Petrol fiyatları diplomasi umuduyla 98 dolara geriledi: Düşüş sürecek mi?

Petrol fiyatları geçen haftaki sert satışın ardından yeni haftaya da 100 doların altında başladı. Brent petrol, ABD-İran görüşmelerinde ilerleme sağlanabileceği beklentisiyle bir haftada yüzde 13,3 değer kaybederken piyasada savaş primi hızla çözülmeye başladı.

PETROL FİYATLARI İÇİN SAVAŞ PRİMİ ÇÖZÜLÜYOR Petrol fiyatları, ABD ile İran arasında devam eden görüşmelerde ilerleme sağlanabileceği beklentisinin Orta Doğu’daki arz kesintisi riskini azaltmasıyla geçen haftaki sert kayıplarını koruyor. Brent petrol pazartesi günü 98 dolar çevresinde işlem görürken ABD Batı Teksas tipi ham petrol 91 dolar dolaylarında seyrediyor.

Brent, 6 Kasım’da sona eren haftada aynı kontrat üzerinden yüzde 13,3 gerileyerek 98,32 dolardan kapanmıştı. Bu, piyasadaki savaş risk priminin önemli bölümünün birkaç işlem gününde geri verilmesine neden oldu. PETROL FİYATLARI NEDEN DÜŞÜYOR?

Petrol fiyatları üzerindeki baskının birinci nedeni, ABD ile İran arasındaki çatışmanın yeniden büyümesi yerine diplomatik bir çözüme ulaşılabileceği beklentisinin güçlenmesi. ABD Başkanı Donald Trump, görüşmelerde güçlü bir anlaşma sağlanması halinde İran’a yönelik yeni saldırıların gerekli olmasının “son derece düşük” ihtimal olduğunu söyledi.

Bu mesaj, piyasada yeni askeri operasyon ve Hürmüz üzerinden petrol arzının daha fazla kesintiye uğraması ihtimaline verilen risk primini azalttı. İkinci neden ise ABD ara seçimlerinin ardından Washington’ın Orta Doğu politikasına ilişkin beklentilerin değişmesi oldu.

Demokratların Kongre’de kazandığı güç, yatırımcıların ABD yönetimi üzerinde çatışmanın daha hızlı sona erdirilmesi yönünde siyasi baskının artabileceğini fiyatlamasına yol açtı. Brent petrol, seçim sonuçlarının ardından 100 dolar seviyesinin altına inerken geçen haftaki toplam kayıp yüzde 13’ü aştı.

KÖRFEZ’DEN PETROL AKIŞI TOPARLANIYOR Petrol fiyatlarını aşağı çeken üçüncü unsur ise fiziksel arz tarafındaki toparlanma. Orta Doğu’dan petrol sevkiyatlarının savaşın ilk dönemindeki kesintilere kıyasla artması, piyasadaki arz açığı endişesini hafifletti.

Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin sevkiyatlarını artırmasıyla bazı fiziki petrol fiyatlarının savaş öncesindeki seviyelere yaklaştığı bildiriliyor. JPMorgan da 6 Kasım tarihli değerlendirmesinde petrol piyasasının yeniden arz fazlasına doğru ilerlediğini belirtti.

Bankanın hesabına göre küresel petrol arzı eylül ayında talebi günlük yaklaşık 1,1 milyon varil, ekim ayında ise yaklaşık 1,4 milyon varil aştı. JPMorgan, Orta Doğu üretiminin toparlanması, diğer üretici ülkelerdeki artış ve zayıf talebin bu tabloyu oluşturduğunu değerlendiriyor.

ING: SOMUT İLERLEME YENİ DÜŞÜŞ GETİREBİLİR ING’nin 3 Kasım’da yayımladığı değerlendirmede petrol fiyatları için aşağı yönlü riskin tamamen sona ermediğine işaret ediyor. ING emtia stratejistleri Warren Patterson ve Ewa Manthey, ABD-İran görüşmelerinde güçlü ve somut ilerleme sinyalleri görülmesinin fiyatlarda daha fazla düşüşe yol açabileceğini belirtti.

Kuruma göre Brent petrol fiyatının içinde hâlâ önemli bir jeopolitik risk primi bulunuyor. Bu primin büyüklüğü, Hürmüz üzerinden gerçekleşen petrol akışlarının küresel arz açısından taşıdığı önemden kaynaklanıyor. Dolayısıyla diplomasi yalnızca söylem düzeyinden çıkar ve sahadaki petrol akışını normalleştiren bir anlaşmaya dönüşürse fiyatların risk priminin bir bölümünü daha geri vermesi mümkün.

GOLDMAN SACHS’TAN 105 DOLAR TAHMİNİ Petrol fiyatlarında aşağı yönlü hareket hızlanmasına rağmen tüm kurumlar kalıcı bir düşüş beklemiyor. Goldman Sachs, 2 Kasım’da yayımlanan son tahmininde aralık ayı Brent petrol beklentisini 90 dolardan 105 dolara yükseltti.

Banka, 2027 yılı için ortalama Brent petrol tahminini de 80 dolardan 88 dolara çıkardı. Goldman Sachs analistleri, Orta Doğu arzında ciddi aşağı yönlü risklerin devam etmesinin petrol fiyatlarında yakın vadede önemli bir risk primini koruyacağını düşünüyor.

Ancak Goldman’ın senaryo analizi petrol piyasasındaki aşağı yönlü riski de ortaya koyuyor. Banka, Orta Doğu üretiminin beklenenden daha hızlı toparlanması, küresel arzın 2025 seviyesinin günlük yaklaşık 2,5 milyon varil üzerine çıkması ve yeni arz kesintisi yaşanmaması halinde Brent petrol fiyatının 60 dolar bandına kadar gerileyebileceğini hesaplıyor.

RABOBANK: DÜŞÜK FİYATLAR GARANTİ DEĞİL Rabobank ise 5 Kasım tarihli değerlendirmesinde seçim sonrası yaşanan sert satışın ardından daha temkinli bir yaklaşım benimsedi. Kurumun stratejistleri, ABD’nin İran’a yönelik askeri angajmanını azaltmasının petrol fiyatlarının kalıcı biçimde daha düşük seyretmesini garanti etmeyeceğini belirtti.

Rabobank’a göre Basra Körfezi’ndeki jeopolitik yapı değişmediği sürece petrol, LNG ve diğer kritik emtia akışları yeni güvenlik sorunlarıyla karşılaşabilir. Kurum bu nedenle seçim sonrası yaşanan hızlı fiyat düşüşünün bir bölümünü erken bir “rahatlama” fiyatlaması olarak değerlendiriyor.

HÜRMÜZ RİSKİ ORTADAN KALKMADI Diplomatik iyimserliğe rağmen Orta Doğu’daki fiziksel güvenlik riski devam ediyor. Hürmüz Boğazı ve çevresinde gemilere yönelik yeni saldırı haberleri gelirken İran’la bağlantılı Husiler de Suudi Arabistan’daki hedeflere yönelik saldırılarını sürdürüyor.

Son saldırılarda Riyad’daki bazı binalarda ve Saudi Aramco’ya ait ofislerde maddi hasar bildirildi. Bu gelişmeler herhangi bir müzakere başarısızlığında arz güvenliği endişesinin yeniden hızla fiyatlanabileceğini gösteriyor.

RUBIO MÜZAKERE İYİMSERLİĞİNİ SINIRLADI ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun açıklamaları da anlaşmanın henüz yakın olmadığını gösteren unsurlardan biri. Rubio, İran’ın müzakerelerde ortaya koyduğu bazı taleplerin ABD açısından kabul edilemez olduğunu belirtirken taraflar arasındaki temel başlıklarda görüş ayrılıklarının sürdüğüne işaret etti.

Bu nedenle piyasada ABD-İran anlaşması ihtimali fiyatlanıyor olsa da görüşmelerin kısa sürede sonuçlanacağına ilişkin kesin bir tablo bulunmuyor. Rystad Energy Jeopolitik Analiz Başkanı Jorge Leon da aylardır devam eden kesintili müzakerelerin henüz Körfez enerji ihracatını etkileyen çatışmaya kalıcı çözüm oluşturmadığını belirtti.

Leon’a göre diplomatik baskının artması anlaşmanın mutlaka yakın olduğu anlamına gelmiyor. Yeni bir askeri tırmanma halinde geçen haftaki petrol fiyatı düşüşünün önemli bölümü hızlı şekilde geri alınabilir. PETROL FİYATLARINDA DÜŞÜŞ SÜRECEK Mİ?

Petrol fiyatları açısından önümüzdeki dönemde iki temel senaryo öne çıkıyor. Birinci senaryoda ABD ile İran görüşmelerinde somut bir anlaşmaya varılması, Hürmüz Boğazı’ndan enerji sevkiyatının normalleşmesi ve Körfez üretiminin toparlanmaya devam etmesi halinde Brent petrol üzerindeki savaş primi daha da azalabilir.

ING’nin değerlendirmesi bu senaryoda fiyatlarda yeni düşüş alanı bulunduğuna işaret ederken JPMorgan’ın arz fazlası hesabı da aşağı yönlü temel görünümü destekliyor. İkinci senaryoda ise diplomatik görüşmelerin başarısız olması, ABD-İran geriliminin yeniden yükselmesi veya Hürmüz’de petrol tankerlerine yönelik saldırıların artması halinde fiyatlar hızla toparlanabilir.

Goldman Sachs’ın aralık için 105 dolarlık Brent petrol tahminini koruması ve Rabobank’ın kalıcı düşük fiyat konusunda temkinli yaklaşması, piyasada arz riskinin tamamen fiyatlardan çıkmadığını gösteriyor. 100 DOLAR YENİDEN KRİTİK EŞİK Brent petrol için kısa vadede 100 dolar seviyesi yeniden önemli psikolojik eşik haline geldi.

Fiyatların bu seviyenin altında kalması, piyasada diplomasi ve arz toparlanması senaryosunun ağır bastığına işaret ediyor. Buna karşılık ABD-İran görüşmelerinden olumsuz haber gelmesi veya Körfez’de yeni bir arz kesintisinin ortaya çıkması, geçen hafta çözülen savaş risk priminin yeniden fiyatlara eklenmesine neden olabilir.

Bu nedenle petrol fiyatlarında bundan sonraki yön yalnızca diplomatik açıklamalardan değil, Hürmüz’den geçen gerçek petrol miktarı ve Orta Doğu üretiminin ne ölçüde normale döndüğünden belirlenecek.