“Kazakistan Gökyüzünde Yükseliyor, Türkiye İçin İş Birliği Vakti”

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) eski Genel Müdür Yardımcısı Oktay Erdağı, Kazakistan’ın son yıllarda sivil havacılık alanında gerçekleştirdiği dönüşümü değerlendirerek, Türkiye ile Kazakistan arasındaki havacılık iş birliğinin daha ileri bir seviyeye taşınması gerektiğini söyledi.

Kazakistan’ın başarısının yalnızca filo büyümesi ve yeni hatlarla açıklanamayacağını belirten Erdağı, asıl ilerlemenin güçlü düzenleyici yapı, uluslararası standartlara uyum, teknik kapasite ve sürdürülebilir denetim anlayışında görüldüğünü ifade etti.

“Kazakistan’ı 2003’ten beri yakından izliyorum”

Türkiye ile Kazakistan arasındaki hava ulaştırma müzakerelerine 2003–2004 yıllarında katıldığını hatırlatan Erdağı, o dönemden bu yana Kazakistan’ın sivil havacılık yapılanmasını yakından takip ettiğini belirtti.

Erdağı, geçmişte de iki ülke arasında daha güçlü havacılık ilişkileri kurulması ve hava ulaştırmasının daha açık bir yapıya kavuşturulması gerektiğini savunduğunu ifade ederek, Kazakistan’ın bugün ulaştığı noktada kurumsal kapasite çalışmalarının önemli rol oynadığını kaydetti.

Kazakistan’ın havacılık yönetimindeki dönüşümüne dikkat çekti

Erdağı, Kazakistan’ın 2019’dan itibaren sivil havacılık yönetiminde kapsamlı bir dönüşüm başlattığını belirtti.

Sivil Havacılık Komitesi ile teknik denetim ve gözetim faaliyetlerini yürüten Kazakistan Havacılık İdaresi’nin mevzuat, uzman yetiştirme ve risk temelli denetim alanlarında önemli çalışmalar yaptığını söyleyen Erdağı, Saltanat Tompiyeva’nın bu süreçteki çalışmalarını da takdirle karşıladığını ifade etti.

Erdağı, 2025 yılında gerçekleştirilen ICAO havacılık güvenliği denetiminde Kazakistan’ın yüzde 95,7’lik uyum oranına ulaştığını, bu oranın dünya ve Avrupa ortalamasının üzerinde olduğunu belirtti.

Kazakistan’ın Avrupa havacılık sistemiyle kurduğu ilişkilere de dikkat çeken Erdağı, Avrupa Komisyonu’nun 2024 yılında gerçekleştirilen teknik değerlendirmenin ardından ülkeyi artırılmış uçuş emniyeti izlemesinden çıkardığını hatırlattı.

EASA, İrlanda Havacılık Otoritesi ve Kazakistan Havacılık İdaresi arasındaki teknik iş birliğinin de düzenleyici ve teknik kapasitenin geliştirilmesine katkı sağladığını ifade eden Erdağı, Haziran 2026’da Avrupa Birliği ile imzalanan havacılık anlaşmasının Kazakistan’ın Avrupa bağlantıları açısından yeni bir zemin oluşturduğunu belirtti.

“Uluslararası güven bir günde kazanılmıyor”

Erdağı, Kazakistan örneğinin uluslararası havacılıkta güvenin ancak uzun vadeli, ölçülebilir ve denetlenebilir kurumsal gelişimle kazanılabileceğini gösterdiğini söyledi.

Kazakistan’ın filosunun 2025 yılında 109 uçağa ulaştığını, ülkenin 30 ülkeyle 135 uluslararası hatta haftada 626 sefer gerçekleştirdiğini ve havalimanlarının aynı yıl 31,8 milyon yolcuya hizmet verdiğini aktardı.

Erdağı, Türkiye ile Kazakistan’ın ICAO denetim sonuçlarını değerlendirirken denetim kapsamlarının birbirinden farklı olduğunun gözden kaçırılmaması gerektiğini söyledi.

Türkiye’nin 2024 yılında tamamlanan ICAO denetiminde özellikle hava trafik hizmetleri ve kaza-kırım incelemeleri alanlarında ciddi eksiklikler tespit edildiğini savunan Erdağı, bu sonuçların Türkiye açısından sorgulanması gerektiğini ifade etti.

Kazakistan’ın ise 2021’deki ICAO doğrulama misyonu sonrasında uçuş emniyeti gözetiminde yüzde 84 seviyesinde sonuç açıkladığını, daha sonraki protokol güncellemeleriyle göstergenin yüzde 82 olarak ifade edildiğini belirtti.

Türkiye’nin Eylül 2026’da gerçekleştirilen ICVM doğrulama misyonunda mevzuat, organizasyon, uçuş operasyonları ve uçuşa elverişlilik alanlarında yeniden değerlendirmeye tabi tutulduğunu hatırlatan Erdağı, her iki ülkenin farklı alanlarda elde ettiği tecrübelerin ortak kapasiteye dönüştürülmesi gerektiğini söyledi.

Türkiye ile Kazakistan arasında 14 Ağustos 2026 tarihinde imzalanan yeni sivil havacılık mutabakatının önemli bir fırsat olduğunu belirten Erdağı, anlaşmayla yolcu taşımacılığında uçuş haklarının genişletildiğini ve kargo bağlantıları için yeni imkânlar oluşturulduğunu ifade etti.

Tarafların ayrıca emniyet ve güvenlik, kaza-kırım incelemeleri, eğitim, havalimanı altyapısı ve dijitalleşme alanlarında iş birliğini geliştirme konusunda mutabakata vardığını hatırlattı.

Erdağı, imzalanan anlaşmanın somut projelere dönüştürülmesi gerektiğini vurguladı.

İki ülkenin sivil havacılık otoriteleri arasında düzenli teknik çalışma grupları oluşturulmasını öneren Erdağı; denetçi ve uzman eğitimi, kaza-kırım inceleme kapasitesi, hava trafik yönetimi, havalimanı işletmeciliği, bakım-onarım, siber güvenlik ve dijital uygulamalar gibi alanlarda ortak çalışmalar yapılabileceğini söyledi.

Erdağı, “Uçuş haklarını artırmak önemlidir ancak sürdürülebilir büyümenin temelinde güçlü kurumlar ve yetişmiş insan kaynağı bulunur” değerlendirmesinde bulundu.

“Türkiye ile Kazakistan birbirini tamamlayabilir”

Türkiye’nin köklü havacılık tecrübesi ile Kazakistan’ın son yıllarda geliştirdiği düzenleyici yapı ve bölgesel açılımın birbirini tamamlayabileceğini ifade eden Erdağı, iki ülke arasında hava kargo, turizm, bakım-onarım, eğitim ve teknik hizmetler alanlarında önemli fırsatlar bulunduğunu kaydetti.

Astana ve Almatı ile İstanbul arasındaki bağlantıların yanı sıra Ankara, Antalya ve Bodrum’un da iki ülkenin büyüyen havacılık ilişkilerinde önemli rol oynayabileceğini belirtti.

KDM-ORG ve KDM-ERP eleştirisini de yineledi

Erdağı, değerlendirmesinin sonunda SHGM’nin KDM-ORG ve KDM-ERP uygulamalarına yönelik daha önce dile getirdiği eleştirileri de tekrarladı.

ICAO’nun iki yıl sonra yaptığı değerlendirmede sekiz temel denetim alanının dördünde ilerleme kaydedilmediğini savunan Erdağı, bu tabloya rağmen KDM-ORG ve KDM-ERP gibi sistemlerin Kazakistan’a örnek olarak sunulmasının sorgulanması gerektiğini söyledi.

Erdağı, söz konusu sistemlerin Türk sivil havacılığına sağladığı somut katkının, kullanılan insan kaynağının ve yapılan harcamaların şeffaf biçimde ortaya konulması gerektiğini belirtti.

Erdağı, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:

“Kazakistan’ın başarısını yalnızca takdir etmek yetmez; bundan ders çıkarmak ve ortak çalışmayı büyütmek gerekir. Türkiye ile Kazakistan’ın havacılıktaki dostluğu daha fazla seferle başlamalı, ortak standartlarla güçlenmeli ve bölgenin güvenli, etkin hava ulaşımına katkı sunan kalıcı bir ortaklığa dönüşmelidir. Gökyüzünde yükselmenin yolu, güçlü kurumlar ve güvene dayalı iş birliğinden geçiyor.”