Erdoğan’dan Newsweek’e Çarpıcı Açıklamalar: “Üç Ülkeden Birine Saldırı Hepsine Yapılmış Sayılacak”

Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan, ABD’de yayımlanan Newsweek dergisine verdiği röportajda Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın ayrıntılarını açıkladı. İran ile ABD arasındaki gerilimden Suriye’deki gelişmelere, Rusya-Ukrayna Savaşı’ndan Türkiye’nin yeni dış politika ortaklıklarına kadar birçok konuda değerlendirmelerde bulundu.

“Herhangi birine saldırı tüm taraflara yapılmış sayılacak”

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na ilişkin Erdoğan, anlaşmanın İran’a, İsrail’e veya başka bir ülkeye karşı kurulmuş bir ittifak olarak görülmemesi gerektiğini söyledi. Amaçlarının güvenliği ve caydırıcılığı güçlendirerek bölgede kalıcı istikrar sağlamak olduğunu belirtti.

Anlaşmanın Birleşmiş Milletler Şartı’nın meşru müdafaayı düzenleyen 51’inci maddesine dayandığını ifade eden Erdoğan, üç devletten herhangi birine yönelik silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılacağını açıkladı. Bunun otomatik askerî müdahale anlamına gelmediğini vurguladı.

Erdoğan, saldırıya uğrayan ülkenin çağrısı ve ihtiyaçları doğrultusunda istihbarat, lojistik veya mühimmat desteği verilebileceğini; tehdidin boyutuna göre daha ileri askerî desteğin de gündeme gelebileceğini söyledi. Desteğin nasıl sağlanacağına ilgili siyasi ve askerî mekanizmaların karar vereceğini belirterek Irak, Yemen veya başka bir yerde yaşanabilecek olaylar için bugünden otomatik bir askerî senaryo çizilemeyeceğini ifade etti.

İran ve ABD’ye diplomasi çağrısı

Türkiye’nin kuzeyinde Rusya-Ukrayna Savaşı’nın sürdüğünü, güneyinde ve doğusunda da çatışmalar yaşandığını hatırlatan Erdoğan, bu gelişmelerin güvenliği, ekonomiyi ve bölgesel istikrarı doğrudan etkilediğini söyledi. Türkiye’nin Birleşmiş Milletler Genel Kurulundaki önceliğinin çatışmaların yayılmasını önlemek ve tarafların yeniden müzakere etmesine katkıda bulunmak olduğunu belirtti.

İran ile ABD arasındaki gerilime değinen Erdoğan, ABD’nin NATO müttefiki, İran’ın ise Türkiye’nin komşusu olduğunu vurguladı. ABD Başkanı Donald Trump’la görüşmesinde diplomasiden azami ölçüde yararlanılması gerektiğini söylediğini, İranlı yetkililerle de temas kanallarının açık olduğunu aktardı.

Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin enerji arzını ve küresel ticareti etkilediğine dikkat çeken Erdoğan, önceliklerinin çatışmanın yayılmasını önlemek, ticaret yollarının güvenliğini korumak ve tarafları yeniden masaya döndürmek olduğunu ifade etti.

İsrail’e yanıt: “Türkiye’nin halklarla husumeti yok”

Trump ile doğrudan ve açık konuşabildiğini söyleyen Erdoğan, son görüşmelerinde İran, Gazze, bölgesel güvenlik ve Türkiye-ABD ilişkilerini ele aldıklarını belirtti. Türkiye ile ABD arasındaki ilişkileri üçüncü bir ülke üzerinden tanımlamadığını vurguladı.

İsrail’de Türkiye’yi yeni bir tehdit olarak göstermeye yönelik söylemler bulunduğunu ifade eden Erdoğan, bu dili bölgesel barış açısından sorumlu bulmadığını söyledi. Türkiye’nin İsrail halkıyla veya herhangi bir toplumla husumeti olmadığını; itirazlarının uluslararası hukuka aykırı gördükleri politikalara ve istikrarsızlığı artıran adımlara yönelik olduğunu belirtti.

Suriye için toprak bütünlüğü vurgusu

Erdoğan, Türkiye’nin Suriye’nin egemenliğinin, toprak bütünlüğünün ve millî birliğinin korunmasını istediğini söyledi. Suriye devlet kurumlarının güçlenmesinin ve ülkenin yeniden ayağa kalkmasının bütün bölgenin yararına olduğunu ifade etti.

İsrail’in Suriye’ye yönelik saldırılarının ülkenin egemenliğine zarar verdiğini ve istikrarın sağlanmasını güçleştirdiğini belirten Erdoğan, Türkiye’nin dış politikasını kaçınılmaz savaş senaryoları üzerine kurmadığını vurguladı. Millî güvenliğe ve meşru haklara karşı atılan adımları izlediklerini, ancak önceliklerinin askerî çatışma ihtimalini önleyecek diplomasi olduğunu söyledi.

“Silah bırakma sahada doğrulanmalı”

“Terörsüz Türkiye” hedefini stratejik bir mesele olarak nitelendiren Erdoğan, PKK’nın fesih ve silah bırakma yönündeki kararlarını önemli bir eşik olarak gördüklerini ifade etti. Asıl meselenin bu kararların sahada eksiksiz uygulanması olduğunu belirterek örgütün bütün unsurlarıyla silah bırakmasının ve illegal yapının tasfiyesinin ilgili devlet kurumlarınca tespit ve teyit edilmesi gerektiğini söyledi.

Suriye’deki silahlı unsurların merkezî devlet yapısı altında bütünleşmesini desteklediklerini belirten Erdoğan, sürecin eşit vatandaşlık temelinde ilerlemesini istediklerini anlattı. İran’daki gelişmeler sırasında PKK/PJAK’ın koşullardan yararlanma girişimlerini de izlediklerini söyleyerek etnik ve mezhebi gerilimlerin bütün bölgeyi istikrarsızlığa sürükleyebileceği uyarısında bulundu.

Erdoğan, Türkiye’nin ölçüsünün etnik kimlik değil, terör, şiddet ve millî güvenliğe yönelik tehdit olduğunu vurguladı.

Rusya-Ukrayna için yeniden müzakere mesajı

Rusya-Ukrayna Savaşı’nın yayılma riskine dikkat çeken Erdoğan, Türkiye’nin hem NATO müttefiki olduğunu hem de Rusya ve Ukrayna yönetimleriyle doğrudan görüşebildiğini söyledi. İstanbul görüşmeleri, Karadeniz Tahıl Girişimi ve esir takaslarını bu temasların somut sonuçları arasında gösterdi.

Karadeniz’de sivil deniz taşımacılığının, ticaret yollarının ve enerji altyapısının korunmasını istediklerini belirten Erdoğan, ticari taşımacılığın güvenliği için kalıcı bir mekanizmaya ihtiyaç bulunduğunu ifade etti. Türkiye’nin yeniden müzakere masasının kurulmasına ve barışın önünün açılmasına katkı sağlamaya hazır olduğunu bildirdi.

“Batı mı, Doğu mu?” tercihine karşı çıktı

Türkiye’ye “Batı mı, Doğu mu?” şeklinde bir tercih dayatılmasını doğru bulmadığını söyleyen Erdoğan, NATO’daki güçlü konumu korurken Türk Devletleri Teşkilatı, İslam İşbirliği Teşkilatı, Şanghay İşbirliği Örgütü, G20 ve D-8 gibi platformlarla ilişkileri de geliştirdiklerini anlattı.

Çin ile ticaret ve yatırımları artırmak istediklerini belirten Erdoğan, Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridor’un önemine değindi. Irak’la yürütülen Kalkınma Yolu Projesi’nin yanı sıra Suriye, Ürdün ve Suudi Arabistan’a uzanacak yeni kara yolu ve demir yolu bağlantıları üzerinde durduklarını söyledi.

Erdoğan, Türkiye’nin köklü ittifaklarını korurken yeni ortaklıklar kurmaya, bölgesinde istikrarı güçlendirmeye ve küresel meselelerde sorumluluk üstlenmeye devam edeceğini ifade etti.