93 Harbi: Kahramanlar Direndi, İmparatorluk Kaybetti, Bir Millet Yollara Düştü
- Dünyanın farklı ülkelerinden gelen iş insanlarıyla enerji güvenliğini, ticaret yollarını, limanları, küresel tedarik zincirlerini ve önümüzdeki yirmi yılın jeopolitik dengelerini konuşuyoruz
Plevne’de Osman Paşa, Kafkasya’da Ahmed Muhtar Paşa destan yazdı. Rus orduları İstanbul’un kapılarına dayandı. Balkanlar’da yüz binlerce insan evini, toprağını, geçmişini kaybetti. 1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı yalnızca askeri bir yenilgi değil, siyasi, ekonomik ve insani bir felaketti.
Singapur’dayım. Dünyanın farklı ülkelerinden gelen iş insanlarıyla enerji güvenliğini, ticaret yollarını, limanları, küresel tedarik zincirlerini ve önümüzdeki yirmi yılın jeopolitik dengelerini konuşuyoruz.
Bir yandan da telefonumda karşıma çıkan kısa bir tarih videosunu izliyorum. Plevne’de Gazi Osman Paşa, Kafkasya’da Gazi Ahmed Muhtar Paşa, Erzurum’da Nene Hatun, Rus ordularının İstanbul’un kapılarına dayanması, Balkanlar’dan Anadolu’ya uzanan bitmek bilmeyen göç kafileleri…
Çünkü Singapur’da gördüğüm başarıyla 1877’de Osmanlı’nın yaşadığı felaket arasında çarpıcı bir karşıtlık var.
Singapur küçük, doğal kaynakları sınırlı bir ülke. Ama iyi yönetim, güçlü kurumlar, eğitim, ticaret, teknoloji ve stratejik öngörü sayesinde dünyanın önemli ekonomik merkezlerinden biri haline gelmiş.
Osmanlı ise 1877’de geniş topraklara, köklü bir devlet geleneğine, cesur askerlere ve yetenekli komutanlara sahipti. Buna rağmen maliyesi zayıflamış, diplomaside yalnızlaşmış, kurumları yıpranmış, siyasi ve toplumsal sorunları derinleşmişti.
Bir ülkeyi güçlü yapanın yalnızca yüzölçümü, nüfusu, ordusu veya geçmişteki ihtişamı olmadığını bundan daha iyi ne anlatabilir?
Üstelik 93 Harbi sandığımız kadar uzak bir tarih değil. Yaklaşık 150 yıl önce yaşandı. Büyük dedelerimizin kuşağına uzanabilecek kadar yakın. Bugün Türkiye’de milyonlarca insanın aile hikâyesinde Rumeli’den veya Kafkasya’dan gelen bir muhacirin izi var.
Bu yüzden 93 Harbi yalnızca Osmanlı tarihinin bir sayfası değil. Bugünkü Türkiye’nin nasıl şekillendiğini anlamanın da anahtarlarından biri.
1877’de Osmanlı ile Rusya arasında başlayan savaş bir anda ortaya çıkmadı.
Osmanlı Devleti yıllardır ekonomik ve siyasi krizlerle boğuşuyordu. 1875’te dış borç ödemelerinde büyük bir kriz yaşanmıştı. Balkanlar’da milliyetçi hareketler güçleniyor, imparatorluğun farklı toplulukları arasında gerilim artıyordu.
Bosna-Hersek’teki ayaklanmalar, Bulgaristan’daki isyan ve kanlı bastırma hareketleri, Sırbistan ve Karadağ’ın Osmanlı’yla savaşması Avrupa kamuoyunu harekete geçirmişti.
Savaş öncesinde Avusturya-Macaristan’la anlaşarak müdahale riskini sınırladı. Romanya üzerinden ordularının geçişini güvence altına aldı.
Osmanlı ise büyük Avrupa devletlerinin Rusya’yı durduracağı beklentisine fazla güvenmişti.
İngiltere Osmanlı’nın toprak bütünlüğünü eskisi kadar kararlılıkla savunmuyordu. Almanya kendi Avrupa dengeleriyle ilgileniyordu. Avusturya-Macaristan Balkanlar’daki çıkarlarını düşünüyordu.
Savaş başlamadan diplomatik yalnızlık belirginleşmişti.
Burada ilk büyük stratejik hata ortaya çıkıyor: Bir devlet kendi gücüyle karşılayamayacağı riskleri, başkalarının kendisini kurtaracağı varsayımıyla üstlenmemelidir.
Rusya Nisan 1877’de Osmanlı’ya savaş ilan etti. Saldırı iki ana cephede gelişti.
Batıda Rus kuvvetleri Romanya üzerinden Tuna’ya ilerledi. Nehri geçerek bugünkü Bulgaristan topraklarına girdi. Amaç Balkan Dağları’nı aşmak, Edirne’ye ulaşmak ve İstanbul’u tehdit etmekti.
Doğuda ise Kafkasya üzerinden Ardahan, Kars, Bayazıt ve Erzurum yönünde harekete geçildi.
Osmanlı iki uzak cephede aynı anda büyük bir savaşı yönetmek zorundaydı. Üstelik demiryolları yetersiz, ikmal hatları zayıf, mali kaynaklar sınırlıydı.
Gazi Osman Paşa’nın Plevne savunması dünya askeri tarihinin dikkat çekici örneklerinden biridir.
Osman Paşa, iyi hazırlanmış savunma mevzileri ve disiplinli birlikleriyle Rusların tekrarlanan saldırılarını durdurdu. Plevne aylarca direndi. Rus ordusu ağır kayıplar verdi.
Ancak Ruslar kuşatmayı genişletti. Romanya ordusu da harekâta katıldı. Osman Paşa’nın dışarıyla bağlantısı kesildi. Yeterli takviye ve ikmal sağlanamadı.
10 Aralık 1877’de gerçekleştirilen yarma girişimi başarısız oldu. Osman Paşa yaralandı ve teslim olmak zorunda kaldı.
Plevne düşerken yalnızca bir şehir kaybedilmiyordu. Rus ordusunun İstanbul’a uzanan ilerleyişinin önündeki en önemli engellerden biri ortadan kalkıyordu.
Osman Paşa görevini büyük cesaret ve beceriyle yerine getirmişti. Fakat genel savaş yönetimindeki eksiklikleri tek başına telafi edemedi.
Doğu cephesinde Gazi Ahmed Muhtar Paşa, geniş bir savunma hattında Rus ordularıyla mücadele ediyordu.
Zivin, Gedikler ve Yahniler’de önemli başarılar kazandı. Rus ilerleyişini yavaşlattı.
Ancak Rusların kuvvetlerini takviye etmesi ve Osmanlı ordusunun ikmal sorunları dengeyi değiştirdi. Alacadağ’daki ağır yenilgi ve ardından Deveboynu’nda yaşanan başarısızlık, Erzurum’un savunmasını kritik hale getirdi.
Ardahan ve Bayazıt işgal edildi. Kasım 1877’de Kars düştü.
Rus kuvvetleri Erzurum’un Aziziye Tabyaları’na saldırdığında yalnızca askerler değil, şehir halkı da direnişe katıldı. Nene Hatun bu mücadelenin unutulmaz sembolü oldu.
Erzurum’da gösterilen direnç şehrin hemen düşmesini önledi. Ancak doğu cephesindeki genel durum değişmedi.
Batıda Plevne, doğuda Kars kaybedilmişti. Rus orduları her iki cephede de Osmanlı savunmasını aşmıştı.
1878’in ilk aylarında Rus orduları Edirne’ye ilerledi. Osmanlı savunması çözüldü. Rus kuvvetleri İstanbul’un hemen yakınındaki Ayastefanos’a, bugünkü Yeşilköy’e kadar ulaştı.
İmparatorluğun başkenti İstanbul. Yüzyıllardır Osmanlı’nın siyasi ve manevi merkezi. Rus askerleri şehrin batı yaklaşımlarında, Yeşilköy’de.
Başkentte büyük bir endişe yaşanıyor. Hükümet, saray, diplomatik temsilcilikler ve halk gelişmeleri kaygıyla izliyor.
İstanbul’un işgali artık uzak bir ihtimal değil, ciddi bir stratejik tehlike.
Rusya’nın ilerleyişi İngiltere başta olmak üzere diğer büyük güçleri de harekete geçirdi. İngiliz donanmasının Marmara’ya girmesi, savaşın daha geniş bir Avrupa krizine dönüşme riskini artırdı.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Kültür-Sanat · Bölge: Erzurum
Yayın: 19 Kasım 2026 02:48 · Kaynak: 10haber.net