Gürcistan'da 2 Bin yıllık Altın Levhada Dülük Sembolleri

Gürcistan’da yaklaşık 2 bin yıllık bir Roma kalesinde bulunan altın levha, Gaziantep’in antik geçmişine uzanan dikkat çekici bir bağlantıyı ortaya çıkardı. Levhadaki Yunanca yazıtta adı geçen “Dolichenian Tanrısı”nın, kökeni Gaziantep’teki Doliche Antik Kenti’ne dayanan Jüpiter Dolichenus olduğu belirlendi.

Gürcistan’da yaklaşık 2 bin yıllık bir Roma kalesinde bulunan altın levha, Gaziantep’in antik geçmişine uzanan dikkat çekici bir bağlantıyı ortaya çıkardı. Levhadaki Yunanca yazıtta adı geçen “Dolichenian Tanrısı”nın, kökeni Gaziantep’teki Doliche Antik Kenti’ne dayanan Jüpiter Dolichenus olduğu belirlendi.

Gürcistan’ın Karadeniz kıyısında, Batum’un yaklaşık 15 kilometre güneyinde bulunan ve antik dönemde Apsaros, günümüzde ise Gonio olarak bilinen Roma kalesindeki arkeolojik kazılarda dikkat çekici bir buluntuya ulaşıldı.

ANTİK DÜNYADAN GAZİANTEP’E UZANAN BAĞ Avuç içine sığabilecek büyüklükte ve stilize edilmiş yaprak biçimindeki altın levhanın üzerinde Yunanca bir adak yazısı bulunuyor.

Yazıtta Thrasymedes isimli bir kişinin levhayı “Dolichenian Tanrısı”na adadığı ifade ediliyor. Araştırmacılar bu tanımlamanın Roma döneminin önemli inançlarından biri olan Jüpiter Dolichenus kültünü işaret ettiğini belirledi.

Bu tespit, Gaziantep açısından buluntuyu çok daha dikkat çekici hale getirdi.

Çünkü Jüpiter Dolichenus kültünün doğduğu yer, antik kaynaklarda Doliche olarak geçen, günümüzde Gaziantep’teki Dülük Antik Kenti ile özdeşleştirilen bölgeydi.

GAZİANTEP’TEN ROMA İMPARATORLUĞU’NA YAYILDI Doliche’de tapınılan yerel bir fırtına ve gök tanrısından geliştiği kabul edilen inanç, Roma İmparatorluğu döneminde Jüpiter kültüyle birleşerek Jüpiter Dolichenus adını aldı.

Gaziantep topraklarından doğan bu kült, zamanla Anadolu sınırlarını aşarak Roma İmparatorluğu’nun farklı bölgelerine yayıldı.

Özellikle MS 2. ve 3. yüzyıllarda Roma askerleri arasında büyük ilgi gören Jüpiter Dolichenus, genellikle bir boğanın üzerinde ayakta duran, askeri kıyafetler giymiş, elinde yıldırım ve çift ağızlı balta taşıyan bir tanrı olarak tasvir edildi.

Gürcistan’daki Roma kalesinde bulunan altın levha da Gaziantep kökenli bu inancın Roma ordusuyla birlikte ne kadar geniş bir coğrafyaya ulaştığını bir kez daha ortaya koydu.

İLK YAZILI KANIT ORTAYA ÇIKTI Apsaros Kalesi’nde daha önce Jüpiter Dolichenus kültüyle ilişkilendirilen bazı eserler bulunmuştu. Ancak yeni keşfedilen altın levha, tanrının adını doğrudan taşıyan ilk yazılı kanıt olması nedeniyle ayrı bir önem taşıyor.

Böylelikle kökeni Gaziantep’teki Doliche’ye dayanan Jüpiter Dolichenus kültünün, yaklaşık 2 bin yıl önce Gürcistan’daki Roma garnizonunda da var olduğu doğrudan belgelenmiş oldu.

Araştırmanın sonuçları 2026 yılında Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik dergisinde yayımlanırken, keşif 29 Haziran 2026 tarihinde Varşova Üniversitesi tarafından kamuoyuna duyuruldu.

KALEDE JÜPİTER DOLICHENUS TAPINAĞI MI VARDI? Kazılarda altın levhanın yanı sıra önemli bir buluntuya daha ulaşıldı. Arkeologlar, bir boğanın üzerinde duran kartal figürünün yer aldığı bronz eser ortaya çıkardı.

Boğa ve kartalın Jüpiter Dolichenus tasvirlerinde önemli semboller arasında bulunması, kalede veya yakın çevresinde tanrıya ayrılmış özel bir ibadet alanının bulunmuş olabileceği ihtimalini güçlendirdi.

Ancak arkeologlar şimdiye kadar Jüpiter Dolichenus’a ait olduğu kesin biçimde belirlenmiş bir tapınak yapısına ulaşamadı.

DÜLÜK’ÜN ETKİSİ BİNLERCE KİLOMETRE ÖTEDE Apsaros Kalesi, Roma döneminde Karadeniz kıyısından Kafkasya’nın iç kesimlerine uzanan stratejik güzergâhı kontrol etmek amacıyla kullanılıyordu. Roma Valisi Arrian’ın kayıtlarına göre MS 2. yüzyılda kalede beş kohort asker bulunuyordu.

Buluntu aynı zamanda Gaziantep’teki Doliche Antik Kenti’nin Roma dünyasındaki etkisinin Kafkasya’ya kadar uzandığını gösteren çarpıcı bir tarihi belge olarak öne çıkıyor.