Latmos’taki pürenlikler arılar ve yöre yaşamı için korunmalı

Aydın ve Muğla sınırları içinde uzanan Latmos (Beşparmak) Dağları’nda doğal olarak yetişen pürenler, arıcılık ve hayvancılığın yanı sıra biyolojik çeşitliliğin sürmesine de katkı sağlıyor. Ekosistemi Koruma ve Doğa Sevenler Derneği (EKODOSD) Başkanı Bahattin Sürücü, bu alanların yalnızca bitki örtüsü olarak görülmemesi gerektiğini belirterek Latmos için bütüncül koruma çağrısında bulundu.

Halk arasında funda, püren ve süpürge çalısı adlarıyla bilinen bitkiler, fıstık çamlarının arasındaki alanlarda pembe ve mor çiçekler açıyor. Özellikle sonbaharda çiçeklenen türler, başka bitkilerin daha az çiçek verdiği dönemde bal arılarına nektar ve polen sağlıyor.

Püren nektarının ağırlıklı olarak kullanıldığı ballar koyu renkleri ve keskin aromalarıyla tanınıyor. ARILAR İÇİN BESİN KAYNAĞIEKODOSD Bilim Danışmanı Prof. Dr. Ali Çelik, Erica cinsinin (Ericaceae) dünya genelinde 700’den fazla türle temsil edildiğini, başlıca Güney Afrika, Akdeniz bölgesi ve Batı Avrupa’da yayıldığını aktardı.

Türkiye’de bu cinsin doğal olarak yetişen beş taksonu bulunduğunu ve bunlardan birinin Türkiye’ye endemik olduğunu belirtti. Erica arborea ile Erica manipuliflora’nın kıyı bölgelerinde yaygın görüldüğünü, Erica bocquetii’nin ise ülkemize endemik olduğunu kaydetti.

Çelik, püren türlerinin farklı zamanlarda çiçeklendiğini, sonbaharda açanların arılar için önemli bir nektar ve polen kaynağı oluşturduğunu söyledi. İklim değişikliği ve doğal yaşam alanlarının tahrip edilmesinin arıların besin kaynaklarını azaltabileceğini, bunun koloni sağlığı ile bal üretiminin miktar ve kalitesini olumsuz etkileyebileceğini ifade etti.

Pürenlerin, diğer besin kaynaklarının azaldığı zamanlarda arıların beslenmesine yardımcı olarak kolonilerin kışa daha sağlıklı girmesine ve kışı daha az kayıpla geçirmesine katkı sağlayabileceğini belirtti. Makilik alanların önemli bileşenlerinden olan bu bitkiler, bitkiler ve hayvanlar arasındaki ekolojik ilişkilerin sürdürülmesinde de rol oynuyor.

ÜRETİM KÜLTÜRÜNÜN PARÇASISürücü, Latmos’un arıcılık geçmişinin bölgenin kültürel zenginliğinin bir parçası olduğunu söyledi. Antik dönemde Karya bölgesinde bal üretimi ve ticaretinin ekonomik yaşamda önemli yer tuttuğunu; tarihi kaynaklarda Latmos Herakleiası, Pidasa ve Theangela’dan Mısır’a bal gönderildiğine ilişkin kayıtlar bulunduğunu aktardı.

Dağın farklı noktalarında, devasa kayaların üzerinde halk arasında “kovanlık” olarak bilinen arı barınaklarının görülmesinin de arıcılık geleneğinin geçmişten bugüne izlerini taşıdığını belirtti. Sürücü, pürenliklerin arıların beslenmesinin yanı sıra keçilerin otlatıldığı ve yaban hayatının sürdüğü makilik alanların bir parçası olduğunu vurguladı.

Bu bitki topluluğunun arıcılık, hayvancılık, doğal yaşam ve yöre halkının geleneksel üretim biçimleri arasında bağ kurduğunu ifade etti. Latmos’taki zeytinliklerin, fıstık çamı topluluklarının, doğal bitki örtüsünün ve kültür varlıklarının baskı altında olduğunu belirten Sürücü, pürenliklerin yok olmasının yalnızca bitki örtüsü kaybı olmayacağını söyledi.

Böyle bir kaybın arıların besin kaynaklarına, keçilerin otlaklarına, geleneksel arıcılık ve hayvancılığa, ayrıca yöre kültürüne zarar vereceğini kaydetti. Pürenlerle kaplı alanların işe yaramayan kıraç araziler olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Sürücü, buralarda antik dönemden bugüne uzanan üretim kültürüyle birbirine bağlı bir ekosistemin varlığını sürdürdüğünü ifade etti.

Pürenlerin korunmasının arıları, hayvancılığı, biyolojik çeşitliliği ve yöre halkının yaşam biçimini de korumak anlamına geldiğini söyleyen Sürücü, Latmos’un doğal, arkeolojik, jeolojik ve kültürel değerlerinin birlikte ele alınmasını ve alanın özelliklerine uygun, etkili, bütüncül bir koruma statüsü oluşturulmasını istedi.