Bakan Açıkladı

ABD'de 13 Kasım'da hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen iletişim ve radar arızası, ülke genelinde binlerce uçuşun iptal edilmesine veya gecikmesine neden oldu. Federal Havacılık İdaresi (FAA), güvenlik gerekçesiyle bütün havalimanlarında uçak kalkışlarını durdurdu.

Yaklaşık beş saat süren kalkış yasağı, sistemlerin güvenliğinin test edilmesinin ardından kaldırıldı. Ancak binlerce uçak ve mürettebatın planlanan konumlarında bulunmaması nedeniyle havalimanlarında aksaklıklar devam ediyor.

ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy ile İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, Beyaz Saray'da düzenledikleri basın toplantısında krizin nedenine ilişkin yeni bilgiler paylaştı. ABD'DE UÇUŞLARI DURDURAN ARIZA NEYDİ? Ulaştırma Bakanı Duffy, hava trafik kontrol sistemlerinde kullanılan eski ağ anahtarları ve yönlendiricilerin aşırı veri yükü nedeniyle düzgün çalışamadığını açıkladı.

Duffy, "Anahtarlarımız ve yönlendiricilerimiz veri nedeniyle aşırı yüklendi. Yönlendiricilerden gelen bilgilerde tutarsızlıklar oluşmaya başladı. Bu nedenle sistemi kapattık" dedi. Sorunun 13 Kasım'da ABD Doğu saatiyle 15.36'da başladığını aktaran Duffy, ülke genelindeki hava trafik kontrol merkezlerinde, radar sistemlerinde ve yaklaşma kontrol tesislerinde istikrarsızlıklar yaşandığını söyledi.

Bakan, arıza sırasında radar ve iletişim sistemlerinin tamamen devre dışı kalmadığını, havadaki binlerce uçağın güvenli şekilde iniş yaptığını açıkladı. "1980'LERİN TEKNOLOJİSİNİ KULLANIYORUZ" Duffy, krizin temelinde ABD'nin eskiyen hava trafik kontrol altyapısının bulunduğunu aktardı: "İnanılmaz derecede eski bir hava trafik kontrol sistemimiz var" diyen Duffy, "Eski anahtarlarımız, eski yönlendiricilerimiz var.

1980'lerden kalma bakır hatları kullanıyoruz. Sistem aşırı yüklendi" ifadelerini kullandı. İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin ise yeni ekipmanların ve teknolojilerin eski sistem üzerindeki yükü artırdığını anlattı. Mullin, "Yeni ekipmanlar ve yeni teknolojiler kuruluyordu.

Bunlar eski sistemi aşırı yüklemeye başladı" dedi. Duffy, yeni kurulan ekipmanların arızalanmadığını, sorunun eski iletişim altyapısından kaynaklandığına ilişkin güçlü bulgular bulunduğunu söyledi. 13 BİNDEN FAZLA UÇUŞ ETKİLENDİ İlk verilere göre 13 binden fazla uçuş gecikti veya iptal edildi.

FlightRadar24'ün aktardığı daha sonraki verilere göre ise 6 bin 600'den fazla uçuş iptal edilirken 8 bin 600 uçuşta gecikme yaşandı. Uçuş iptalleri ve gecikmelerin toplamı 15 bini aşarken ertesi gün için de yaklaşık bin 500 uçuşun iptal edildiği aktarıldı.

Duffy, kalkışların durdurulduğu sırada ABD hava sahasında yaklaşık 3 bin 500 uçağın bulunduğunu açıkladı. Havacılık analiz şirketi Cirium'un verilerine göre en az 827 uçuşun rotası değiştirildi. Bunlardan 670'i kalkış yaptığı havalimanına geri dönerken 157'si başka havalimanlarına yönlendirildi.

Ülke genelindeki aksaklık nedeniyle on binlerce yolcu havalimanlarında mahsur kaldı. UÇUŞ YASAĞI KALDIRILDI AMA AKSAKLIKLAR SÜRÜYOR FAA, ülke genelindeki kalkış yasağını ABD Doğu saatiyle 20.15'te, Türkiye saatiyle 14 Kasım Cumartesi 04.15'te kaldırdı.

Kurum, uçuşlara yeniden izin verilmeden önce sistemlerin kapsamlı şekilde test edildiğini ve güvenli çalıştıklarının doğrulandığını açıkladı. American Airlines, Delta Air Lines, United Airlines ve Southwest Airlines uçuşlarını kademeli olarak yeniden başlatırken havayolu şirketleri gecikme ve iptallerin devam edebileceği uyarısında bulundu.

Duffy, "Hava sahasını yeniden açtık. Bu, bütün uçuşların hemen gerçekleşeceği anlamına mı geliyor? Hayır. Süreç yavaş ilerleyecek" dedi. Bakan, uçakların ve uçuş ekiplerinin yeniden doğru noktalara yerleştirilmesinin zaman alacağını, normal uçuş düzenine dönüşün birkaç gün sürebileceğini iletti.

MICROSOFT KESİNTİSİYLE BAĞLANTILI MI? ABD'deki uçuş krizinin Microsoft hizmetlerinde yaşanan küresel kesintinin ardından meydana gelmesi, iki olay arasında bağlantı olup olmadığı sorusunu gündeme getirdi. İç Güvenlik Bakanı Mullin, "Microsoft'taki olay ile FAA'daki olay arasında herhangi bir bağlantı olduğuna inanmam için bir neden yok.

Bunlar birbirinden ayrı konular" dedi. Microsoft da kendi hizmetlerindeki kesintiyle FAA'daki arıza arasında bağlantı bulunduğuna ilişkin herhangi bir belirti olmadığını açıkladı. DUFFY KONGRE'DEN 50 MİLYAR DOLAR İSTEDİ Ulaştırma Bakanı Duffy, hava trafik kontrol sisteminin kapsamlı biçimde yenilenmesi için Kongre'ye çağrıda bulundu.

Duffy, "Bu bir acil durum. Kongre'nin bize acil kaynak sağlamasını istiyorum. Bu partiler üstü bir mesele. Bu Amerika'nın meselesi. 50 milyar dolar istiyorum" dedi. ABD yönetimi daha önce hava trafik kontrol altyapısının modernizasyonu için 30,1 milyar dolarlık ek kaynak talep etmişti.

Duffy, mevcut sistemin parça parça onarılmasının yeterli olmadığını, eski altyapının tamamen yenilenmesi gerektiğini savundu. Bakan, "Sistemi düzeltmemiz için bize gerekli parayı verin. Böylece bir daha neden bütün hava yolu ulaşımını durdurduğumuzu açıklamak zorunda kalmayalım" ifadelerini kullandı.

11 EYLÜL'DEN BU YANA İKİNCİ BÜYÜK UÇUŞ YASAĞI ABD'de ülke çapında uçak kalkışlarının durdurulması, 11 Eylül 2001 saldırılarından bu yana ikinci kez yaşandı. Ocak 2023'te FAA'nın pilotlara uçuş güvenliğiyle ilgili kritik bilgileri sağlayan NOTAM sisteminde meydana gelen arıza nedeniyle ülke genelinde yaklaşık 90 dakika boyunca iç hat kalkışları durdurulmuştu.

13 Kasım'daki son kriz ise yaklaşık beş saat sürerek 2023'teki kesintiyi geride bıraktı. Uçuş yasağı kaldırılmış olsa da ABD genelindeki havalimanlarında gecikmeler ve iptallerin etkileri devam ediyor. CBS: AĞ GÜNCELLEMESİNİN ARDINDAN SİSTEM ÇÖKTÜ CBS News'e konuşan birden fazla kaynak da ABD hava trafik kontrol sistemini birbirine bağlayan özel iletişim ağında yapılan güncellemenin sistemin yeniden başlatılmasına neden olduğunu aktardı.

FAA'nın telekomünikasyon altyapısı yeniden başlatılırken sistemin çöktüğü ve ülke genelindeki iletişim kesintisinin meydana geldiği öne sürüldü. Söz konusu iletişim ağı, ABD merkezli savunma ve teknoloji şirketi L3Harris Technologies tarafından işletiliyor.

FAA YEDEK PARÇALARI EBAY'DEN TEMİN EDİYOR ABD hava trafik kontrol sistemindeki sorunların geçmişi ise yıllar öncesine dayanıyor. Reuters'ın 23 Eylül 2026 tarihli araştırmasına göre FAA, bazı hava trafik kontrol sistemlerinde onlarca yıllık bilgisayarları ve analog iletişim teknolojilerini kullanmaya devam ediyor.

Kurum, eskiyen sistemlerin yedek parçalarını bulmakta zorlandığı için bazı parçaları üç boyutlu yazıcılarla üretmek veya eBay üzerinden temin etmek zorunda kalıyor. FAA Başkanı Bryan Bedford, hava trafik kontrol kulelerinde hâlâ Compaq marka bilgisayarların kullanıldığını açıklamıştı.

Söz konusu bilgisayar markasının üretimi 2013 yılında sona ermişti. Bedford, ABD'nin hava trafik kontrol teknolojisinde yaklaşık 20 yıl geride kaldığını söylemişti. 300'DEN FAZLA TESİSİN SİSTEMLERİ BİRBİRİYLE UYUMLU DEĞİL Reuters'ın araştırmasına göre FAA'ya bağlı 300'den fazla hava trafik kontrol tesisinde kullanılan eski sistemler, birbirleriyle doğrudan iletişim kuramıyor.

Kurumun kullandığı üç ayrı telekomünikasyon sistemi de tam uyumlu çalışmıyor. Bu durum, teknik arızaların daha geniş alanlara yayılmasına ve uçuşlarda gecikmelere yol açabiliyor. ABD Sayıştayı'nın (GAO) 2024 yılında hazırladığı raporda, hava trafik kontrol sistemlerinin yaklaşık üçte birinin sürdürülebilir olmadığı tespit edilmişti.

FAA'nın analog sistemlerden dijital iletişime geçişinin 2027 yılının sonlarında başlaması planlanıyor. Büyük havalimanlarında kullanılan kâğıt uçuş takip şeritlerinin tamamen kaldırılmasının ise en erken 2028 yılında tamamlanması bekleniyor.