Bir zamanlar Seher'de buluşurdu Erzurum

Bir şehrin geçmişini bazen eski fotoğraflar, bazen sararmış gazete sayfaları, bazen de yıllar önce oturulan bir masanın hatırası anlatır. Erzurum'da Seher Lokantası da kuşakların hafızasında böyle bir yer edindi. 1946 yılında İhsan Geçikli ve Hacı Avni Uzuner tarafından Erzurum Hamamı'nın hemen önünde açılan lokanta, yalnızca yemekleriyle değil, ağırladığı insanlarla, kurulan dostluklarla ve şehrin gündelik hayatına kattıklarıyla da hafızalarda yer buldu.

1975 yılında bugünkü yerine taşınan Seher Lokantası, yıllarca Erzurum'un önemli buluşma noktalarından biri oldu. Bir dönem esnafın öğle molasını verdiği, dostların aynı sofrada buluştuğu, kente gelen önemli isimlerin ağırlandığı mekan, zamanla şehrin sosyal hayatının da bir parçasına dönüştü.

Ancak Hacı Avni Uzuner'in vefatı ve İhsan Geçikli'nin yılların yorgunluğuyla dinlenmek istemesi üzerine lokantanın faaliyetlerine ara verildi. Aradan geçen yılların ardından aile, babaları İhsan Geçikli'nin hatırasını yaşatmak ve Seher Lokantası'nın köklü lezzet geleneğini yeniden canlandırmak için harekete geçti.

Ailenin büyük oğlu Mehmet Dursun Geçikli'nin öncülüğünde yeniden kapılarını açan lokanta, böylece yıllar sonra eski müdavimleriyle yeniden buluştu. Babasının yanında yetişen ve mesleğin inceliklerini ondan öğrenen Mehmet Dursun Geçikli, kardeşlerinin de desteğiyle Seher'in mirasını devralarak geçmişin lezzetlerini bugüne taşımaya başladı.

Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü öğretim üyelerinden Prof. Dr. Murat Geçikli, bugün üçüncü kuşak olarak temsil ettikleri bu mirası “Bir Şehrin Hafızasındaki Asırlık Lezzet: Seher Lokantası” adlı kitapla ölümsüzleştirdi.

Babasının hatırasını yaşatmak, Seher Lokantası'nın eski müdavimlerinin anılarını kayıt altına almak ve Erzurum'un gastronomi kültürüne ışık tutmak amacıyla hazırladığı eser, geçmişin sofralarını bugünün okuruyla buluşturdu.

Babasının tezgahından üçüncü kuşağa

Seher Lokantası'nın hikayesinin kendileri için bir aile hatırasından çok daha fazlası olduğunu belirten Geçikli, babasının mesleğe çocuk yaşlarda başladığını, ağabeyi Mehmet Dursun Geçikli'nin de onun yanında yetiştiğini anlatarak sözlerini şöyle sürdürdü: “Bizler üçüncü nesli temsil ediyoruz. Erzurum denildiği zaman gerek geçmişte gerek günümüzde insanların aklına gelen mekanlardan bir tanesi Seher Lokantası.

Babamız İhsan Geçikli ve halamızın eşi Hacı Avni Uzuner ile birlikte bu macera başlıyor. İlk olarak Erzurum Hamamı'nın hemen önünde açılan lokanta, 1975 yılında bugünkü yerine taşınıyor. Daha sonra Hacı Avni Uzuner'in vefatı ve babamızın da yılların yorgunluğuyla ara vermek istemesi üzerine işletme kapanıyor”

Babasının hatırasını yaşatıyorlar

Babasının hatırasını yaşatmak için yeniden harekete geçtiklerini ifade eden Geçikli, Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Sekmen'in bölgede başlattığı kentsel dönüşüm sürecinin de bu kararlarında etkili olduğunu belirtti. İşletmenin başında ağabeyi Mehmet Dursun Geçikli'nin bulunduğunu, kendisinin ve kardeşinin de ona destek verdiğini söyleyen Geçikli, “Abimin babamın tezgahından geçtiğini söyleyebilirim.

Beraber çalıştılar ve bir nevi çırağı oldu. Ben ve kardeşim çok küçük olduğumuz için bu fırsatı yakalayamadık. El birliğiyle babamızın hatırasını yaşatmak ve Erzurum'un hafızasına yerleşmiş o tarihi mekânı tekrar yaşatmak istiyoruz” diye konuştu.

Bir zamanların seher sofraları

Seher Lokantası'nı hafızalarda özel kılan en önemli unsurlardan biri de mutfağıydı. Bugün menülerde her zaman rastlanmayan geleneksel sulu yemekler, yöresel lezzetler ve kendine özgü sunumlar, geçmişte lokantanın müdavimlerini bir araya getiriyordu.

Lokantanın imza lezzetlerinden takım yemek, o günleri hatırlayanların ilk aklına gelen tatlardan biri. Büyük bir tabakta pilav, su böreği ve yöresel yemeklerin bir araya getirildiği bu özel sunumda her yemekten biraz bulunuyordu.

Bir tabakta Erzurum mutfağının farklı tatlarını buluşturan takım yemek, Seher'in hafızalara kazınan lezzetlerinden biri olarak öne çıkıyordu. Cumartesi günlerinin ise ayrı bir anlamı vardı. İhsan Geçikli'nin döneminde her cumartesi hazırlanan mantı, müdavimlerin unutamadığı lezzetler arasına girdi.

Kimi müşterinin aklında lahana dolması, kimininkinde biber dolması kaldı. Yıllar geçse de o sofraların lezzeti, insanların hafızasından silinmedi.

Takım yemek favorilerden

Geçikli, “Seher Lokantası denildiğinde akla ilk gelen şeylerden biri takım yemek oluyor. Büyük bir tabak içerisinde pilav, su böreği gibi yöresel lezzetlerin bulunduğu, her şeyden biraz biraz konularak hazırlanan bir tabak.

Bu, insanların zihninde kalan lezzetlerden birisi. Lokantanın imza yemeği olarak takım yemeğini söyleyebilirim. Ayrıca babamın döneminde her cumartesi mantı yapılırdı. O lezzet de akıllardan çıkmayan bir tat oldu” ifadelerini kullandı.

Bugün ise geçmişin bu mutfak anlayışını yeniden yaşatmak isteyen aile, esnaf lokantası geleneğini temel alıyor. Sulu yemeklerin yanı sıra Erzurum usulü yaprak döner ve hafta sonları cağ kebabı da menüde yer alıyor. Geçmişten gelen tarifleri ve damak hafızasını korumayı amaçladıklarını belirten Geçikli, “Esnaf lokantalarının özünü oluşturan şey sulu yemeklerdir.

Biz de kaybolmaya yüz tutmuş bu geleneği bir öze dönüş olarak düşündük. Abimizin öncülüğünde o geleneği, gastronomi kültürünü ve damak hafızasını devam ettirmenin peşindeyiz” dedi.

Bir sofrada buluşan isimler

Seher Lokantası'nın geçmişi aynı zamanda Erzurum'un siyasi ve sosyal hayatına da tanıklık etti. Adnan Menderes döneminden itibaren çok sayıda önemli ismi ağırlayan mekânda Süleyman Demirel, Necmettin Erbakan, Alparslan Türkeş ve Erdal İnönü gibi siyasetçiler de misafir edildi.

Ancak Seher Lokantası’nın hikayesini yalnızca ağırladığı önemli isimlerle anlatmak mümkün değil. Asıl hikâye, yıllarca aynı masaya oturan esnafın, dostların, ailelerin ve şehre yolu düşen insanların anılarında saklıydı. Bir lokantayı şehir hafızasının parçası yapan da tam olarak bu ortak yaşanmışlıklardı.

Eski müdavimlerin hafızasında hala yaşıyor

Murat Geçikli, kitabını hazırlarken Erzurum'un kanaat önderleriyle görüşerek geçmişin Seher Lokantası'nı onların hatıraları üzerinden yeniden anlatmaya çalıştı. Lütfü Yücelik, Muammer Cindilli, Fahrettin Taşkesenlioğlu ve Rasim Cinisli gibi isimlere “Seher Lokantası deyince aklınıza ilk ne geliyor?” sorusunu yöneltti.

Aldığı cevaplar, bir mekanın hafızalarda ne kadar farklı izler bırakabildiğini gösterdi. Kimisi lahana dolmasını, kimisi biber dolmasını, kimisi ise o yılların atmosferini unutamamıştı. Geçikli, bu görüşmelerle babasının hatırasını ölümsüzleştirmenin yanında Erzurum'un ortak geçmişinden kesitleri de gelecek kuşaklara aktarmayı amaçladığını belirtti.

Yıllar önce Erzurum'dan ayrılanların bile lokantayı unutmadığını anlatan Geçikli, 1990'lı yıllarda Uşak'a göç eden bir müşterinin yıllar sonra lokantanın tabelasını görünce içeri girdiğini ve babasını tanıdığını söyledi. Uzun süre sohbet ettikleri müşterinin anlattıkları, geçmişle bugün arasında kurulan bağın en güzel örneklerinden biri oldu.

Geçikli, “Eski müdavimlerimiz yeniden açılmamıza çok sevindiler. Özledikleri o nostaljik havayı burada soluduklarını söylüyorlar. Genellikle yaşı 40'ın üzerinde olan herkesin kesinlikle yolu bir kere de olsa o dönemin ismiyle Yeni Seher Lokantası'ndan geçmiştir” dedi.

Şehrin hafızası sofralarda saklı

Tarihi lokantaların yalnızca ticari işletmeler olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Geçikli, bu mekânların bir şehrin kimliğini, kültürünü ve toplumsal ilişkilerini yaşatan önemli değerler olduğunu vurguladı.

Şehirlerin sadece binalardan ve yollardan oluşmadığını, yaşanmışlıkların, sanatın ve kültürün biriktiği canlı organizmalar olduğunu ifade eden Geçikli, tarihi mekanları bu organizmanın kalbi olarak nitelendirdi. Tarihi lokantaların ise bir şehrin yaşayan mutfak müzeleri ve somut olmayan kültürel mirasının en önemli koruyucuları arasında bulunduğunu kaydetti.

Bu lokantalarda patron kavramından çok usta ve baba kavramlarının öne çıktığını ifade eden Geçikli, işletme sahiplerinin önlük takarak tezgâhta çalışmasının, personelin yıllarca aynı işletmeye emek vermesinin Ahilik geleneğinin günümüzdeki yansımaları olduğunu dile getirdi. Tarihi lokantaların gastronomi turizmi açısından da önemli olduğunu belirten Geçikli, insanların artık bir şehri tanırken yalnızca tarihi yapılarını görmek değil, o şehrin kültürünü tatmak da istediğini, bu mekânların kentlerin uluslararası marka değerine katkı sunduğunu kaydetti.

Geçmişin lezzeti, geleceğin mirası

Bugün üçüncü kuşak olarak Seher Lokantası'nın hikâyesini sürdürmeye çalıştıklarını belirten Prof. Dr. Murat Geçikli, geçmişin tariflerini ve esnaf lokantası kültürünü geleceğe taşımayı hedeflediklerini ifade ederek, “İlerleyen dönemlerde Erzurum'da ikinci bir şube açmayı planlıyoruz.

Bizim için bu yolculuk bir işletmeyi büyütmekten çok daha fazlasını ifade ediyor. Seher Lokantası, yıllar boyunca aynı sofrada buluşan insanların, unutulmayan yemeklerin, ustaların ve Erzurum'un değişen şehir hayatının ortak hikâyesini taşıyor.

Bazı mekânlar kapanınca yalnızca kapılarını kapatmaz, sofralarında biriktirdikleri hatıraları da geçmişe bırakır. Bazıları ise yıllar sonra yeniden hatırlanarak bir şehrin belleğinde yaşamaya devam eder. Seher Lokantası da 1946'dan bugüne uzanan hikâyesiyle Erzurum'un hem damak hafızası hem de folklorüdür” dedi.