101 yıllık hukuk hafızası: Ankara Hukuk’un ilk dersleri nerede verildi?

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 5 Kasım 2026 itibarıyla 101 yaşında. Bugün Cebeci’deki yerleşkesiyle özdeşleşen fakültenin 1925’teki başlangıcı ise Ankara’nın erken Cumhuriyet dönemindeki bina sıkıntısının da izlerini taşıyor.

Dönemin adıyla Ankara Adliye Hukuk Mektebi’nin kendisine ayrılan ilk binası eski Telgrafhane olsa da okulun ilk dersleri burada değil, Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Genel Kurul Salonu’nda yapıldı. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinin güncel tarihçesine göre okul 5 Kasım 1925’te Mustafa Kemal Atatürk’ün katıldığı törenle Birinci Meclis binasında açıldı.

Telgrafhane binasının boşaltılması gecikince eğitim yaklaşık bir ay daha Meclis çatısı altında sürdü. Böylece Cumhuriyet döneminin ilk yükseköğretim kurumlarından birinin ilk sınıfı, birkaç yıl önce Millî Mücadele’nin siyasi kararlarının alındığı Meclis salonu oldu.

BİNASI HAZIR DEĞİLDİ, 301 ÖĞRENCİ KAYDOLDUHukuk Mektebi’nin kuruluş hazırlıkları fiziki şartların tamamlanmasından önce başlamıştı. Fakültenin tarihçesinde, okulun henüz binası, müdürü ve öğretim kadrosu kesinleşmeden 1925 yazında öğrenci başvurularının alınmaya başladığı belirtiliyor.

İlk kayıt döneminde 301 öğrenci okula kabul edildi. Bunların 75’i yatılı öğrenciydi. Müfredat ve okul yönetiminin belirlenmesi amacıyla 15 Eylül 1925’te Adalet Bakanlığında dönemin hukukçu ve devlet adamlarının katıldığı bir komisyon oluşturuldu.

Kurum, Ankara’da henüz bir üniversite bulunmadığı için başlangıçta “fakülte” değil, “Ankara Adliye Hukuk Mektebi” adıyla faaliyete geçti. Açılış töreninin adresi Birinci TBMM binasıydı. Fakültenin kurumsal tarihçesi, açılış konuşmalarının ardından Hukuk-ı Esasiye Profesörü Ağaoğlu Ahmet Bey’in anayasa hukukuna giriş niteliğindeki dersi verdiğini kaydediyor.

Ancak tarihî kaynaklarda bu noktada bir farklılık bulunuyor. Atatürk Ansiklopedisi’nde Prof. Dr. Ahmet Mumcu imzasıyla yayımlanan Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi maddesinde ilk dersin Medeni Hukuk Profesörü Veli Saltık tarafından verildiği belirtiliyor.

Dolayısıyla açılış günündeki “ilk dersin hocası” konusunda erişilebilen kaynaklar bütünüyle örtüşmüyor. İLK BİNA TELGRAFHANE, İLK DERSLİK MECLİSOkula tahsis edilen ilk bina, Kurtuluş Savaşı sırasında haberleşme açısından önemli görev üstlenmiş iki katlı ahşap Telgrafhane binasıydı.

Ancak bina zamanında boşaltılamayınca öğrenciler ilk haftalarını Birinci TBMM’de geçirdi. Telgrafhane hazırlandıktan sonra öğretim buraya taşındı. Vakıflar Genel Müdürlüğünün Ankara Vakıf Eserleri Müzesi tarihçesi de Hukuk Mektebi’nin ilk döneminde Telgrafhane’ye yerleştirildiğini doğruluyor.

Okulun büyümesi kısa sürede yeni mekân ihtiyacını beraberinde getirdi. Derslik ihtiyacı arttıkça Mescit olarak anılan başka bir bina da eğitim için kullanılmaya başlandı; Telgrafhane’nin yemekhanesi dahi sınıfa dönüştürüldü.

Ankara Hukuk’un ilk yılları böylece tek bir kampüsten çok, Ulus çevresine dağılmış farklı yapıların kullanıldığı bir dönem olarak geçti. BUGÜNKÜ VAKIF ESERLERİ MÜZESİ DE HUKUK ÖĞRENCİLERİNİ AĞIRLADIDekan Cemil Bilsel’in girişimleri sonucunda, başlangıçta ilkokul olarak tasarlanan yeni bir bina Hukuk Fakültesine tahsis edildi.

Vakıflar Genel Müdürlüğü kayıtlarına göre yapımına 1927’nin sonlarında başlanan yapı 1928’in sonunda Hukuk Mektebi’ne verildi ve 1928-1941 yılları arasında hukuk eğitimi için kullanıldı. Bugün aynı yapı Ankara Vakıf Eserleri Müzesi olarak hizmet veriyor.

Fakülte daha sonra Cebeci’ye taşındı. 1946’da Ankara Üniversitesinin kurulmasıyla da Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi adını alan kurum, eğitimini günümüzde Cebeci Kampüsü’nde sürdürüyor.101. YIL DÖNÜMÜ 5 KASIM’DA KUTLANIYORFakültenin kuruluş tarihi bugün de 5 Kasım 1925 olarak kabul ediliyor.

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi, 5 Kasım 2026’daki 101. yıl dönümü dolayısıyla mezunlarını, öğrencilerini ve mensuplarını yıl dönümü etkinliklerine davet etti. Kuruluş yıl dönümü kapsamında “Estetik Amaçlı Tıbbi Müdahaleden Doğan Sorumluluk Meseleleri” başlıklı bir sempozyum da programlandı.101 yıl sonra geriye bakıldığında Ankara Hukuk’un kuruluş hikâyesi yalnızca bir fakültenin geçmişini anlatmıyor.

Birinci Meclis’in salonundan Telgrafhane’ye, Ulus’taki farklı dersliklerden Cebeci’ye uzanan yol, başkentin yükseköğretim altyapısının henüz oluşmakta olduğu yılları da görünür kılıyor.