Tip 2 diyabet belirti vermeyebilir: Tanıda kan testleri belirleyici

Tip 2 diyabet her zaman belirgin yakınmalarla başlamaz. Belirtiler yıllar içinde yavaş gelişebilir, hafif kalabilir veya hiç fark edilmeyebilir. Bu nedenle susama, sık idrara çıkma ve yorgunluk gibi değişiklikler değerlendirilirken, şikâyet olmamasının diyabeti dışlamadığı da bilinmelidir. Tanı, belirtilerin sayısına göre değil, kan testleri ve hekim değerlendirmesiyle konur.

Susama ve sık idrara çıkma neden birlikte görülür?

Kan şekeri yükseldiğinde böbrekler fazla şekeri idrarla uzaklaştırmaya çalışır. Bununla birlikte sıvı kaybı artabilir; kişi daha sık idrara çıkar ve daha fazla susar. Ağız kuruluğu da bu tabloya eşlik edebilir.

Yemek yenmesine rağmen açlık hissinin sürmesi, alışılmışın dışında yorgunluk ve istemeden kilo verme de görülebilir. Ancak bu yakınmalardan birinin bulunması tek başına diyabet tanısı anlamına gelmez.

Görme değişiklikleri ve iyileşmeyen yaralar da değerlendirilir

Bulanık görme, yaraların geç iyileşmesi ve tekrarlayan idrar yolu, cilt veya mantar enfeksiyonları diyabetle birlikte görülebilen diğer sorunlardır. El ve ayaklarda uyuşma ya da karıncalanma ise bazı kişilerde hastalığın sinirler üzerindeki etkileriyle ilişkili olabilir.

Bu bulguların tamamının aynı kişide bulunması gerekmez. Ayrıca belirtiler yalnızca tip 2 diyabete özgü değildir; diyabetin türü de sadece yakınmalara bakılarak belirlenemez.

Belirti yoksa kimler test yaptırmalı?

Ailede tip 2 diyabet bulunması, fazla kilo veya obezite, hareketsizlik, daha önce prediyabet saptanması ve gebelik diyabeti öyküsü değerlendirmede önem taşır. Risk yaşla birlikte de artar.

Tarama, henüz yakınma yokken hastalığı araştırmayı amaçlar. Risk faktörleri bulunan kişiler, test gerekip gerekmediğini ve tekrar aralığını hekimleriyle görüşmelidir. Yeni başlayan veya devam eden belirtilerde ise rutin kontrol tarihini beklemeden başvurmak uygundur.

Açlık şekeri ve HbA1c farklı bilgileri gösterir

Açlık plazma glukozu, en az sekiz saatlik açlık sonrasındaki kan şekerini ölçer. HbA1c ise yaklaşık son üç aylık ortalama kan şekeri hakkında bilgi verir ve açlık gerektirmez.

Gebelik dışındaki değerlendirmelerde açlık plazma glukozunun 126 mg/dL veya üzerinde, HbA1c’nin yüzde 6,5 veya üzerinde olması diyabet tanı eşiklerindendir. Tanının doğrulanması için çoğu durumda ikinci bir test gerekir.

Evde kullanılan şeker ölçüm cihazı tek başına tanı koydurmaz. Ayrıca bazı kansızlık türleri ve kanla ilgili durumlar HbA1c sonucunu etkileyebilir; sonuçlar kişinin sağlık durumuyla birlikte yorumlanır.

Hangi belirtilerde acil yardım gerekir?

Susama ve sık idrara çıkmaya kusma, karın ağrısı, nefes almada güçlük veya bayılma eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir. Bunlar, tip 2 diyabette de gelişebilen diyabetik ketoasidoz gibi acil tabloların işareti olabilir. Böyle bir durumda açlık testi için ertesi sabahı beklemek uygun değildir.

TIBBİ UYARI

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Belirtiler üzerinden kendi kendinize tanı koymayın; test ve tedavi kararları için hekime başvurun. Acil belirtilerde 112’yi arayın.

KAYNAKLAR

1. WebMD. Signs and Symptoms of Type 2 Diabetes.

2. ABD Ulusal Diyabet, Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü (NIDDK). Symptoms & Causes of Diabetes.

3. ABD Ulusal Diyabet, Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü (NIDDK). Diabetes Tests & Diagnosis.