivan, şu adımların atılmasını istedi:

Fiskobirlik’in üretici odaklı yapısının yeniden güçlendirilmesi, -Ürün işleme ve ihracat kapasitesinin geliştirilmesi, -Lisanslı depoculuğun yaygınlaştırılması, -Üreticinin depoya teslim ettiği ürün karşılığında finansmana erişiminin kolaylaştırılması, -Emanet sisteminde teslimat, fiyatlandırma ve ödeme koşullarının kayıt altına alınması, -TMO’nun alım ve stok politikalarının üretici gelirini gözetmesi.

“Üreticiyi Korumak Gıda Güvencesini Korumaktır”

Devletin üreticinin emeğini koruyacak politikalar geliştirmesi gerektiğini belirten Pehlivan, fındığın yalnızca bir tarım ürünü değil, Karadeniz’in ekonomik ve sosyal yaşamının önemli bir parçası olduğunu ifade etti.

Pehlivan açıklamasını, “Fiskobirlik'i yeniden güçlendirmek, lisanslı depoculuğu yaygınlaştırmak ve üreticiyi emanet sisteminin insafına terk etmemek bir tercih değil, tarımsal üretimin geleceği açısından bir zorunluluktur” sözleriyle tamamladı.