AV.ONUR ŞAHİN YAZDI: “DEVLET AKLI”

Haberler KÖŞE YAZILARI VE ANALİZ AV.ONUR ŞAHİN YAZDI: “DEVLET AKLI” AV.ONUR ŞAHİN YAZDI: “DEVLET AKLI” Haber Alternatif tarafından yayınlandı 7 Eylül 2026, 20:53 yayınlandı 17dk, 39sn 1 Bugün 1 Hafta 1 Ay 1 Toplam 1 google Google'da Abone Ol 0 Paylaş Bu Yazıyı Paylaş veya linki kopyala Tercih edilen kaynak Google'da bizi öne çıkarın Sitemizi Google aramalarında tercih edilen kaynak olarak ekleyin. Kapıyı Nöbetçiye Açtırmak: İki Senaryo, Bir Muhalefetsizlik “Devlet aklı, bir egemenliği kurmaya, korumaya ve büyütmeye elverişli araçların bilgisidir.” — Giovanni Botero, Della ragion di Stato, 1589 Türkiye’de siyasetin açıklayamadığı her dönemeçte aynı iki kelime devreye giriyor: “Devlet aklı.” Terör örgütünün kurucusu İmralı’dan siyasetin merkezine taşınınca devlet aklı; devletin yarım asırlık resmî tezleri beş günde yazılıp bir gece yarısı oylanan on iki maddeye sığdırılınca devlet aklı; dün “vatan haini” denilenle bugün aynı fotoğraf karesine girilince yine devlet aklı. Kelime, izah edilemeyenin izahı olarak kullanılıyor. Bir gerekçe değil, gerekçe istemenin ayıp olduğunu hatırlatan bir ihtar. “Devlet bir şey biliyor da yapıyor” cümlesinin kravatlı hâli. Kelimeyi herkesin kullanması işin tuhaf tarafı. Cumhur İttifakı’nın milliyetçi kanadı süreci “devlet aklı” ve “kardeşlik” diye sürüklüyor; iktidar medyası her yeni tavizi devletin oyun kurduğu hikâyesiyle satıyor. Muhalefetin ekranları ise aynı kelimeye tersinden yaslanıyor: Yargı kararları, kayyumlar, operasyonlar karşısında “devlet aklı devreye girer, bu kadarına izin vermez” diye bekliyorlar. Bir tarafta iktidarın her yaptığını açıklayan, öbür tarafta iktidarın yapamayacağı şeyleri vaat eden bir sihirli kelime. Aynı kelimenin iki kampı da beklemeye ikna edebilmesi, onun bir düşünce değil bir yatıştırıcı olduğunu gösterir. Bir zamanların “derin devlet”inin terbiye edilmiş mirasçısıdır: Görünmez, sorgulanamaz ve gerektiğinde her şeyi açıklar. Oysa kavramın soy kütüğü bu kadar masum değil. Ragion di stato’yu 1589’da kitaplaştıran Giovanni Botero onu dinin ve ahlâkın üstünde bir hikmet olarak değil, bir egemenliği kurmanın, korumanın ve genişletmenin tekniği olarak tarif etmişti. Machiavelli’nin prensine tanıdığı zorunluluğu Richelieu’nün Fransa’sı devlet politikasına çevirdi; Meinecke yirminci yüzyılın başında bu fikrin tarihini yazarken onun her zaman iktidarın kendini koruma güdüsüyle hukuk arasındaki gerilimden doğduğunu teslim etti. Yani devlet aklı, doğduğu günden beri devletin değil, devleti elinde tutanın aklıdır; egemenin kendi bekasını milletin bekası gibi sunmasının adıdır. Bizdeki eski karşılığı bunu daha dürüstçe itiraf ederdi: hikmet-i hükümet. Hükümetin hikmeti; devletin, hele milletin değil.