Hürmüz'deki kriz sonrası 3 ülkeden ortak petrol rezervi hamlesi: Hedef 2027

Nikkei Asia'nın haberine göre plan kapsamında Endonezya ve Tayland'da benzin ve motorin depolama tesisleri oluşturulacak. Filipinler ise bu tesislerde tutulan yakıt stoklarından satın alma hakkına sahip olacak.

Filipinler'in PNOC Exploration Corporation şirketi, Tayland'daki tank işletmecileri ve Endonezya merkezli PT Interport Mandiri Utama ile niyet mektubu imzalayacak.

Endonezya, Tayland ve Filipinler'in sistemin uygulanmasına ilişkin anlaşmayı imzalaması bekleniyor. Bilet fiyatları ve kullanım koşulları ise ilerleyen aşamalarda belirlenecek.

ASEAN'da ilk kez bilet temelli sistem uygulanacak

Ortak rezerv planında ASEAN'da ilk kez bilet temelli bir model kullanılacak. Buna göre tank işletmecileri normal dönemlerde depoladıkları yakıtı satmayı sürdürecek. Ancak acil durumlarda önceden bilet satın alan ülke ve şirketler, belirlenen miktardaki yakıta erişimde öncelik kazanacak.

Sistemin kurulmasına yönelik çalışmaları, Japonya Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı'nın öncülüğünde faaliyet gösteren Ekonomik Araştırma Enstitüsü (ERIA) yürütüyor.

Laos ve Doğu Timor'un da sisteme katılmayı değerlendirdiği belirtiliyor. Uzun vadeli hedefler arasında tüm ASEAN ülkelerini kapsayan ortak stok rezervlerinin oluşturulması ve ham petrol gibi diğer enerji ürünlerinin de sisteme dahil edilmesi bulunuyor.

Ortak rezerv planının arkasında bölgenin enerji arzına ilişkin kırılganlıkları bulunuyor. Hürmüz Boğazı'ndan geçen ham petrol ve petrol ürünlerinin yaklaşık yüzde 80'i Asya'ya ulaştırılıyor.

Filipinler, ham petrol ithalatının yüzde 90'ından fazlasında Orta Doğu'ya bağımlı durumda. Ülkenin Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr., İran savaşının başlamasının ardından mart ayında ulusal enerji acil durumu ilan etmişti.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyelerinin en az 90 günlük net petrol ithalatına eşdeğer rezerv tutması gerekiyor. Ancak ASEAN ülkelerinin hiçbiri IEA'nın tam üyesi değil.

Filipinler ve Endonezya'nın petrol stokları yetersiz

ERIA'nın daha önce gerçekleştirdiği bir çalışmaya göre Filipinler'deki mevcut petrol stokları 15-30 günlük talebi karşılayabilecek düzeyde bulunuyor. Endonezya'da ise bu süre 14-23 gün arasında değişiyor.

Depolama tesisi eksikliği, bölge ülkelerinin daha fazla petrol rezervi oluşturmasının önündeki temel engellerden biri olarak öne çıkıyor.

Yakıt kıtlığı sağlık ve ticaret faaliyetlerini de etkiliyor

Güneydoğu Asya'da yaşanan yakıt kıtlıkları yalnızca enerji sektörünü değil, sağlık hizmetleri ve ticari faaliyetleri de etkiliyor. Yakıt sıkıntısı nedeniyle diyaliz ekipmanları ve tıbbi cihazların sevkiyatlarında gecikmeler yaşandı.

Ortak rezerv sistemiyle yeterli yakıt stoklarının oluşturulması, olası krizlerde bölge ülkelerinin enerji arzını güvence altına almayı hedefliyor. Planın Japon şirketlerinin acil durumlarda Güneydoğu Asya'daki faaliyetlerini kesintisiz sürdürmesine de katkı sağlaması bekleniyor.