ABD ve Çin ekonomik savaşa hazırlanıyor: Rekabet sertleşti!
- ABD Başkanı Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping dostane görüntülere rağmen iki ülke ticaret, teknoloji ve sermaye kısıtlamalarını sertleştiriyor
The New York Times'tan Alexandra Stevenson ve Murphy Zhao'nun haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping kameralar önünde karşılıklı devlet ziyaretleri, dostane kol temasları ve zaman zaman paylaştıkları kahkahalarla gelişmekte olan bir dostluk sergilese de bu samimi görüntüler farklı bir gerçeği gizliyor. İki ülkenin hükümetleri ekonomik savunmalarını güçlendirirken, ticaret ve yatırımların önüne yeni engeller koyuyor.
Trump'ın Çin'in Shenzhen kentinde bu yıl Şi ile üçüncü kez görüşmesi sırasında benzer dostane mesajların verilmesi beklense de dünyanın en büyük iki ekonomisini birbirinden uzaklaştıran yeni ekonomik hamleler her görüşmenin öncesinde hız kesmeden devam ediyor. SHENZHEN ZİRVESİ ÖNCESİ ÇİP VE YATIRIM HAMLESİ Trump'ın Asya'ya inişinden kısa süre önce Washington yönetimi, Çin'in kendi sınırları dışındaki veri merkezleri aracılığıyla gelişmiş yapay zeka çiplerine erişimini kısıtlamak için harekete geçti.
Yönetim, uzmanların gerilimi daha da artıracağını belirttiği bir yasal boşluğu kapatmak amacıyla yeni bir düzenleme önerdi. Çin ise salı günü bu düzenlemeyi,''küresel sanayi ve tedarik zincirlerinin istikrarını bozan, ekonomik zorlamanın ve sınır ötesi yargı yetkisinin kullanılmasının tipik bir örneği'' olarak nitelendirdi.
Son haftalarda ulusal güvenlik gerekçesiyle ekonomilerinin yeni sektörlerini erişime kapalı alanlar olarak belirleyen iki ülkeden Pekin, stratejik açıdan hayati önem taşıyan teknolojilerin kapsamını genişleterek ihracata daha sıkı kontroller getirdi. Washington ise Çin'in biyoteknoloji, hipersonik silahlar ve yapay zeka alanlarına Amerikan yatırımlarını yasaklamayı önerdi.
Hong Kong'daki Hogan Lovells hukuk firmasının ortaklarından Ben Kostrzewa, süreci şu sözlerle değerlendirdi:''Köprülerden çok engeller inşa ediliyor. Bu hamlelerin her biri tek başına duvara eklenen yeni bir tuğla anlamına geliyor ve diğer ülkeye yatırım yapmak giderek daha da zorlaşıyor.'' GEÇİCİ ATEŞKES OCAK AYINA KADAR GEÇERLİ Yaklaşık on yıl önce Trump'ın ilk başkanlık döneminde karşılıklı gümrük vergileriyle başlayan ticaret savaşı, ekonomik ve teknolojik üstünlük mücadelesine dönüştü.
Geçmişte Amerikan tarifelerine sembolik nitelik taşıyan önlemlerle yanıt veren Pekin, artık üretim ve kritik tedarik zincirlerindeki hakimiyetini kullanarak saldırıya geçiyor. Geçen yıl fiilen ticaret ambargosu düzeyindeki gümrük vergileriyle en düşük noktasına ulaşan rekabette Çin, akıllı telefonlardan elektrikli araçlara ve savaş uçaklarına kadar pek çok alanda kullanılan nadir toprak elementlerine yönelik kontrollerini sıkılaştırma tehdidinde bulunmuştu.
Ekim 2025'te Trump ve Şi, ateşkes ve karşılıklı devlet ziyaretleri konusunda anlaşarak gerilimi hafifletti. Şi'nin iki ay önce gerçekleştirdiği ziyaretin ardından iki hükümet, bir yıllık ateşkesi uzatma ve 60 milyar dolarlık ürüne uygulanan gümrük vergilerini düşürme konusunda anlaşsa da resmi doğrulama anlaşmanın süresinin dolmasına yalnızca birkaç saat kala, Trump'ın Çin ziyaretinden bir hafta önce geldi.
Buna rağmen belirli gümrük vergilerini ve ihracat kontrollerini askıya alan yenilenmiş ateşkes yalnızca ocak ayına kadar geçerli. ABD Hazine Bakanlığı'nın uluslararası ilişkilerden sorumlu müsteşarı Erin Browne, Pekin'in kısıtlamaları hafifletme taahhüdüne rağmen bazı Amerikan şirketlerinin hala tedarik sağlamakta zorlandığını belirterek,''Şirketlere, sektörlere ve nadir toprak elementleri dahil tüm malzemelere erişimde eşit muamele görmemizi sağlamaya çalışıyoruz.
İki ülkenin liderleri arasındaki güçlü ilişki, bu sürecin ilerlemesine önemli katkı sağlıyor'' dedi. PEKİN'DEN HUKUKİ KALKAN VE DEV SATIN ALMALARA VETO Liderler arasındaki kişisel yakınlık daha cesur hareket eden Çin'i dizginlemeye yetmezken Pekin, ABD'nin Çinli şirketleri kara listeye almasına karşı yeni hukuki mekanizmalar oluşturdu.
Çinli şirketler Amerikan kısıtlamalarına uydukları gerekçesiyle JPMorgan Chase ve Citibank dahil yabancı kuruluşlara karşı Çin mahkemelerinde hukuki süreçler başlattı. Pekin ayrıca bu yıl, şirketlerin tedarik zincirlerini Çin dışına taşımaya yardımcı olduğunun tespit edilmesi halinde düzenleyici kurumlara şirket kayıtlarını inceleme ve yöneticilerin Çin'den ayrılmasını engelleme yetkisi veren kuralları yürürlüğe koydu.
Yabancı yatırımlar için kurulan ulusal güvenlik inceleme sistemi kapsamında ise Meta'nın Manus'u 2 milyar dolara satın alması ile SoftBank'ın ABB Robotics'i 5,4 milyar dolara devralması engellendi. Fudan Üniversitesi Profesörü Zhao Minghao, bütün bu adımların Çin'in yaklaşımında''çok belirgin bir değişimi'' yansıttığını belirterek, Pekin'in ekonomik ve teknolojik güvenliği temel alan yasalara''gerçek anlamda yaptırım gücü kazandırmak, böylece etkin biçimde uygulanmalarını ve kullanılmalarını sağlamak için somut davalardan yararlanmayı araştırdığını'' söyledi.''FİNANSAL AYRIŞMANIN İLK AŞAMALARINDAYIZ'' Son dönemde yapay zeka, biyoteknoloji ve güneş enerjisiyle bağlantılı onlarca teknolojinin ihracatını kısıtlamaya başlayan Çin'de şirketlerin bu teknolojileri yurt dışına transfer etmeden veya paylaşmadan önce hükümetten onay alması gerekiyor.
Washington ise Çin'in teknolojik hedeflerini finanse eden sermaye akışını kesmeyi hedefliyor. Crumpton Global'in genel müdürü ve ulusal güvenlik uzmanı H.K. Park, süreci''Finansal ayrışmanın ilk aşamalarındayız'' sözleriyle özetledi.
Her iki ülkedeki analistler genişleyen kısıtlamaların geri alınması konusunda fazla umut görmezken, Trump ve Şi'nin Shenzhen görüşmesinde gümrük vergileri üzerinde pazarlık alanı bulabileceği ancak rekabetin merkezindeki teknolojiler, yatırımlar ve kritik malzemeler konusunda müzakere yürütmenin giderek zorlaştığı vurgulanıyor.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Teknoloji
Yayın: 18 Kasım 2026 15:10 · Kaynak: ankaramasasi.com.tr