Fırat Üniversitesi Öğrencilerinden Nefes Analiziyle Kanser Taraması Yapan İnovatif Cihaz

Elazığ Fırat Üniversitesi Öğrencilerinden Sağlık Teknolojisinde Önemli BaşarıElazığ Fırat Üniversitesi bünyesinde eğitim gören üç genç öğrenci, sağlık teknolojileri alanında çığır açabilecek bir yeniliğe imza attılar. Geliştirilen sistem, kişilerin nefes analizini yaparak kanser türleri için ön tarama yapabilme kabiliyetine sahip bir cihazı kapsamaktadır.

Proje aşamasında olan bu teknolojik çözümün, bir yıllık bir süre zarfında tamamlanarak mevcut sağlık sistemlerine entegre edilmesi planlanmaktadır. Teknik Detaylar ve Geliştirme Süreci Fizik Bölümü son sınıf öğrencisi Eren Akdeniz, Yazılım Mühendisliği bölümünde 3. sınıfı okuyan Ömer Serdar Kayabaşı ve Fizik Bölümü 2. sınıf öğrencisi Mehmet Mustafa Ataş tarafından hayata geçirilen cihaz, "Faz Değişimi Esaslı Ön Taramaya Yönelik Taşınabilir Elektrokimyasal Biyosensör" olarak adlandırılmaktadır.

Akademik danışmanlığını Prof. Dr. Canan Aksu Canbay'ın, teknik danışmanlığını ise Prof. Dr. Hamdi Soner Altundoğan'ın üstlendiği Nefsense Projesi, TÜBİTAK BiGG Yatırım 2026 Yılı 1. Çağrısı kapsamında önemli bir başarı elde etmiştir.

Proje, ülke genelinde sunulan 2 bin 844 başvuru arasından sıyrılıp Mükemmeliyet Mührü kazanmaya hak kazanmıştır. Bu başarıda, toplamda 91 girişimin Mükemmeliyet Mührü alarak seçildiği büyük bir yarışma yer almıştır. Nefes Analizi ve Moleküler Tespit Mekanizması Sağlık alanında devrim yaratması beklenen cihazın çalışma prensibi, nefes örneği içerisinde bulunan aseton ve izopren gibi kritik bileşikleri tespit etmeye dayanmaktadır.

Bu bileşiklerin, moleküler baskılanmış polimer tabanlı elektrokimyasal sensörler aracılığıyla ölçülmesi hedeflenmektedir. Geliştirilen sistemin temel amacı, özellikle akciğer kanseri teşhisinde kritik bir ön tarama ve klinik risk değerlendirme süreci sağlamaktır.

Projeyi hayata geçiren öğrenciler, TÜBİK'ten yatırım aldıklarını belirtirken, cihazın yaygınlaşması ve geliştirilmesi için yerli yatırımcıların desteğine de ihtiyaç duyduklarını ifade etmişlerdir. Akademik Danışmanlığın ve Teknolojinin Birleşimi Projenin akademik danışmanı Prof.

Dr. Canan Aksu Canbay, projenin Fırat Üniversitesi bünyesinde kabul edilen ilk proje olma özelliğini taşıdığını vurgulamıştır. Canbay, Fen Fakültesi Fizik Bölümü ve Mühendislik bölümü öğrencilerinin ortak çalışmasıyla ortaya çıkan bu çalışmanın, Türkiye genelindeki yaklaşık 3 bin proje arasından seçilen 90 önemli çalışmadan biri olduğunu belirtti.

Sistemin temellerini termodinamik nem dengesini algılayan bir sensör oluşturmaktadır. Nefes içerisindeki nemin ve belirlenen biyobelirteçlerin tespiti için süper hidrofobik bir yüzey kaplaması kullanılmaktadır. Canbay, kanserin erken teşhisinin hayati bir fırsat sunduğunu ve bu sensörün nefes yoluyla doğrudan analiz yaparak hayati önem taşıyan birererkenlik sağlamayı hedeflediğini dile getirmiştir.

Projenin yaklaşık 1,5 yıllık süreçte prototip aşamasına geçmesi ve yerli yatırımcıların desteğiyle üretim kapasitesini artırarak daha fazla fonksiyonel özellik kazanması hedeflenmektedir. İleri Düzey Sensör Teknolojisi ve Analitik Hassasiyet Projenin yürütücülerinden Eren Akdeniz, sistemin 2025 yılında Chicago Üniversitesi tarafından yayınlanan bir çalışmayı referans aldığını açıkladı.

İnsan nefesinin sadece karbondioksit ve su buharından ibaret olmadığını, hücrelerin metalik süreçleri sonucunda ortaya çıkan organik biyobelirteçler içerdiğini belirtti. Akdeniz, cihazın ilk aşamasında izopren ve aseton gibi kritik bileşenlere odaklandıklarını, izoprenin akciğer kanseri teşhisinde, asetonun ise Tip-1 ve Tip-2 diyabet hastalarının takibinde önemli olduğunu vurguladı.

Alınan nefes numunesi önce dengeleme işleminden geçirilerek nem dengesi sağlanmakta, ardından özel bir nano yapılı kaplamaya sahip yoğuşma haznesine alınmaktadır. Bu yöntemin temel amacı, damlacık tipi yoğuşma gerçekleştirerek hedeflenen biyobelirteçlerin sıvı içerisinde hapsolmasını sağlamak ve yüksek yoğunlukta bir numune elde etmektir.

Bu sayede, elektrokimyasal sensör modülünde yüksek analitik hassasiyete sahip sonuçlar elde edilmesi hedeflenmektedir. Ticari Adımlar ve Gelecek Hedefleri Hastalıkların erken teşhisinin tedavisi kadar kritik olduğunu ifade eden Akdeniz, özellikle akciğer kanseri gibi erken evrelerde belirti göstermeyen ve ilerleyen aşamalarda geri dönüşü zorlaşan durumlar için nefes analizinin büyük bir avantaj sağladığını belirtti.

Proje kapsamında kurulan Cellsway Biyoteknoloji A.Ş. çatısı altında, 18 ay içerisinde projenin tamamlanması ve 12 ay içerisinde ilk prototipin üretilmesi planlanmaktadır. İlk aşamada iki temel biyobelirteç üzerine yoğunlaşan ekip, ilerleyen süreçte bu ölçeği genişletmeyi ve cihazı çeşitli hastalıkların taranmasında kullanmayı hedeflemektedir.

TÜBİTAK desteğinin yanı sıra, projenin ticarileşme ve yaygınlaşma aşamalarında destek vermek isteyen tüm yatırımcılara açık olduklarını belirten Akdeniz, sürecin başarıya ulaşması adına iş birliklerinin önemine dikkat çekti. Elde edilen veriler ve gerekli izinlerin ardından cihazın resmi sağlık sistemlerine entimedasyonunun sağlanması temel vizyon olarak belirlenmiştir.