Memurlarda Yeşil Pasaport Krizi: Maaş Derecesi Yetmiyor

Balıkesir'in Edremit ilçesinde ve ülke genelindeki kamu kurumlarında görev yapan devlet memurları için yeşil pasaport alma kriterleri, 5682 sayılı Pasaport Kanunu çerçevesinde yeniden gündeme geldi. Birçok memur, maaş derece ve kademesinin ilerlemesiyle hususi damgalı pasaport hakkı kazandığını düşünse de, mevzuatın öngördüğü şartlar çok daha spesifik bir yapıya dayanıyor.

Pasaport Kanunu'nun 14. maddesinin (A) fıkrası uyarınca, bir memurun yeşil pasaport alabilmesi için kariyeri boyunca 1, 2 veya 3. derece kadrolardan birinde fiilen görev yapmış olması zorunluluğu bulunuyor. Bu noktada en kritik ayrım, personelin maaş hesabında kullanılan derece ve kademe bilgisi ile atandığı kadronun derecesi arasında yaşanıyor.

Maaş derecesinin ilerlemiş olması, kişinin otomatik olarak üst dereceli bir kadroya atandığı anlamına gelmiyor. Özellikle ortaokul mezunu memurlar için bu durum ciddi bir engel teşkil ediyor. Kamu kurumlarında 1, 2, 3 ve 4. derece kadrolara atanabilmek için mevzuat gereği en az iki yıllık yükseköğrenim mezunu olma şartı aranıyor.

Eğitim düzeyi bu seviyenin altında kalan personelin, üst dereceli kadrolara atanması mümkün olmadığından, yeşil pasaport için gerekli olan kadro derecesi kriterini karşılamaları da imkansız hale geliyor. Kadro dereceleri, personelin görev unvanına göre değişiklik gösteriyor.

Örneğin; şube müdürü ve üstü unvanlar 1. derece kadrolarda yer alırken, şef veya veri hazırlama kontrol işletmeni gibi unvanlar 3. derece kadrolarda bulunabiliyor. Buna karşın, teknisyen yardımcısı veya unvansız diğer memurlar, yükseköğrenim mezunu olsalar dahi genellikle 5. derece kadrolarda görev yapıyorlar.

Bu durum, unvanın ve öğrenim durumunun pasaport hakkı üzerindeki belirleyici etkisini gözler önüne seriyor. Sıkça sorulan 4/9 derece ve kademesinde bulunan ortaokul mezunu bir memurun durumu da bu kapsamda değerlendiriliyor.

Söz konusu personelin maaş intibakının 4/9 seviyesine ulaşmış olması, hususi damgalı pasaport alabilmesi için yeterli görülmüyor. Çünkü pasaport hakkı, maaş derecesinden ziyade, memurun atandığı kadronun yasal derecesine endekslenmiş durumda.

Sonuç olarak, 5682 sayılı Kanun'un mevcut hükümleri, memurların hususi damgalı pasaport alabilmesi için maaş derecesi, kadro derecesi ve öğrenim durumu kriterlerinin bir arada değerlendirilmesini gerektiriyor. Ortaokul mezunu memurların, öğrenim şartı nedeniyle üst kadrolara geçiş yapamaması, bu personelin yeşil pasaport hakkından yararlanmasını hukuken engelliyor.