Yargıtay kararı! İşverenin ‘güvenim sarsıldı’ savunmasına Yargıtay dersi: ‘Ölçüyü kaçırdınız’

Atalarımız ‘Öfke ile kalkan, ziyanla oturur’ demişler. İş hayatında da işverenin anlık hiddetle ve ölçüsüzce aldığı kararlar, yılların emeğini bir çırpıda yok edemez. İşte 17 yıla yakın ter döken bir işçinin, çöpe atılacak bozuk ürünleri ustasının izniyle alması üzerine yaşananlar tam da bu söze örnektir.

USTAMIZIN İZNİ VARDI Davacı işçi, davalıya ait fabrikada yaklaşık 17 yıl boyunca kesintisiz olarak çalıştı. Son aylık net ücreti 4.200,00 TL olan işçi, iş sözleşmesinin haksız yere feshedildiğini belirtti. İşçinin iddialarının özü şöyle: * İzin alındı: Çöpe gidecek ve imha edilecek bozuk mendilleri alırken işveren vekili sayılan ustalardan izin alındı. * İşyeri uygulaması: Çöpe atılacak işe yaramaz ürünlerin işçilere dağıtılması önceden de yapılan bir işyeri uygulamasıdır. * Orantısız ceza: Yaklaşık 17 yıllık kıdemi ve emeği göz önüne alındığında, yapılan işlem tamamen ölçüsüzdür. * Tazminat ve alacaklar: Haksız fesih nedeniyle kıdem ve ihbar tazminatı ile ödenmeyen fazla çalışma ücretlerinin tahsili talep edildi.

GÜVENİMİZ KÖTÜYE KULLANILDI Davalı işveren vekili ise davanın reddini isteyerek, şu savunmayı yaptı: * İzinsiz çıkarıldı: Ar-Ge projesi kapsamında üretilen ve hurdaya ayrılan ürünler şirket onayı alınmaksızın evlere götürüldü. * Güven sarsıldı: İşçinin bu eylemi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranış olup işverenin güvenini kötüye kullanma niteliğindedir. * Tazminatsız fesih: Haklı nedenle fesih yapıldığından kıdem ve ihbar tazminatı ödenemez; fazla çalışma ücretleri de zaten ödendi. YEREL MAHKEME KARARI İlk Derece Mahkemesi dosyayı inceledikten sonra şu gerekçelerle davayı reddetti: Güvenlik kameralarında ürünlerin şirket onayı olmadan araca yüklenip işyerinden çıkarıldığı sabittir.

İşçilerin eylemi kabul ettikleri, ‘izinsiz almadık’ savunmasının hayatın olağan akışına uymadığı belirtildi. İşverenin tazminatsız fesih kararı haklı bulunarak kıdem, ihbar ve fazla çalışma ücreti talepleri reddedildi. İSTİNAF KARARI Davacı vekili kararı istinaf etti.

Ancak Bölge Adliye Mahkemesi; İlk Derece Mahkemesi’nin kararında usul ve esasa aykırılık bulunmadığını beyan etti. Yerel mahkemenin hukuki değerlendirmesini yerinde bularak davacının istinaf başvurusunu esastan reddetti.

YARGITAY KARARI Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, dosyayı inceleyerek tarihi bir karara imza attı: * Sorumlu usta ve izin: Dosyadaki yazılı savunmalar ve tanık beyanlarından, ürünlerin işveren vekili sıfatındaki ustalarından ‘alabilirsiniz’ şeklinde verdiği izinle alındığı sabittir. * Ekonomik değeri yok: Çıkarılan ürünler bozuktur, Ar-Ge atığıdır, imha edilecektir ve hiçbir ekonomik değeri yoktur. * Ölçülülük ve orantılılık ilkesi: Yargıtay net bir ders vermiştir: Fesih en son çaredir.

Fesih de bir cezadır ve eylem ile ceza arasında bir orantı olmalı. İşçiye fesih dışında daha hafif bir disiplin cezası verilebilecekken 17 yıllık emeğini bir kalemde silmek ölçüsüzlüktür. * Netice: Fesih haksız bulundu; Bölge Adliye Mahkemesi kararı ortadan kaldırıldı, İlk Derece Mahkemesi kararı kıdem ve ihbar tazminatı yönünden bozuldu.

Yargıtay kararı, çalışma hayatındaki en temel denge olan ‘ölçülülük ilkesi’ni hatırlattı. ÇALIŞMA BARIŞININ TEMİNATI Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin bu kararı bize ne öğretiyor? * İşverene mesaj: Ekonomik değeri olmayan, çöpe gidecek bir malzeme için ve üstelik amirinden izin almış 17 yıllık emektar bir işçiyi kapı dışarı etmek vicdana da hukuka da aykırıdır.

Her hatalı davranış için direkt işten çıkarma cezası verilemez. * İşçiye mesaj: İşyerinden bir eşya çıkarırken mutlaka yetkili amirin bilgisi ve izni alınmalı, işyeri kurallarına uyulmalı. * Adaletin terazisi: Hukuk, kul hakkını ve yılların emeğini küçük detaylara kurban etmez. Haklı ile haksız ayrılırken eylemin ağırlığı ile verilecek ceza birbiriyle uyumlu olmalı.

Başka bir deyişle fesihlerde ‘ölçülülük ilkesi’ göz ardı edilemez. İşverenlerin anlık öfkeyle feshin kolaylığına kaçmak yerine, adaleti ve ölçülülüğü rehber edinmesi, çalışma barışının en büyük teminatıdır.