Çin Başbakanı Li Qiang: Yapay zekâ insanın yerini almamalı, özgürleştirmeli

Çin Halk Cumhuriyeti Devlet Konseyi Başbakanı Li Qiang, 3 Kasım'da düzenlenen 2026 Dünya İnternet Konferansı Wuzhen Zirvesi'nin açılışında konuştu.

İnternet teknolojilerinin insanlık tarihinde yeni bir dönüşümün kapılarını açtığını belirten Li Qiang, dijitalleşmenin yalnızca ekonomik büyümeyi değil, üretim ilişkilerini, toplumsal yaşamı ve uluslararası iş birliğini de yeniden şekillendirdiğine dikkat çekti.

Çin'in dijital teknolojilerin geliştirilmesi ve yönetilmesinde uluslararası iş birliğini desteklemeyi sürdüreceğini belirten Li, özellikle yapay zekâ, algoritmik eşitsizlikler, veri güvenliği ve küresel dijital uçurum konularında önemli mesajlar verdi.

"Ulusal güvenlik gerekçesiyle dijital demir perde oluşturulmamalı"

Konuşmasının uluslararası iş birliğine ilişkin bölümünde dijital teknolojilerin jeopolitik ayrışmaların aracı haline getirilmemesi gerektiğini vurgulayan Li Qiang, ulusal güvenlik kavramının genişletilerek teknolojik iş birliğinin sınırlandırılmasına karşı çıktı.

Li, "Ulusal güvenlik kavramının genelleştirilmesine ve'dijital demir perde'nin inşasına karşı çıkmalıyız" ifadelerini kullandı.

Dijital güvenliğin sağlanması için uluslararası toplumun ortak hareket etmesi gerektiğini belirten Çin Başbakanı, teknolojilerin kontrolsüz biçimde kötüye kullanılmasının önlenmesi çağrısında bulundu.

Li, Çin'in bütün ülkelerin meşru siber güvenlik kaygılarına saygı göstereceğini, güvenlik sorunlarının çözümünde iş birliğini geliştirmeye devam edeceğini söyledi.

"Yapay zekâ insanın yerini almamalı, insanı özgürleştirmeli"

Li Qiang'ın konuşmasında öne çıkan başlıklardan biri de yapay zekânın geleceği ve teknolojik gelişmenin toplumsal sonuçları oldu.

İnternetin artık yalnızca bilgi taşıyan bir sistem olmaktan çıkarak öğrenme, karar verme ve uygulama yetenekleri kazanan akıllı bir yapıya dönüştüğünü belirten Li, bu gelişmenin beraberinde önemli etik ve toplumsal sorunlar getirdiğini ifade etti.

Yapay zekânın insanın yerini almasına yönelik endişelere değinen Li, teknolojinin insanı kontrol eden bir güce dönüşmemesi gerektiğini vurguladı.

"İnternet ve yapay zekâ, insan yeteneklerinin uzantıları, insanları özgürleştirmenin araçları olmalı, tamamen yerlerine geçmemelidir" diyen Li, teknolojik gelişmenin merkezinde insanın bulunması gerektiğinin altını çizdi.

Li, yapay zekâ ne kadar gelişirse gelişsin insanın belirleyici konumunun korunması gerektiğini, makinelerin insanların daha nitelikli istihdam olanaklarına ve kişisel gelişim fırsatlarına ulaşmasına yardımcı olan araçlar olarak kalmasının önem taşıdığını söyledi.

Algoritmaların yarattığı eşitsizliklere dikkat çekti

Çin Başbakanı, dijital ekonominin gelişmesiyle birlikte algoritmaların günlük yaşam üzerindeki etkisinin giderek arttığına işaret etti.

Algoritmaların verimlilik sağlarken toplumsal adaleti ve insan haklarını olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunan Li, çalışanların algoritmik sistemlerin baskısı altında kalması, büyük veriye dayalı fiyat ayrımcılığı ve algoritmik önyargılar gibi sorunlara dikkat çekti.

Algoritmaların yalnızca ekonomik verimlilik temelinde geliştirilmesinin toplumsal sorunları derinleştirebileceğini belirten Li, teknolojik gelişmenin ahlaki değerler ve toplumsal sorumlulukla birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.

Li, algoritmaların yarattığı bilgi balonlarının farklı düşüncelere ve kültürel etkileşime erişimi sınırlandırabileceğini de ifade etti.

Teknolojinin yalnızca verimliliği artıran bir araç olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Çin Başbakanı, yeni teknolojilerin insan ihtiyaçlarına ve ortak insani değerlere hizmet etmesi gerektiğini dile getirdi.

"Dünyada 2 milyardan fazla insan internete erişemiyor"

Küresel dijital eşitsizliklere de değinen Li Qiang, teknolojik ilerlemenin ülkeler ve toplumlar arasındaki kalkınma farklarını daha da büyütme riski taşıdığına dikkat çekti.

Dünya genelinde 2 milyardan fazla insanın hâlâ internet erişiminden yoksun olduğunu belirten Li, gelişmiş yapay zekâ modelleri, yüksek kaliteli veri kümeleri, bilgi işlem kapasitesi ve iletişim altyapıları bakımından ülkeler arasında ciddi farklılıklar bulunduğunu söyledi.

Bu eşitsizliklerin giderilmemesi halinde gelişmiş ülkelerle gelişmekte olan ülkeler arasındaki kalkınma farkının daha da derinleşebileceğini ifade eden Li, dijital teknolojilerin belirli ülkelerin veya toplumların ayrıcalığı haline gelmemesi gerektiğini vurguladı.

Li, teknolojik ilerlemenin kazanımlarının bütün insanlık tarafından paylaşılmasının çağımızın temel meselelerinden biri olduğunu belirtti.

Çin'den Küresel Güney'e dijital kalkınma desteği

Çin'in Küresel Güney ülkelerinin dijital dönüşümüne desteğini artıracağını açıklayan Li Qiang, teknolojik gelişmenin daha kapsayıcı ve dengeli bir uluslararası kalkınma modeli oluşturmak için değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Li, Çin'in Küresel Kalkınma Girişimi çerçevesinde gelişmekte olan ülkelerin dijital altyapılarının güçlendirilmesine, dijital becerilerin geliştirilmesine ve teknolojik kapasitelerinin artırılmasına destek vereceğini belirtti.

Özellikle yeni teknolojilerin ülkeler arasındaki kalkınma farklılıklarını derinleştirmemesi gerektiğini vurgulayan Li, dijitalleşmenin sağladığı kazanımların dünya genelinde daha adil biçimde paylaşılması çağrısında bulundu.

Çin Başbakanı, internet ve yapay zekâ teknolojilerinin insanlığın ortak yararına hizmet eden kamusal imkânlara dönüşmesinin önemine dikkat çekti.

"Küresel internet yönetiminde gerçek çok taraflılık uygulanmalı"

Li Qiang, küresel internet yönetişiminin daha adil ve eşitlikçi bir yapıya kavuşturulması gerektiğini de ifade etti.

Ülkelerin dijital yönetim konusunda farklı yaklaşımlara sahip olmasının doğal olduğunu belirten Li, bu farklılıkların uluslararası çatışmaları derinleştirmek yerine diyalog ve müzakere yoluyla ele alınması gerektiğini söyledi.

"Gerçek çok taraflılığı uygulamalı, en büyük ortak zemini bulmalı ve küresel internet yönetimini daha adil ve eşitlikçi bir yöne doğru ilerletmeliyiz" ifadelerini kullanan Li, Çin'in ortak istişare, ortak katkı ve karşılıklı yarar ilkelerine bağlı kalacağını belirtti.

Çin'in açık kaynak teknolojilerini, ortak bilimsel araştırmaları, teknoloji transferini ve bilgi paylaşımını desteklemeye devam edeceğini söyleyen Li, açık ve kapsayıcı bir küresel dijital inovasyon ekosisteminin oluşturulması çağrısında bulundu.

Siber güvenlik ve dezenformasyon uyarısı

Konuşmasında dijital teknolojilerin oluşturduğu güvenlik risklerine de yer veren Li Qiang, siber saldırılar, veri hırsızlığı, yapay zekâ tarafından üretilen yanıltıcı içerikler ve dezenformasyonun toplumsal güven açısından ciddi tehditler oluşturduğunu ifade etti.

Gerçek dünya ile dijital sistemlerin giderek daha fazla bütünleştiğini belirten Li, akıllı şebekelerden fabrikalara, evlerden ulaşım sistemlerine kadar pek çok alanda siber güvenliğin kritik hale geldiğini söyledi.

Bu nedenle teknolojik yeniliklerin daha güçlü güvenlik önlemleri ve uluslararası iş birliğiyle birlikte geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.

"Siber alanda ortak geleceğe sahip bir topluluk inşa etmeliyiz"

Çin Başbakanı Li Qiang, konuşmasının sonunda Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping'in 2015 yılında ortaya koyduğu "siber alanda ortak geleceğe sahip bir topluluk" anlayışına atıfta bulundu.

İnternetin gelişiminin bütün ülkelerin geleceğini birbirine daha fazla bağladığını belirten Li, dijital dönüşümün ortaya çıkardığı fırsatlardan yararlanmak ve riskleri yönetmek için uluslararası toplumun ortak hareket etmesi gerektiğini söyledi.

Çin'in dijital teknolojiler alanında uluslararası iş birliğini derinleştirmeye hazır olduğunu ifade eden Li, ülkesinin teknoloji ve inovasyon alanındaki gelişimini küresel kalkınmaya katkı sağlamak ve insan refahını artırmak için değerlendirmeyi sürdüreceğini belirtti.