Küresel borç alarmı: Gelişmekte olan ülkelerin dış borcu tarihi zirvede

Dünya Bankası, gelişmekte olan ülkelerin dış borç yükündeki artışa dikkat çeken 2026 Uluslararası Borç Raporu'nu yayımladı. Rapora göre düşük ve orta gelirli ülkelerin toplam dış borcu 2025 yılında yüzde 5,5 yükselerek 9,4 trilyon dolara ulaştı.

Bu artış, 2021'den bu yana kaydedilen en hızlı yükseliş olurken, ülkelerin anapara ve faiz ödemeleri de üst üste beşinci yılında artarak 1,4 trilyon dolara çıktı. DÜNYA BANKASI: GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN DIŞ BORCU 9,4 TRİLYON DOLARA ULAŞTI Dünya Bankası'nın 2026 Uluslararası Borç Raporu, gelişmekte olan ülkelerin dış borç stokunda önemli bir artış yaşandığını ortaya koydu.

Rapora göre gelişmekte olan ülkelerin toplam dış borcu, 2025 yılında bir önceki yıla kıyasla yüzde 5,5 artarak 9,4 trilyon dolara yükseldi. Söz konusu tutar, gelişmekte olan ülkelerin dış borç stokunda rekor seviyeye işaret etti.

Dünya Bankası, 2025 yılında kaydedilen artışın 2021'den bu yana en hızlı yükseliş olduğunu bildirdi. Dış borçtaki büyümenin 2022-2024 döneminde gerçekleşen ortalama artışın yaklaşık dört katına ulaşması da raporda öne çıkan gelişmeler arasında yer aldı.

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE BORÇLANMA ARTIYOR, FİNANSMAN MALİYETLERİ DÜŞMÜYOR Dünya Bankası raporunda, gelişmekte olan ülkelerin uluslararası finansman kaynaklarına erişim koşullarında iyileşme yaşandığı belirtildi. Ancak finansmana erişimdeki iyileşmeye rağmen borçlanma maliyetlerinin düşmediği vurgulandı.

Özellikle en yoksul ülkelerde yüksek borç yükünün, insan kaynağına yönelik temel yatırımları sınırlama riski taşıdığı ifade edildi. Raporda, artan dış borçların kamu kaynakları üzerindeki baskıyı sürdürdüğüne dikkat çekildi.

ÖZEL KREDİTÖRLERDEN SAĞLANAN FİNANSMAN DIŞ BORÇ ARTIŞINI HIZLANDIRDI Gelişmekte olan ülkelerin dış borç stokundaki yükselişin önemli bölümünün özel kreditörlerden sağlanan finansmandan kaynaklandığı belirtildi. Dünya Bankası, uluslararası sermaye piyasalarının birçok gelişmekte olan ülkeye yeniden açılmasıyla kamu kuruluşlarının tahvil ihraçlarında güçlü bir artış yaşandığını bildirdi.

Rapora göre kamu kuruluşlarının tahvil ihraçları 2025 yılında yaklaşık yüzde 35 artarak 251 milyar dolara ulaştı. Bu tutarın son beş yılın en yüksek seviyesi olduğu kaydedildi. EN KIRILGAN ÜLKELERİN DIŞ BORCU YÜZDE 8,1 ARTTI Dünya Bankası, dış borç artışının ekonomik açıdan en kırılgan ülkelerde daha hızlı gerçekleştiğine dikkat çekti.

Uluslararası Kalkınma Birliğinden (IDA) imtiyazlı finansman almaya uygun ülkelerin toplam dış borcu, 2025 yılında yüzde 8,1 artarak 1,3 trilyon dolara yükseldi. Böylece bu ülkelerdeki borç artışı, gelişmekte olan ülkelerin genelinde kaydedilen yüzde 5,5'lik yükselişin üzerine çıktı.

Raporda, yüksek borç yükü ve finansman maliyetlerinin özellikle düşük gelirli ülkelerin kalkınma harcamaları üzerinde baskı oluşturduğu vurgulandı. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER BORÇLARINI DAHA YÜKSEK FAİZLE YENİLİYOR Dünya Bankası'nın değerlendirmesine göre birçok hükümet, vadesi gelen borçlarını geri satın almak amacıyla yeni tahvil ihraçlarına başvuruyor.

Bu işlemler borçların geri ödeme takviminin yeniden düzenlenmesini sağlarken toplam borç stokunda önemli bir azalma yaratmıyor. Raporda, mevcut borçların yeni tahvil ihraçlarıyla finanse edilmesinin çoğu zaman daha yüksek faiz maliyetlerine yol açtığı belirtildi.

Düşük ve orta gelirli ülkelerin yüksek finansman maliyetlerine rağmen uluslararası tahvil piyasalarından borçlanmaya devam ettiği kaydedildi. 10'DAN FAZLA ÜLKE 2025 YILININ TAMAMINDAKİ TAHVİL İHRACINI AŞTI Dünya Bankası raporunda, 2026 yılının başındaki verilerin düşük ve orta gelirli ülkelerin uluslararası tahvil finansmanına yönelik talebinin sürdüğünü gösterdiği belirtildi.

Yüksek borçlanma maliyetlerine rağmen ülkelerin uluslararası sermaye piyasalarından kaynak sağlamaya devam ettiği ifade edildi. Rapora göre ağustos ortasına kadar 10'dan fazla ülke, 2025 yılının tamamında gerçekleştirdiği tahvil ihracı miktarını geride bıraktı.

Bazı ülkelerin ise uluslararası tahvil piyasalarına yeniden erişim sağladığı bildirildi. EN YOKSUL ÜLKELERİN BORÇLANMA FAİZİ 1989'DAN BU YANA EN YÜKSEK SEVİYEDE Dünya Bankası, Uluslararası Kalkınma Birliğinden imtiyazlı finansman almaya uygun ülkelerin borçlanma maliyetlerinde önemli artış yaşandığını açıkladı.

Bu ülkelerin 2025 yılında özel kreditörlerden sağladıkları yeni finansman taahhütleri için ödedikleri ortalama faiz oranı yüzde 8,2 oldu. Raporda, söz konusu oranın 1989'dan bu yana kaydedilen en yüksek seviye olduğu vurgulandı.

Aynı ülkelerin yeni tahvil ihraçlarında ödedikleri ortalama faiz oranı ise yüzde 9,4 olarak gerçekleşti. TAHVİL FAİZLERİNDE ÜLKE GRUPLARI ARASINDA FARKLILAŞMA Dünya Bankası raporuna göre gelişmekte olan ülkelerin borçlanma maliyetleri, finansmana erişim koşullarına göre farklılık gösterdi.

IDA kapsamında imtiyazlı finansman almaya uygun ülkelerin yeni tahvil ihraçlarında ortalama faiz oranı yüzde 9,4'e ulaşırken, Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankasından (IBRD) yalnızca imtiyazsız kredi almaya uygun ülkelerde faiz oranları geriledi. Bu ülkelerin yeni tahvil ihraçlarında ödedikleri ortalama faiz oranı, bir önceki yılki yüzde 5,8 seviyesinden yüzde 5,5'e düştü.

Borçlanma göstergesi Faiz oranı IDA ülkelerinin özel kreditörlerden yeni finansman taahhütleri Yüzde 8,2 IDA ülkelerinin yeni tahvil ihraçları Yüzde 9,4 Yalnızca IBRD imtiyazsız kredilerine uygun ülkelerin yeni tahvil ihraçları Yüzde 5,5 Aynı grubun önceki yılki tahvil ihraç faizi Yüzde 5,8 DIŞ BORÇ SERVİSİ ÖDEMELERİ 1,4 TRİLYON DOLARA ÇIKTI Dünya Bankası, yüksek küresel faiz ortamının gelişmekte olan ülkelerin borç geri ödeme yükü üzerindeki baskısını sürdürdüğünü bildirdi. Rapora göre düşük ve orta gelirli ülkelerin dış borçlarına ilişkin anapara ve faiz ödemeleri, 2025 yılında yüzde 1,9 artarak 1,4 trilyon dolara ulaştı.

Böylece bu ülkelerin borç servisi ödemeleri üst üste beşinci yılda artış kaydetti. Tahvil sahiplerine yapılan ödemeler ise 363 milyar dolara yükseldi. Dünya Bankası, tahvil sahiplerine yönelik ödemelerdeki artışta yeni tahvil ihraçlarıyla kısmen finanse edilen borç geri alımları ve erken ödemelerin etkili olduğunu belirtti.

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER ALDIKLARINDAN 436 MİLYAR DOLAR DAHA FAZLA BORÇ ÖDEDİ Dünya Bankası raporunda, gelişmekte olan ülkelerin dış borç ödemeleri ile sağladıkları yeni finansman arasındaki farka da dikkat çekildi. Rapora göre gelişmekte olan ülkeler, 2022-2025 döneminde yeni finansman olarak aldıkları tutardan 436 milyar dolar daha fazla borç servisi ödemesi gerçekleştirdi.

Bu gelişme, söz konusu dönemde dış borç kaynaklı finansman hareketlerinde ülkelerden net kaynak çıkışı yaşandığını ortaya koydu. Bununla birlikte uzun vadeli borç akışlarında 2025 yılında yön değişikliği kaydedildi. 2024 yılında 118 milyar dolarlık net çıkış yaşanırken, 2025'te 45 milyar dolarlık net giriş gerçekleşti.

DOLARIN DEĞER KAYBI DIŞ BORÇ STOKUNU YÜKSELTTİ Dünya Bankası, gelişmekte olan ülkelerin dış borç stokundaki artışın yalnızca yeni borçlanmalardan kaynaklanmadığını belirtti. Döviz kurlarındaki hareketlerin de dolar cinsinden hesaplanan toplam borç tutarını etkilediği ifade edildi.

Rapora göre kamu borcu ve kamu garantili dış borçlarda 2025 yılında 303 milyar dolarlık artış kaydedildi. Söz konusu artışın dörtte birinden fazlası, ABD dolarının diğer para birimleri karşısında değer kaybetmesinden kaynaklandı.

Doların değer kaybı, diğer para birimleri cinsinden bulunan dış borçların dolar karşılığının yükselmesine neden oldu. DÜNYA BANKASI'NDAN YÜKSEK BORÇ MALİYETLERİNE İLİŞKİN UYARI Dünya Bankası Grubu Baş İstatistikçisi ve Kalkınma Verileri Direktörü Haishan Fu, gelişmekte olan ülkelerin dış borç görünümüne ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Fu, düşük ve orta gelirli ülkelere özel sektör kaynaklı kredi akışının yeniden başlamasını olumlu bir gelişme olarak değerlendirdi. Bununla birlikte söz konusu ülkelerin daha fazla borçlandığına ve yüksek finansman maliyetleriyle karşı karşıya kaldığına dikkat çekti.

YÜKSEK DIŞ BORÇ YÜKÜ KALKINMA YATIRIMLARINI SINIRLAYABİLİR Dünya Bankası Grubu Baş İstatistikçisi Haishan Fu, yüksek borçlanma maliyetlerinin ülkelerin uzun vadeli kalkınma hedefleri üzerindeki etkilerine ilişkin de değerlendirmelerde bulundu. Artan borç yükü nedeniyle birçok ülkede uzun vadeli kalkınma yatırımlarına ayrılabilecek kaynakların azaldığını ifade etti.

Fu, borçların sorumlu biçimde yönetilmesinin yalnızca mevcut ekonomik koşullar açısından değil, gelecek nesillerin refahı bakımından da önem taşıdığını vurguladı. Dünya Bankası'nın değerlendirmesinde, gelişmekte olan ülkelerin uluslararası finansmana erişiminin iyileşmesine rağmen yüksek faiz maliyetleri ve artan borç servisi yükünün özellikle en kırılgan ekonomiler için risk oluşturmaya devam ettiği belirtildi.