Rusya BM'de ölümcül otonom silahlar için müzakereyi engelliyor: Katil robot görüşmeleri çıkmazda
- Kampanyacılar, hedefleri insan müdahalesi olmadan seçip saldırabilen silahlar yüzünden dünyanın bir “Oppenheimer anı”na yaklaştığı uyarısını yapıyor
İsviçre'nin Cenevre kentindeki diplomatlar, özellikle Rusya'nın ölümcül otonom silahlar için kurallar üzerinde müzakere başlatılıp başlatılmayacağına ilişkin beş günlük zorlu görüşmeleri tıkaması üzerine cuma günü zamana karşı yarışıyordu. Birleşmiş Milletler'in Geleneksel Silahlar Sözleşmesi'ne (Convention on Conventional Weapons, CCW) ilişkin Gözden Geçirme Konferansı'ndaki görüşmelerin cuma akşamı sona ermesi planlanıyordu.
Öğleden sonra saatlerine gelindiğinde, devletler hâlâ bu çıkmazı aşmanın bir yolunu bulamamıştı. Ordular, hedefleri daha hızlı ve daha isabetli biçimde tespit edip vurmak için yapay zekadan (AI) yararlanmaya çalışıyor. Bir kez devreye sokulduğunda ölümcül otonom silah sistemleri (LAWS), hiçbir insan müdahalesi olmadan hedef seçip saldırı düzenleyebiliyor.
Stop Killer Robots (Öldürücü Robotları Durdurun) adlı, 300'den fazla örgütten oluşan küresel koalisyon, bu tür sistemlerin aralarında Ukrayna'daki savaşın da bulunduğu çatışmalarda hâlihazırda denendiğini ya da konuşlandırıldığını söylüyor. Eleştirmenler, bu silahların ayrım gözetmeyen saldırı riskini artırdığını, sorumluluğun kime ait olduğunun belirsizleştiğini ve savaş kurallarıyla uyumlu kullanılmayabileceğini belirtiyor.
Bölünmüş salonCCW'ye taraf 128 devlet, hafta boyunca müzakerelerin açılıp açılmamasını, açılacaksa hangi şartlarda ve hangi takvimde yürütüleceğini kararlaştırmaya çalıştı. Her türlü karar için tam mutabakat gerekiyor. Ülkelerin çoğu, hukuken bağlayıcı bir anlaşma yapılmasından yana.
Ancak aralarında ABD ve Rusya'nın da bulunduğu, bu teknolojiye sahip ülkeler ellerinin bağlanmasını istemiyor. Taraflar zamanlama konusunda da anlaşamıyor. Uluslararası Kızılhaç Komitesi ile çeşitli sivil toplum kuruluşları, müzakerelerin bir yılda tamamlanmasını isterken Washington beş yıl öneriyor.
Fransa, bağlayıcı ve bağlayıcı olmayan önlemleri birleştiren karma bir model için bastıran ülkeler arasında yer alıyor. Future of Life Institute'te askeri yapay zeka yönetişimi bölümünün başkanı Anna Hehir, "Görüşmelerin son gününde az sayıda devlet ilerlemeyi hâlâ engelliyor," dedi.
Gündemde RusyaKonferans pazartesi günü açıldığında Rusya, aralarında Avrupa Birliği ve sivil toplum örgütlerinin de bulunduğu gözlemcilerin tartışmalara katılmasına itiraz ederek usule ilişkin bir kilitlenme yarattı. Bu durum, devletleri görüşmelerini gayriresmi biçimde sürdürmek zorunda bıraktı.
Rusya perşembe günü, ana konularla ilgisi olmayan kısımlar dahil taslak nihai raporda defalarca değişiklik talep etti. Buna rağmen, isminin açıklanmasını istemeyen bir diplomat AFP'ye, haftanın tarafları birbirine yaklaştırdığını söyledi.
Aynı diplomat, "Bir şeyleri müzakere etme gereği konusunda uzlaşmaya çok yaklaştık. Müzakerelere odaklanan bir sürece aktif olarak karşı çıkan yalnızca bir heyet var," diye konuştu.'Oppenheimer anı'Lex International adlı hayırsever fondan Magnus Lovold, otonom silahların, dünyayı nükleer çağa taşıyan fizikçi Robert Oppenheimer'a gönderme yapan bir "Oppenheimer anı"na yaklaştığını söyledi.
Lovold, görüşmelerin oturum aralarında, "Şu anda gerçekten eşiğindeyiz; gelecekte ihtiyaç duyduğumuz bu kuralları çıkarmak çok daha zor olabilir," dedi. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, pazartesi günü konferansa, "Bu acımasız silahların kullanılmasını ve yayılmasını önlemek için harekete geçin," diye seslendi.
Guterres, "Silahlı çatışmaların yol açtığı kıyımdan ve yıkımdan sivilleri korumayı asla bırakmamalıyız," dedi.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.


Kategori: Teknoloji
Yayın: 20 Kasım 2026 15:12 · Kaynak: tr.euronews.com