Ziraat Mühendisi Necdet İlhan: Üretici İle Tüketici Doğrudan Buluşturulmalı

Tarımda artan girdi maliyetleri üreticinin belini bükerken, Ziraat Mühendisi Necdet İlhan, Türkiye genelinde üreticinin ayakta kalabilmesi için yen...

Tarımda artan girdi maliyetleri üreticinin belini bükerken, Ziraat Mühendisi Necdet İlhan, Türkiye genelinde üreticinin ayakta kalabilmesi için yeni bir satış modeline ihtiyaç olduğunu söyledi. İlhan, mazot, gübre, tohum, ilaç ve diğer tarımsal girdilerin yüksek maliyetlerinin yanı sıra aracılık zincirinin de üreticiyi ve tüketiciyi mağdur ettiğini belirterek, üretici ile tüketicinin doğrudan buluşturulacağı, vergisiz, hal sistemi dışında ve belediye zorlaması olmadan satış yerlerinin oluşturulması çağrısında bulundu.

İlhan, mevcut koşullarda çiftçinin yüksek maliyetlerle üretim yaptığını ancak hasat döneminde ürününü aynı ölçüde yüksek fiyata satamadığını ifade etti. Tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından girdi maliyetlerinin düşürülmesinin yanı sıra üreticinin ürününü doğrudan tüketiciye ulaştırabilmesinin de büyük önem taşıdığını vurguladı.

“Bu memlekette çiftçiliği yaptırmamak için elinden gelen her şeyi yapıyorlar” diyen İlhan, üreticinin ekememesi, hasat yapamaması ve ürününü satamamasının yalnızca ekonomik değil, sosyal sonuçları da beraberinde getireceğine dikkat çekti.

“Pahalıya ürettiğimiz ürünü ithal ürünle rekabet ederek satamıyoruz”

Tarım sektöründeki en önemli sorunlardan birinin yüksek girdi maliyetleri olduğunu belirten İlhan, özellikle mazot, gübre, tohum ve tarımsal ilaç fiyatlarındaki artışın üretim maliyetlerini ciddi biçimde yükselttiğini söyledi.

İlhan, ithalat politikalarının da üreticinin satış sürecini zorlaştırdığını belirterek şöyle konuştu:

“Biz tarımsal üretimi bu imkânlarla yaptığımız zaman para kazanma ihtimalimiz yok. İthalatçılar daha ucuza mal ettiği ürünleri getiriyor. Bizim ürünümüzü piyasaya sunacağımız dönemde piyasayı kaplıyorlar. Biz pahalıya ürettiğimiz ürünü onların sattığı fiyata satamıyoruz.”

İlhan, üreticinin bir taraftan yüksek maliyetlerle mücadele ederken diğer taraftan ithal ürünlerin oluşturduğu fiyat baskısıyla karşı karşıya kaldığını ifade etti.

“Üretici fiyatı düşüyor, tüketici aynı oranda ucuz ürün alamıyor”

Adana’da yer fıstığı hasadının devam ettiği dönemde üreticilerin yaşadığı sorunlara da değinen İlhan, Osmaniye’de tüccarların alım yapmadığı yönündeki şikâyetlerin üreticinin pazarlama sorununu bir kez daha ortaya koyduğunu söyledi.

Manisa’da üzüm üreticilerinin de benzer sıkıntılar yaşadığını belirten İlhan, geçen yıl 110 bin liradan alıcı bulan üzümün bu yıl 80 bin liraya dahi satılamadığının ifade edildiğini aktardı. Üreticilerin, Fas, Tunus ve İran’dan gelen ürünlerin iç piyasadaki fiyatları etkilediği yönündeki değerlendirmelerine dikkat çeken İlhan, yüksek maliyetle üretim yapan yerli üreticinin düşük fiyatlı ithal ürünlerle rekabet etmekte zorlandığını söyledi.

Yer fıstığında da geçen yıla göre yaklaşık 40 liralık fiyat düşüşünden söz edildiğini belirten İlhan, ancak üreticiden düşen fiyatın tüketiciye aynı oranda yansımadığını ifade etti.

“Üreticinin ürününü daha düşük fiyata alıyorlar ama tüketici aynı oranda ucuz ürün alamıyor. Aradaki farkın önemli bir bölümü aracılık zincirinde kalıyor.” diyen İlhan, tarım ürünlerinin tarladan sofraya ulaşana kadar çok sayıda maliyet ve aracılık aşamasından geçtiğini belirtti.

“10 liraya alınan ürünün 84 liraya satılması sistemdeki sorunu gösteriyor”

Üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkının dikkat çekici boyutlara ulaştığını belirten İlhan, tarladan çıkan ürünün market rafına gelene kadar ciddi oranda değer kazandığını söyledi.

“Üreticiden 10 liraya alınan bir ürünün tüketicide 84 liraya ulaşması, sistemin nerede sorun ürettiğini açıkça gösteriyor. Nakliye, mazot, araç giderleri ve pazar maliyetleri elbette var. Ancak asıl sorgulanması gereken, üretici ile tüketici arasındaki zincirin neden bu kadar uzadığıdır.” ifadelerini kullandı.

İlhan’a göre mevcut yapı hem üreticinin gelirini düşürüyor hem de tüketicinin daha yüksek fiyatla alışveriş yapmasına neden oluyor.

“Türkiye’nin her yerinde doğrudan satış alanları oluşturulmalı”

Tarımda yaşanan sorunların çözümü için yalnızca üretim maliyetlerine odaklanmanın yeterli olmayacağını belirten Necdet İlhan, asıl önemli konulardan birinin üreticinin ürününü doğrudan satabilmesi olduğunu söyledi.

İlhan, Türkiye genelinde uygulanabilecek yeni bir satış modelini şöyle anlattı:

“Türkiye’nin her yerinde üretici ile tüketicinin doğrudan buluşacağı satış alanları oluşturulmalı. Bu alanlar vergisiz olmalı, hal sistemi dışında olmalı ve belediyenin üreticiyi zorlayan uygulamalarına bağlı olmamalı. Üretici aracısız bir şekilde kendi ürününü tüketiciye ulaştırabilmeli.”

Bu tür satış noktalarının yalnızca çiftçiye değil, tüketiciye de katkı sağlayacağını belirten İlhan, üreticinin ürününü değerinde satabileceğini, tüketicinin ise tarladan çıkan ürüne daha uygun fiyatla ulaşabileceğini ifade etti.

“Üretici ile tüketiciyi karşı karşıya değil, yan yana getirmemiz gerekiyor. Çiftçi ürününü doğrudan satabilirse hem pazarlama sorunu azalır hem de tüketici üzerindeki fiyat baskısı hafifler. Bunun Türkiye genelinde yaygınlaştırılması gerektiğini düşünüyorum.” dedi.

“Üretim yapmanın anlamlı olabilmesi için çiftçinin para kazanması gerekiyor”

Kelkit bölgesinde buğday ve arpa üretiminde yaşanan maliyet artışlarına da değinen İlhan, geçen yıl kilogram başına yaklaşık 8 bin lira seviyesinde olan buğday maliyetinin bu yıl 11 bin 500 liraya kadar yükseldiğini belirtti.

Geçen yıl buğdayın 10-11 bin lira seviyelerinde alındığını, bu yıl ise en yüksek 12 bin 500 lira civarında alıcı bulduğunu ifade eden İlhan, maliyet artışlarının üreticinin kârını önemli ölçüde erittiğini söyledi.

İlhan, “Geçen yıl kilogram başına 2-3 bin lira civarında bir kazanç söz konusu olabilirken, bu yıl üreticinin elinde yaklaşık bin lira kalıyor. Bu parayla çiftçinin hem geçimini sağlaması hem borçlarını ödemesi hem de gelecek yıl yeniden üretim yapması kolay değil.” değerlendirmesinde bulundu.

Kelkit fasulyesi başta olmak üzere yöresel ve tarımsal ürünlerin pazarlanmasında da doğrudan satış modelinin uygulanabileceğini belirten İlhan, üreticinin yalnızca üretim aşamasında değil, pazarlama aşamasında da desteklenmesi gerektiğini söyledi.

“Tarımın geleceği doğrudan satış ve düşük maliyetten geçiyor”

Ziraat Mühendisi Necdet İlhan, tarımda sürdürülebilirliğin sağlanabilmesi için bir yandan girdi maliyetlerinin düşürülmesi, diğer yandan da üreticinin ürününü doğrudan tüketiciye ulaştırmasının önünün açılması gerektiğini vurguladı.

İlhan, “Çiftçi üretemezse tüketici de yarın daha pahalıya ürün almak zorunda kalır. Bu nedenle mesele sadece çiftçinin meselesi değildir. Üreticiyi ayakta tutmak, aynı zamanda tüketicinin uygun fiyatlı ve sağlıklı gıdaya ulaşmasını sağlamaktır. Bunun yolu da üretim maliyetlerini düşürmekten ve Türkiye’nin her yerinde üretici ile tüketiciyi doğrudan buluşturacak, vergisiz, hal sistemi dışında ve belediye zorlaması olmadan satış alanları oluşturmaktan geçiyor.” dedi.