Sinop’ta tarihi meydanın doğuşuna tanıklık eden fotoğraflar gün yüzüne çıktı

Sinop’ta yaşayan emekli sınıf öğretmeni Hayrettin Bozkurt (67), kentin tarihî ve kültürel belleğine ışık tutan bir çalışmaya imza attı. Bozkurt, “Cumhuriyet’in 10. Yılında Sinop, Bir Meydanın Doğuşu” başlıklı yazısında, 1933 yılında Cumhuriyet’in kuruluşunun 10. yıl dönümü dolayısıyla Sinop’ta oluşturulan Cumhuriyet Meydanı’nın hikâyesini tarihî fotoğraflar eşliğinde ele aldı.

Cumhuriyet’in ilanının ardından Türkiye genelinde yaşanan toplumsal ve kültürel dönüşümün Sinop’taki izlerine dikkat çeken Bozkurt, Cumhuriyet Meydanı’nın yalnızca bir tören alanı olmadığını, aynı zamanda yeni bir dönemin kent yaşamındaki önemli simgelerinden biri hâline geldiğini ifade etti.

CUMHURİYET’İN 10. YILINDA SİNOP’TA YENİ BİR MEYDAN DOĞDU

Bozkurt'un aktardığı bilgilere göre, Cumhuriyet’in 10. yıl dönümünün kutlandığı 1933 yılında Sinop’ta Cumhuriyet Meydanı adıyla yeni bir kamusal alan şekillendi. Daha önce de çarşı, sokak ve çeşitli alanlarda bir araya gelen Sinoplular için bu gelişme, yalnızca yeni bir toplanma alanının oluşturulması anlamına gelmiyordu.

Cumhuriyet’in adını taşıyan meydan, yeni yönetim anlayışının ve Cumhuriyet değerlerinin kent yaşamında görünür hâle gelmesini sağladı.

Meydan, Cumhuriyet Bayramı kutlamalarının gerçekleştirildiği, vatandaşların ortak sevinç ve heyecanlarını paylaştığı önemli bir buluşma noktası oldu.

1933 YILINA AİT FOTOĞRAFLAR TARİHE IŞIK TUTUYOR

Çalışmasında döneme ait fotoğraflara da yer veren Bozkurt, Cumhuriyet’in 10. yıl kutlamaları sırasında Sinop’ta yaşanan tarihî anları anlattı. Fotoğraflardan birinde, üzerinde “C.H.F. HALK KÜRSÜSÜ” yazan ahşap bir kürsünün bulunduğunu belirten Bozkurt, dönemin Sinop Valisi Abdülhak Bey'in (Savaş), Cumhuriyet’in 10. yılının anlam ve önemine ilişkin konuşmasını bu kürsüden gerçekleştirdiğini aktardı.

Tören alanında kadın, erkek ve çocuklardan oluşan kalabalığın yer aldığını ifade eden Bozkurt, söz konusu görüntülerin Cumhuriyet Bayramı'nın Sinop'ta nasıl kutlandığını ortaya koyduğunu vurguladı.

MEYDANIN ORTASINA HATIRA SÜTUNU YERLEŞTİRİLDİ

Cumhuriyet Meydanı’nın tarihî kimliğini yansıtan en önemli unsurlardan birinin meydanın ortasına yerleştirilen hatıra sütunu olduğunu belirten Bozkurt, sütunun üzerinde şu ifadelerin bulunduğunu kaydetti:

“T.C. SİNOP CUMHURİYET MEYDANI YILDÖNÜMÜ HATIRASI – BİRİNCİ TEŞRİN 1933”

Tepesinde ay-yıldızlı kürenin bulunduğu hatıra sütununun, Cumhuriyet’in 10. yıl kutlamalarını gelecek nesillere aktarmak amacıyla oluşturulan simgesel bir yapı olduğunu ifade eden Bozkurt, meydanın adı ve anıt üzerindeki tarihin Cumhuriyet'in kent belleğindeki yerini gösterdiğini belirtti.

Dönemin fotoğraflarında Sinop’un denizcilik geçmişini yansıtan Deniz Şehitleri Anıtı ile Halkevi önünde toplanan vatandaşların da görüldüğünü aktaran Bozkurt, bu görüntülerin kentin geçmişine ilişkin önemli ayrıntılar taşıdığını dile getirdi.

“CUMHURİYET, SİNOP’UN BELLEĞİNE YAZILIYORDU”

Cumhuriyet Meydanı’nın oluşumunu yalnızca fiziksel bir düzenleme olarak değerlendirmemek gerektiğini vurgulayan Bozkurt, kaleme aldığı yazısında şu ifadelere yer verdi:

“Sinop’ta da insanlar Cumhuriyet’ten önce çarşıda, sokaklarda ve çeşitli toplanma alanlarında bir araya geliyordu. Ancak 1933’te yaşanan değişim, insanların ilk kez bir alanda toplanması değildi. Asıl yenilik, Cumhuriyet’in kendi adını taşıyan bir meydanı kentin hafızasına kazandırmasıydı. Cumhuriyet, Sinop’ta yalnızca kutlanmıyor, kentin belleğine de yazılıyordu.”

“O FOTOĞRAFLAR HÂLÂ KONUŞUYOR”

Cumhuriyet’in 10. yılında çekilen fotoğrafların, Sinop’un geçmişini anlamak açısından önemli birer tarihî belge niteliği taşıdığına dikkat çeken Bozkurt, aradan geçen yıllara rağmen meydanın hikâyesinin önemini koruduğunu belirtti.

Bozkurt, yazısının sonunda şu değerlendirmede bulundu:

“Bugün 1933 tarihli fotoğraflara baktığımızda yalnızca eski Sinop’u görmüyoruz. Bir meydanın doğuşunu, bir kentin yeni bir tarihsel döneme eşlik edişini ve Cumhuriyet’in kent yaşamında nasıl görünür hâle geldiğini okuyoruz.

Yıllar geçti. Kuşaklar değişti. Fakat o fotoğraflar hâlâ konuşuyor. Çünkü Sinop Cumhuriyet Meydanı’nın hikâyesi, yalnızca bir alanın düzenlenmesinin hikâyesi değildir. Cumhuriyet’in kendi adını bir kente yazmasının hikâyesidir.”

Emekli öğretmen Hayrettin Bozkurt'un tarihî fotoğraflar üzerinden kaleme aldığı çalışma, Sinop'un Cumhuriyet dönemindeki değişimine ışık tutarken, kentin geçmişinin ve kültürel mirasının gelecek kuşaklara aktarılmasının önemini bir kez daha ortaya koydu.