İstanbul'da Nefes Almak Zorlaşıyor: Hava Kirliliği Geçen Yıla Göre Yükseldi

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) tarafından yapılan araştırmada, İstanbul'daki partikül madde (PM10) kaynaklı hava kirliliğinin ekim ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10,3 arttığı belirlendi. Kentteki 26 ölçüm istasyonunun 20'sinde kirlilik değerleri yükselirken, en yüksek ölçüm Sultangazi 3 istasyonunda kaydedildi.

İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Toros, 2025 ve 2026 yıllarının ekim aylarına ait hava kalitesi verilerini karşılaştırdı. Çalışmada, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İstanbul Büyükşehir Belediyesinin (İBB) ölçüm istasyonlarından elde edilen PM10 verileri incelendi.

EN YÜKSEK KİRLİLİK SULTANGAZİ'DE ÖLÇÜLDÜAraştırmaya göre, İstanbul genelinde ekim ayındaki ortalama PM10 konsantrasyonu metreküp başına 35,2 mikrogram olarak ölçüldü. Geçen yılın aynı döneminde bu değer 31,9 mikrogram seviyesindeydi.

Böylece partikül madde kaynaklı hava kirliliği yıllık bazda yüzde 10,3 artış gösterdi. 26 ölçüm istasyonunun 20'sinde PM10 değerleri yükselirken, 6 istasyonda düşüş kaydedildi. Ekim ayında en yüksek kirlilik metreküp başına 71,3 mikrogramla Sultangazi 3 istasyonunda ölçüldü.

En düşük değer ise 18,1 mikrogramla Üsküdar 1 istasyonunda kayıtlara geçti.2025 VE 2026 YILI EKİM AYI ÖLÇÜMLERİİstanbul'daki ölçüm istasyonlarında kaydedilen PM10 ortalamaları şöyle:'HAVA KİRLİLİĞİNDEKİ ARTIŞIN ANA NEDENİ METEOROLOJİK DEĞİŞKENLER'Prof. Dr.

Hüseyin Toros, Anadolu Ajansı muhabirine yaptığı değerlendirmede hava kirliliğiyle mücadelenin insan sağlığı ve ekosistemin korunması bakımından büyük önem taşıdığını söyledi. Toplumun ortak çözümler üretmesi ve bu konuda harekete geçmesi gerektiğini vurgulayan Toros, İstanbul'daki 26 istasyonun verilerine göre ekim ayında kirliliğin geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 10,3 arttığını belirtti.

Artışın temel nedeninin meteorolojik koşullar olduğunu ifade eden Toros, eylül ayındaki yağışları karşılaştırarak şu değerlendirmeyi yaptı:"Geçen yılın eylül ayı ile bu yılın aynı dönemindeki yağışları karşılaştırdığımızda, bu yıl eylülde geçen yıla göre yüzde 50 daha fazla yağış meydana geldi. Çok yağış almamıza rağmen geçen yıl yağışlar daha uzun süre etkili olduğu ve arka planda alçak basınç alanları daha etkili olduğu için geçen yıl bu yıla göre daha temiz bir hava ile karşı karşıyaydık.

Bu sene ise maalesef havamız daha kirli çıkmış oldu." Rüzgarın hava kalitesi üzerindeki etkisine de dikkat çeken Toros, yüksek basıncın etkili olduğu dönemlerde hava hareketlerinin azalmasının kentlerde kirliliği artırdığını kaydetti. İSTANBUL'DA HAVA KİRLİLİĞİNİN ÖNEMLİ KAYNAĞI TRAFİKİstanbul'daki hava kirliliğinin büyük bölümünün araçlardan kaynaklandığını belirten Toros, kentte trafiğe kayıtlı araç sayısının 6 milyonun üzerinde olduğunu söyledi.

Yoğun trafik nedeniyle kısa mesafelerde bile yolculukların 20-30 dakikaya uzayabildiğini aktaran Toros, araçların trafikte daha uzun süre kalmasının egzoz gazı salımını artırdığını ifade etti. Havaların soğumasıyla ısınma kaynaklarının da devreye girdiğini hatırlatan Toros, binaların çoğunda doğal gaz kullanılmasına rağmen bazı küçük mahallelerde ve sanayi sitelerinde farklı yakıtlarla ısınmanın sürdüğünü, bunun da hava kirliliğine katkıda bulunduğunu dile getirdi.

Şehirlerin, caddelerin ve sokakların temiz tutulmasının yanı sıra kirliliğe neden olan kaynakların ortadan kaldırılması gerektiğini vurguladı. PM10 SINIR DEĞERİ 5 İSTASYONDA AŞILDIToros'un değerlendirmesine göre, ekim ayında günlük PM10 ortalaması metreküp başına 50 mikrogramın üzerinde olan istasyon sayısı geçen yıl 3 iken bu yıl 5'e yükseldi.

Havadaki günlük PM10 değerinin sağlık açısından metreküp başına 50 mikrogramın altında olması gerektiğini belirten Toros, Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) yıllık ortalama için önerdiği sınırın ise 15 mikrogramın altında olduğunu hatırlattı. Toros, İstanbul'daki kirlilik düzeyine ilişkin, "Bu değerin iki katından fazla kirli olduğumuzu görüyoruz" dedi.

Hava kirliliğinin kısa sürede çözülebilecek bir sorun olmadığını, uzun vadeli çalışmalar yürütülmesi gerektiğini belirten Toros, Türkiye'nin 2053 karbon sıfır hedefinin bu açıdan önemli olduğunu söyledi. Karbon salımına neden olan maddelerin çoğunlukla diğer kirleticilerin de kaynağı olduğunu ifade ederek bu emisyonların azaltılması gerektiğini kaydetti.

Atmosferdeki karbondioksit yoğunluğunun sanayi öncesi dönemde 300 ppm'in altında olduğunu, günümüzde ise 430 ppm seviyesine çıktığını aktaran Toros, bu artışın insan sağlığını doğrudan veya dolaylı biçimde etkilediğini belirtti.'COP31 İKLİM DEĞİŞİKLİĞİYLE MÜCADELEDE ÖNEMLİ'Türkiye'nin ev sahipliği yapacağı COP31'in hava kirliliği ve iklim değişikliğiyle mücadele bakımından önemli bir uluslararası organizasyon olduğunu söyleyen Toros, dünyanın farklı bölgelerinden yöneticilerin, bilim insanlarının, öğrencilerin ve çeşitli kuruluşların Antalya'da bir araya geleceğini ifade etti. Hava kirliliğinin iklim üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu belirten Toros, iklim değişikliğinin taşkın, kuraklık, deniz seviyesinin yükselmesi, buzulların erimesi ve susuzluk gibi sonuçlara yol açtığını söyledi.

Atmosferin kirlenmesinin de bu sorunların arka planındaki temel nedenlerden biri olduğunu dile getirdi. Hava kirliliğiyle mücadelenin okullarda, iş yerlerinde ve evlerde gündemde tutulması gerektiğini vurgulayan Toros, bireysel önlemlerin de önemine işaret etti.

Toros, ev ve iş yerlerinin çevresini temiz tutmanın, ulaşım ve ısınmada atmosfere zarar vermeyen yakıtları tercih etmenin ve kaynakları verimli kullanmanın hava kirliliğini azaltacağını belirterek, bu adımların insan sağlığını korumanın yanı sıra küresel iklim değişikliğiyle mücadeleye ve Türkiye'nin 2053 karbon sıfır hedefine katkı sağlayacağını ifade etti.