Petrol fiyatları Hürmüz görüşmeleri nedeniyle düşüyor

AJANSLAR** - Petrol fiyatları haftaya düşüşle başladı. Küresel gösterge kabul edilen Brent petrolün varil fiyatı, pazartesi sabahı yaklaşık 108,5 dolardan işlem gördü. Bu, cuma günkü kapanışa göre yaklaşık yüzde 2,8'lik düşüşe işaret ediyor.

Fiyatlardaki gerilemede, İranlı müzakerecilerin Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik bir planı görüşmek üzere Katar'da temaslarda bulunması etkili oldu.

Ancak piyasalardaki bu hareketliliğin arkasında henüz somut bir ilerleme olduğuna dair fazla işaret yok.

ABD Başkanı Donald Trump askeri seçenekleri masada tutarken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun salı günü ABD'de yapılacak ara seçimlerin ardından Trump'a İran'ı derhal vurması yönünde baskı yaptığı bildirildi.

Dünya petrol arzının normal şartlarda yaklaşık beşte birinin geçtiği, İran ile Umman arasındaki dar su yolu Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği, savaşın şubat ayının sonlarında başlamasından bu yana ciddi şekilde sekteye uğradı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, hafta sonu Telegram'da yayımlanan bir röportajında, görüşülen plan kapsamında Washington'ın bir dizi koşulu kabul etmesi halinde boğazın iki gün gibi kısa bir sürede yeniden açılabileceğini söyledi.

Erakçi, Tahran'ın ABD ile doğrudan görüşmeler yürütmediğini ve sürecin nasıl sonuçlanacağının Washington'ın İran'ın sorularına vereceği yanıta bağlı olduğunu da belirtti.

İranlı yetkililer daha önce ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasının sona erdirilmesini, petrol ihracatına uygulanan yaptırımların kaldırılmasını ve bölgedeki tüm cephelerde çatışmaların durdurulmasını talep etmişti.

Washington'dan çelişkili mesajlar**

Trump, cumartesi gecesi Florida'daki Mar-a-Lago tatil köyünde düzenlenen Cadılar Bayramı partisinde gazetecilere yaptığı açıklamada, müzakerelerin "iyi gittiğini" söyledi. Ancak İranlıları "pek güvenilir" bulmadığını da ekledi.

Trump, "Donanmalarını ve hava kuvvetlerini etkisiz hale getirdiğimiz için acele etmek zorunda değiliz," dedi. Bununla birlikte ABD'nin hâlâ "bir ya da iki noktayı halletmesi" gerektiğini belirterek bunun "10 dakika içinde" yapılabileceğini söyledi.

Bu hafta yeniden savaşa dönülmesini bekleyip beklemediği sorulan Trump, "Diyelim ki döndüm. Size söyler miydim?" yanıtını verdi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da cumartesi günü yaptığı açıklamada, askeri operasyonların yeniden başlatılması konusunda henüz herhangi bir karar alınmadığını söyledi.

Wall Street Journal geçen hafta, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in Trump'ın talimatıyla İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai'ye barış görüşmelerini yeniden başlatmak amacıyla bir mektup gönderdiğini yazmıştı.

Trump ise bu iddiayı reddederek, temasın İran'ın ihtiyaç duyduğu tıbbi malzemelerle ilgili olduğunu söyledi.

Axios haber sitesinin aktardığına göre Netanyahu, cumartesi günü Trump'la yaptığı telefon görüşmesinde ara seçimlerin hemen ardından İran'a yönelik saldırıların yeniden başlatılmasını istedi. Trump ise diplomasiye daha fazla zaman tanımak istiyor.

Trump, görüşmeyi "çok iyi" olarak nitelendirdi.

Öte yandan Netanyahu da siyasi geleceği için mücadele ediyor. İsrail'de 27 Ekim'de yapılan seçimlerde Netanyahu'nun liderliğindeki blok, 120 sandalyeli mecliste 53 sandalye kazandı. Hükümet kurmak için gereken 61 sandalyeye ulaşamayan blok karşısında, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloku 48 sandalye elde etti.

Netanyahu'nun Likud partisi ise herhangi bir kanıt sunmadan seçimlerin çalındığını öne sürdü.

Petrol fiyatlarında savaş kaynaklı risk primi sürüyor**

Goldman Sachs, pazartesi günü yatırımcılarla paylaştığı notta, varil başına yaklaşık 27 dolarlık jeopolitik risk priminin "ekim ayında ham petrol fiyatlarında yaşanan yükselişin büyük bölümünü açıkladığını" belirtti. Brent petrolün fiyatı bu yükseliş sırasında kısa süreliğine 118 dolara kadar çıkmıştı.

Banka, ABD'deki ara seçimlerin ardından çatışmaların tırmanma ihtimaline piyasanın daha fazla ağırlık verdiğini belirterek, Brent petrolün yıl sonu fiyat tahminini varil başına 90 dolardan 105 dolara yükseltti.

Arz kaynaklı riskler de varlığını koruyor.

Bölgedeki deniz trafiğini izleyen İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları Merkezi (UKMTO), pazar günü Hürmüz Boğazı'nda bir geminin bir mühimmatla vurulduğuna ilişkin ihbar aldığını açıkladı.

İran da cuma günü gemilere yönelik birden fazla saldırı düzenlendiğini bildirmişti. Bu gelişme, stratejik öneme sahip deniz geçidindeki gerilimin henüz azalmadığını gösteriyor.