Kademeli emeklilikte 43-53 yaş hesabı: EYT’yi kaçıranlar ne zaman emekli olacak?

Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin yürürlüğe girmesinin ardından, 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olan çalışanların gündeminde kademeli emeklilik yer almaya başladı. Tartışılan modelde yaş şartının tamamen kaldırılması yerine, ilk sigorta tarihine göre emeklilik yaşı ve prim gününün aşamalı şekilde yükseltilmesi öneriliyor.

Ancak kademeli emeklilik henüz yürürlüğe girmiş bir düzenleme değil; ilgili makamlara iletilen bir talep niteliği taşıyor.

Kademeli emeklilik modeli ne getiriyor?

Önerilen sistem, çalışanların ilk sigortalı oldukları yıl ilerledikçe emeklilik koşullarının da belirli basamaklarla artırılmasına dayanıyor. Böylece 8 Eylül 1999 sonrasında çalışma hayatına başlayan herkesin aynı yaş ve prim şartlarına tabi tutulması yerine, sigorta başlangıç tarihi esas alınarak farklı koşullar oluşturulması talep ediliyor.

Gündeme getirilen formüllerde 1999-2000 yıllarında sigortalı olan kadınların 43, erkeklerin ise 45 yaşında emekli olabilmesi isteniyor. Sonraki yıllarda işe başlayanlar için yaş ve prim şartının kademeli biçimde yükseltilmesi öngörülüyor.

Modelin son aşamasında emeklilik yaşının kadınlarda 51’e, erkeklerde 53’e kadar çıkması öneriliyor.

EYT ile arasındaki fark ne?

EYT ve kademeli emeklilik talepleri arasındaki en belirgin ayrım yaş şartında ortaya çıkıyor. Yürürlükteki EYT düzenlemesi, 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olan kişilere gerekli sigortalılık süresi ve prim koşullarını tamamlamaları hâlinde yaş engeline takılmadan emekli olabilme imkânı sağladı.

Kademeli emeklilik modelinde ise yaş şartının bütünüyle kaldırılması talep edilmiyor. Bunun yerine sigorta başlangıç yılına göre daha düşük yaşlardan başlayan ve zaman içerisinde yükselen basamaklı bir sistem öneriliyor.

Talebin merkezinde, ilk sigorta tarihi 8 Eylül 1999’dan hemen sonra olduğu için EYT’den yararlanamayan çalışanlar bulunuyor. Bir gün, birkaç ay veya birkaç yıl farkla kapsam dışında kalan bu kesim, emeklilik koşullarının daha dengeli biçimde yeniden düzenlenmesini istiyor.

Çeşitli sivil toplum kuruluşları tarafından hazırlanan modeller ilgili kurumlara sunulsa da şu an için kabul edilmiş bir yaş tablosu veya kesinleşmiş bir uygulama takvimi bulunmuyor.

Kademeli emeklilik yasalaştı mı?

Kademeli emeklilik konusunda henüz yasalaşmış bir düzenleme bulunmuyor. Konuşulan yaş ve prim şartları, hazırlanan önerilerden oluşuyor ve mevcut emeklilik mevzuatında doğrudan bir değişiklik yaratmıyor.

Modelin hayata geçirilmesi için yasal düzenleme yapılması gerekiyor. Sosyal güvenlik sisteminin mali dengesi, Türkiye’nin nüfus yapısı ve uzun vadeli emeklilik giderleri ise karar sürecinde belirleyici başlıklar arasında gösteriliyor.