Uzmanından Uyarı: Selin Afete Dönüşmesinde Kentleşme Faktörü

İstanbul'da 14 Ekim tarihinde başlayan ve şehrin genelinde ciddi su baskınlarına yol açan şiddetli yağışlar, iklim değişikliği ve şehir planlama pratiklerini yeniden tartışmaya açtı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi verilerine göre, özellikle Beykoz ilçesinde metrekareye 242 kilogram yağış düşerek son yılların en yüksek seviyelerine ulaşıldı. Bu meteorolojik olay, kentteki altyapının kapasitesi ve betonlaşmanın sel üzerindeki etkileri konusunda uzman görüşlerini gündeme getirdi. Özel bir üniversitede Çevre Sağlığı Program Başkanı olarak görev yapan Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, yaşanan durumu iklim değişikliği bağlamında değerlendirdi. Küresel ısınmanın atmosferin nem tutma kapasitesini artırdığını belirten Adiller, bu durumun uygun meteorolojik şartlarla birleştiğinde çok daha yoğun yağışlara zemin hazırladığını ifade etti. Uzman, İstanbul'daki yağışların iklim değişikliği etkilerinden bağımsız düşünülemeyeceğini vurguladı. Yağış miktarlarını tarihsel verilerle kıyaslayan Dr. Adiller, Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün 1950-2025 yılları arasındaki Ekim ayı ortalamasının metrekareye 66 kilogram olduğunu hatırlattı. Beykoz'da kaydedilen 242 kilogramlık değerin oldukça yüksek olduğunu kabul etmekle birlikte, bu tür aşırı hava olaylarının Türkiye ve Akdeniz Havzası için eşsiz olmadığını belirtti. Örnek olarak 2018 yılında Antalya'nın Kemer ilçesinde 24 saatte düşen 490,8 kilogramlık yağışı ve 2023'te Yunanistan'ı etkisi altına alan Daniel fırtınasını işaret etti. Dr. Adiller'e göre, selin kendisi doğal bir süreç olsa da, bu olayın yıkıcı bir afete dönüşmesinde uygulanan kentleşme biçimi temel rol oynamaktadır. Yanlış arazi kullanımı ve betonlaşmanın suyun doğal akışını engellemesi, taşkınların etkisini doğrudan artırmaktadır. Özellikle geçirimsiz yüzeylerin artması, yağmur suyunun toprak tarafından emilmesini zorlaştırarak altyapı sistemleri üzerindeki yükü maksimuma çıkarmaktadır. Sonuç olarak, yaşanan bu felaketler, şehirlerin iklim değişikliğine uyum sağlaması gerektiğini bir kez daha kanıtlıyor. Uzmanlar, selin afete dönüşmesini engellemek için sadece altyapı yatırımlarının yeterli olmadığını, aynı zamanda kentleşme politikalarının doğayla uyumlu bir şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiğini savunuyor. Bölgedeki mağduriyetlerin giderilmesi ve benzer durumların önlenmesi adına, şehir planlamasında çevre sağlığı kriterlerinin daha etkin bir şekilde uygulanması bekleniyor.