Çöken sistem, yükselen milliyetçilik ve isyan eden halk

Fransa’da liselilerin başlattığı eylemler üniversite öğrencileri, veliler, işçi sendikaları ve Sarı Yeleklilerin katılımıyla altıncı haftayı doldurdu. Özellikle son üç hafta her cumartesi günü yüz binler sokaktaydı. Çözüm üretemeyen iktidar göstericilerin üzerine polisi salıyor, gösterilere izin vermiyor ve sokağa çıkma yasaklarıyla bu isyanı durdurmaya çalışıyor.

Artık bu sistem halkın sorunlarına çözüm bulamamaktadır. ABD’NİN PEŞİNDE NATO’NUN EMRİNDE OLURSANFransa’da sistem 2010’lu yılların ortasında çöküş sinyali vermeye başlamıştı; Libya’da Devlet Başkanı Kaddafi’yi katleden Fransız Özel Kuvvetleri NATO’nun öncü gücü rolünü oynuyordu.

Nicolas Sarkozy ile ABD’nin peşine takılan Fransa, 2012’de sosyal demokrat François Hollande’ın cumhurbaşkanı seçilmesiyle birlikte bu Atlantikçi politikalar devam etti. Sosyal Demokrat Hollande, on binlerce cihatçı teröristin Suriye’ye taşınarak ülkenin kan gölüne çevrilmesinde Avrupalı liderlerin başında geliyordu.

KÜRESELCİ NEOLİBERAL PROGRAMI DAYATIRSANÇöküş sürecine giren sistemin bir de ekonomik yanı vardı; 1980’lerden bu yana uygulanan neoliberalizm Avrupa Birliği (AB) süreciyle birlikte devletlerinin ulusal dinamikleri, sosyal yapıları, egemenlikleri zayıfladı. Neoliberal politikaların yıkımı ağır oldu; işsizlik, yoksulluk, başta sağlık olmak üzere sosyal hakların tırpanlanması, emeklilerin çoğunluğunun neredeyse açlığa mahkûm edilmesi, sendikaların küçülmesi aynı zamanda siyasi partilere olan güveni de altüst etti.

HALKIN GÜVENİNİ YİTİRİRSİNSistemin sağ ve sol ayaklarını oluşturan geleneksel siyasi partiler de iflas etti. Sistem 2017 seçimlerinde Emmanuel Macron projesini gündeme getirdi. Fransız derin devletinde Atlantikçiler baskındı ve bu çizginin devam etmesini istiyorlardı.

2017 seçimlerinde sağlı sollu tüm Atlantikçi partiler ikinci turda milliyetçi aday Marine Le Pen’in karşısındaki Emmanuel Macron’a oy verme çağrısı yaparak kazanmasını sağladılar. 2022 seçimlerinde de aynı senaryo tekrarlandı.

Bu süreçte küreselleşme karşıtı milliyetçi Ulusal Birlik Partisi ülkenin birinci partisi konumuna gelmişti. Artık hiçbir parti ve ittifak hükümet kurma çoğunluğuna erişemiyordu. İki ayaklı partiler sistemi üçüncü bir güç olarak milliyetçilerin siyasi sahneye gelmesiyle işlemez duruma gelmişti.

SİSTEM KARŞITI PARTİLER YÜKSELİŞE GEÇERMacron ile sistem son on yıl uzatmaları oynamıştı. Artık altı ay sonra yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimleriyle bu tiyatronun sahnesi kapanacak. Macron anayasaya göre üçüncü kez aday olamıyor.

Olsa bile tüm kredilerini tüketmiş ve halk desteği yüzde 15’lerde seyretmektedir. Diğer taraftan milliyetçi aday Marine Le Pen birinci turda açık ara önde ve ikinci turda bütün senaryolarda kazanacak gibi görünüyor. Diğer bir gerçek de sol uçta filizlenen sistem karşıtı Boyun Eğmeyen Fransa Partisi.

Lideri Jean Luc Melenchon ikinci turda Le Pen’in karşısında yarışacak gibi görünüyor. Yani cumhurbaşkanlığı seçimlerinde iki sistem karşıtı parti seçimlerin favorisi. İşin özeti şu: İflas eden Atlantikçi savunma ve dış politika, çöken neoliberal ekonomik düzen ve sistemi ayakta tutan geleneksel partilerin halkın güvenini yitirmesi ve milliyetçiliğin yükselen bir güç olarak ortaya çıkması.

ÇÖZÜMÜN TÜKENİRBu on yıllık süre içinde Macron ülke ekonomisini düzeltmek bir yana koşar adım dört trilyona giden kamu borcunun bir trilyona yakını kendi döneminde gerçekleşmiştir. Yine göreve geldiği 2017’de kamu borcu faizi 41 milyar avroyken bugün 79 milyara ulaşmıştır.

Sadece bu borç ve faiz sarmalı Macron’un ekonomi politikasını açıklamaya yeter. İşin eğitim, sağlık ve sosyal yönüne bilmem girmeye gerek var mı? Liseliler, üniversite öğrencileri, sendikalar ve Sarı Yelekliler altı haftadır neden sokaktalar?

Neden yüz binler iktidara isyan ediyor? 2018’de Sarı Yelekliler neden 7-8 ay boyunca Fransa’yı salladı? Ve daha sonra 2023’te banliyölerin yoksul göçmen çocukları neden haftalarca sokakları ateşe verdi? İşte bütün bu soruların cevabı sistemin bütün bu isyancılara verecek bir yanıtı ve çözüm önerisinin olmamasındandır.

VE HALK AYAĞA KALKARMacron’un başında bulunduğu bu iktidar, öğretmen isteyen öğrenciye biber gazı ve tazyikli su, ekmek isteyen emekçiye ses bombası ve plastik mermi atıyor. Ama halkın isyanını durduramıyorlar durduramayacaklar.

5 Kasım Perşembe günü, sendikalar birliğinin çağrısıyla düzenlenen sektörler arası genel grev ve Fransa’nın her yerinde lise ve üniversitelerde yapılacak eylemler devam edecek. Artık Sarı Yelekliler meydanlarda; 6 Kasım Cuma ve 7 Kasım Cumartesi günleri, gerçek eşitlik için grev ve gösterilerin devam etmesi için çağrıda bulundular.