COP31: İklim finansmanının küçük payı sağlığa gidiyor, kriz büyüyor

Küresel iklim finansmanının yalnızca küçük bir kısmı sağlık alanına ulaşıyor; bu da sağlık sistemlerini, aşırı sıcaklar, seller ve kuraklığın artan etkisine hazırlanmaya çalışırken zor durumda bırakıyor, araştırmacılar pazartesi günü COP31'de uyardı."Sağlık için finansman, toplam iklim finansmanı harcamalarının yüzde 1'i ile sadece çok, çok küçük bir bölümünü oluşturuyor" dedi çevre ve kalkınma politikası konusunda uzman bağımsız düşünce kuruluşu Adelphi Research'ün icra direktörü Dennis Tänzler. Fon açığı, yükselen sıcaklıkların tıbbi hizmetlere olan talebi artırdığı, sağlık altyapısını tehdit ettiği ve milyonlarca çalışanı sıcağa bağlı hastalıklara maruz bıraktığı bir dönemde yaşanıyor.2023 yılında sıcak, dünya genelinde tahmini 710.000 ölümle ilişkilendirildi; bunların yaklaşık yüzde 71'i insan kaynaklı iklim değişikliğine atfedildi, iklim değişikliği ve sağlık üzerine 2026 Lancet Countdown raporuna (kaynak İngilizce) göre."Ve bu en sıcak yıl bile değildi" dedi Lancet Countdown'un Latin Amerika bölge direktörü Stella Hartinger.

"O zamandan beri, 2024 daha da zorlu bir yıl oldu, 2025 ve şimdi 2026. Dolayısıyla bu değerler artmaya devam edecek."Bu yıl yalnızca Avrupa'da, yaz aylarında Avrupa genelindeki aşırı ölüm sayısına ilişkin geçici tahminler 30.000 kişiyi aştı; BM (kaynak İngilizce)'ye göre sadece 22-28 Haziran sıcak hava dalgası sırasında yaklaşık 16.000 aşırı ölüm meydana geldi.

Sağlık sistemlerini hazırlamakBrezilya, sağlık sistemlerini ısınan iklime uyarlamaya çalışan ülkelerin karşılaştığı zorluğun örneğini oluşturuyor. Ülkede evrensel, kamu tarafından finanse edilen bir sağlık sistemi var, ancak artan iklim riskleri ve derin sosyal eşitsizlikler, kırılgan toplulukları koruma kapasitesi üzerinde baskı yaratıyor.

Brezilya'daki Talanoa Enstitüsü'nden Daniel Porcel, finansmanın ülkenin sağlık sistemini hazırlamanın önündeki başlıca engel olmaya devam ettiğini, özellikle büyük şehirlerden uzaktaki kırılgan toplulukların korunması ve hastaneler ile diğer sağlık tesislerinin giderek daha aşırı hava koşullarına dayanıklı hale getirilmesi konusunda sorun yarattığını söyledi."SUS'u yeni iklim gerçekliğine nasıl hazırlarız?" dedi Porcel, halka ücretsiz sağlık hizmeti sunan Brezilya'nın Sistema Único de Saúde'sine (SUS) atıfta bulunarak. Brezilya geçen yıl 16 sektörel plan içeren ulusal bir iklim uyum planı kabul etti; bunlardan biri sağlık alanına özel olarak ayrılmış durumda.

Ancak Porcel, sağlık altyapısını güçlendirmek, tıp profesyonellerini eğitmek ve iklim risklerine en çok maruz kalan toplulukları korumak için daha fazla yatırıma ihtiyaç olduğunu söyledi. Finansmandaki bu açık, dünya genelinde ülkelerin karşı karşıya olduğu daha geniş bir sorunun parçası.

Hükümetler iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki sonuçlarını giderek daha fazla kabul ederken, sağlık sistemlerini hazırlamaya yönelik yatırımlar risklerle aynı hızda artmıyor. Yükselen sıcaklıklar haneler üzerinde ekonomik bir yük de oluşturuyor; bu, Bangladeş, Brezilya, Fransa, Hindistan, Endonezya, İtalya, Nijerya ve Güney Afrika'yı kapsayan Adelphi Research'ün ayrı bir analizine göre.

Isı stresi, çalışanları çalışma saatlerini azaltmaya, ekstra molalar vermeye ya da tamamen çalışmayı bırakmaya zorluyor; sıcağa bağlı hastalıklar ise, özellikle sağlık sigortasına ve ücretli hastalık iznine erişimin sınırlı olduğu ülkelerde, cebinden yapılan sağlık harcamalarını artırıyor. Tarım ve inşaat sektörlerindeki çalışanlar özellikle risk altında.

Tänzler'e göre Bangladeş, Hindistan, Endonezya ve Nijerya'da bu sektörlerde çalışanlar, ısı stresi nedeniyle şimdiden her yıl yaklaşık 20 iş günü veya daha fazlasını kaybediyor.