Atatürk'ün çocukluk, okul ve silah arkadaşı Nuri Conker kimdir? Çocukları ve torunları

Nuri Conker kimdir, çocukları ve torunları kimlerdir? Bu soruların cevabı, Osmanlı'nın son döneminden Cumhuriyet'e uzanan köklü bir ailenin hikâyesinde saklı. Nuri Conker, Atatürk'ün Selanik'ten mahalle arkadaşı, Harp Akademisi'nden sınıf arkadaşı ve ömrü boyunca ayrılmadığı silah arkadaşıydı.

Peki bu dostluğun ardında kalan aile ne oldu? Nuri Conker'in oğlu diplomat Mahmut Cahit Conker'in kızı Nur Vergin, Türkiye'nin en tanınmış sosyologlarından biri olarak tarihe geçti. Diğer oğlu Orhan Conker hariciyeci oldu; eşi Zafire Hanım ise Büyükelçi Enis Akaygen'in kızıydı. İşte Nuri Conker'in çocukları, torunları ve geniş aile ağacına dair bilinen her şey.

Nuri Conker (1881-1937), Atatürk'ün Selanik'ten çocukluk arkadaşı, silah arkadaşı ve ömrü boyunca dost kaldığı nadir isimlerden biridir. Dört çocuğu olmuştur; bunlar arasında en bilinenleri diplomat Mahmut Cahit Conker ile Atatürk'e dair önemli hatıralar bırakan Kıymet Tesal'dır.

Diğer oğlu Orhan Conker'in eşi Zafire Hanım, dönemin ünlü büyükelçilerinden Enis Akaygen'in kızıdır. Torunları arasında en tanınmışı, 2021'de vefat eden sosyolog Prof. Dr. Nur Vergin'dir.

Mehmet Nuri Conker, 1881'de Selanik'te doğdu. Babası Hoca Osman Efendi, annesi Zehra Hanım'dı. Mustafa Kemal ile mahalle arkadaşıydı; Selanik Askerî Rüştiyesi, Manastır Askerî İdadisi, Harp Okulu ve Harp Akademisi'ni birlikte bitirdiler.

Askeri hayatı boyunca Atatürk'ün yanından ayrılmadı: Hareket Ordusu, Arnavutluk Harekâtı, Trablusgarp ve Bingazi savaşları, Balkan Savaşı, Çanakkale'de Anafartalar ve Conkbayırı muharebeleri... Conkbayırı'nda Atatürk'ün göğsündeki saatin bir kurşunla isabet aldığı ana bizzat tanıklık etti.

1913'te yayımladığı "Zabit ve Kumandan" kitabı, Atatürk'ün aynı yıl "Zabit ve Kumandan ile Hasbıhal" eserini yazmasına vesile oldu; Atatürk bu kitabı Nuri Bey'e ithaf etti.

Cumhuriyet döneminde TBMM Başkanvekilliği ve Ankara Valiliği yaptı. "Conker" soyadını bizzat Atatürk verdi. 1937'de vefat etti.

Nuri Conker ile eşi Nedime Hanım'ın dört çocuğu oldu:

Hariciyeci, başkonsolos; eşi Zafire Hanım, Büyükelçi Enis Akaygen'in kızı

Diplomat; Nur Vergin'in babası; hayatı trajik şekilde sona erdi

1943'te Necip Tesal ile evlendi; Atatürk'e dair önemli hatıralar bıraktı

Orhan Conker hariciye mesleğindeydi, başkonsolosluk yaptı. Eşi Zafire Hanım, dönemin ünlü büyükelçilerinden Enis Akaygen'in kızıdır. Orhan Conker'in çocuklarına (yani Nuri Conker'in bu koldan torunlarına) dair kamuya açık kaynaklarda net bir bilgi bulunmamaktadır.

Nuri Conker'in kızı Kıymet Tesal, ailenin tarih açısından en zengin hatıralarını bırakan ismidir. 1935'te eğitim için İngiltere'ye gitti; Londra'dan Cumhuriyet Bayramı için Atatürk'e telgraf çektiğinde aynı gece Atatürk'ten "kızım" diye başlayan bir cevap aldı. 1934'te İran Şahı'nın Türkiye ziyareti sırasında Özsoy Operası korosunda yer aldı.

En çok bilinen hatırası şudur: Babası Nuri Conker 1937'de vefat ettiğinde Atatürk'ün sofrası eski neşesini kaybeder. Bir gece Atatürk, sofradaki herkesi ani bir şekilde arabalara bindirir, nereye gidildiğini söylemeden şoföre yol tarif eder.

Konvoy Asri Mezarlık'ta Nuri Conker'in kabri başında durur. Atatürk şapkasını çıkarır, bir süre sessizce durur ve hüzünle fısıldar:

Bugün Ankara Çankaya'da Kıymet Necip Tesal İlkokulu onun ve eşinin adını yaşatmaktadır.

Nuri Conker'in en tanınmış torunu, sosyolog Prof. Dr. Bahar Nur Vergin'dir. Babası Mahmut Cahit Conker, annesi Müşerref Hanım'dır. Anne ve babası o beş yaşındayken boşandı; mahkeme kararıyla annesine verildi ve annesinin ikinci eşi Büyükelçi Nureddin Vergin'in soyadını taşıdı.

Nur Vergin, Paris Sorbonne Üniversitesi'nde sosyoloji eğitimi aldı; 1973'te Türkiye'ye dönerek İstanbul Üniversitesi'nde akademik kariyere başladı, doçent ve profesör oldu; Marmara ve Bilkent üniversitelerinde ders verdi. 18 Ocak 2021'de İstanbul Etiler'deki evinde vefat etti.

Conker soyadını neden kullanmadığını şöyle açıklamıştı: Kendisine mükemmel bir baba olan üvey babası Nureddin Vergin'i incitmemek ve üniversitedeki Kemalist ortamda "bakın ben kimin torunuyum" demek gibi görünmemek.

Mahmut Cahit Conker'in ikinci eşi Müzehher Hanım'dan olan kızı Emine Yasemin Conker de Nuri Conker'in torunudur. Nur Vergin'in üvey kız kardeşidir.

Nuri Conker'in aile yapısı şöyle özetlenebilir: Kendisi Atatürk'ün en yakın dostlarından biri; oğullarından Orhan Conker hariciyeci, Mahmut Cahit Conker diplomat; kızı Kıymet Tesal ise cumhuriyet tarihine önemli hatıralar bırakmış bir isimdir. Torunları arasında Nur Vergin akademik kimliğiyle öne çıkarken, Yasemin Conker de ailenin diğer bilinen torunudur.

Oyuncu Mustafa Alabora ve oğlu Mehmet Ali Alabora ise Nuri Conker'in doğrudan torunları değil, yeğeni Sabahattin Alabora üzerinden geniş akrabalık ağı içinde yer alan isimlerdir.