Netanyahu'nun iktidarı tehlikede: İsrail seçimlerinde ilk tablo ortaya çıktı

İsrail'de 27 Ekim'de yapılan genel seçimlerin ardından açıklanan sandık çıkış anketleri, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun siyasi geleceğine ilişkin belirsizliği artırdı. Ülkenin önde gelen televizyon kanallarının yayımladığı anketlerde Netanyahu'nun lideri olduğu Likud Partisi birinci sırada yer alırken, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot'un öncülük ettiği muhalefet bloğu toplam sandalye sayısında iktidar ittifakını geride bıraktı.

İsrail'in Channel 12 televizyonunun anketine göre Eisenkot bloğunun 52, Netanyahu bloğunun 50, Arap partilerinin ise 18 sandalye kazanması bekleniyor. Channel 13'ün anketinde muhalefet bloğu 53, iktidar bloğu 50 sandalyeye ulaşırken, kamu yayıncısı Kan'ın tahmininde bu sayılar sırasıyla 55 ve 50 oldu.

Böylece üç anket de 120 sandalyeli İsrail parlamentosu Knesset'te hükümet kurmak için gereken 61 sandalyelik çoğunluğa iki ana siyasi bloktan hiçbirinin tek başına ulaşamadığını gösterdi.

Buna karşılık Netanyahu yanlısı Kanal 14'ün sandık çıkış anketinde iktidar bloğunun 60 sandalye kazanabileceği öngörüldü. Bu sonuç, diğer televizyon kanallarının tahminlerinden farklı bir tablo ortaya koydu.

Netanyahu'nun partisi birinci sırada

İktidar bloğunun sandalye kaybına rağmen Netanyahu'nun lideri olduğu Likud'un parlamentodaki en büyük tek parti konumunu koruması bekleniyor.

Channel 12'nin anketine göre Likud'un 24, Eisenkot'un liderliğindeki Yashar partisinin ise 22 sandalye kazanacağı tahmin ediliyor. Kamu yayıncısı Kan'ın anketinde ise Likud'a 25, Yashar'a 21 sandalye öngörülüyor.

Reuters'ın aktardığına göre mevcut parlamentoda 32 sandalyeye sahip olan Likud, bu tahminlerin gerçekleşmesi halinde önemli ölçüde sandalye kaybedecek.

Ancak İsrail'de hükümeti kurabilmek için en fazla sandalyeyi kazanan parti olmak yeterli değil. Parlamentoda çoğunluğun desteğini sağlamak gerekiyor. Bu nedenle Likud'un birinci sırada yer alması, Netanyahu'nun yeniden hükümet kurmasını garanti etmiyor.

Arap partileri koalisyon görüşmelerinde belirleyici olabilir

Seçimlerin dikkat çeken sonuçlarından biri de İsrail'deki Arap partilerinin oylarındaki artış oldu. Sandık çıkış anketlerine göre Ortak Liste ile Birleşik Arap Listesi'nin (Ra'am) toplam 17 ila 18 sandalye kazanması bekleniyor.

Önceki parlamentoda toplam 10 sandalyeye sahip olan Arap partilerinin bu tahminlere ulaşması halinde, parlamentodaki Arap temsilinde rekor kırılacak.

Ancak Eisenkot'un öncülük ettiği muhalefet bloğundaki bazı partilerin Arap partilerinin katıldığı veya dışarıdan desteklediği bir hükümete karşı çıkması, koalisyon görüşmelerini zorlaştırıyor.

Eisenkot'tan hükümet değişikliği mesajı

Sandık çıkış anketlerinin açıklanmasının ardından Eisenkot'un Tel Aviv'deki seçim merkezinde kutlamalar yapıldı.

Eisenkot, ilk sonuçların Netanyahu hükümetine yönelik güven kaybını gösterdiğini savunarak, "Bunlar nihai sonuçlarsa İsrail'deki devletçi-Siyonist çoğunluğun zaferidir." ifadelerini kullandı.

Halkın iradesini hayata geçirmek için çalışacağını belirten Eisenkot, "Netanyahu hükümetini değiştirmek ve askerlik yükümlülüğünü esas alan Siyonist bir hükümet kurmak için derhal harekete geçeceğim." dedi.

Muhalefet lideri Yair Lapid de Netanyahu bloğunun ağır bir yenilgi aldığını savunarak, "Bu tam bir çöküş ve halk onlara evlerine dönmelerini söyledi." değerlendirmesinde bulundu.

Dışişleri Bakanı Gideon Saar ise muhalefetin kutlamalarının erken olduğunu belirterek, "Bir şey oldukça açık görünüyor: Likud, İsrail'in en büyük partisi." ifadelerini kullandı.

Hükümeti kurma görevi Eisenkot'a verilebilir

Sandık çıkış anketlerinin ardından Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un hükümeti kurma görevini Eisenkot'a verebileceği değerlendiriliyor.

Channel 12'nin haberine göre, muhalefet bloğunun öne geçmesi nedeniyle ilk görevlendirmenin Eisenkot'a yapılması ihtimali üzerinde duruluyor. Ancak karar, resmi seçim sonuçlarına ve siyasi partilerin Cumhurbaşkanı'na sunacağı önerilere bağlı olacak.

İsrail'de hiçbir siyasi partinin tek başına 61 sandalye kazanamaması nedeniyle hükümetler koalisyonlarla kuruluyor. Mevcut anketlerde ortaya çıkan dağılım ise görüşmelerin uzayabileceğine işaret ediyor.

Askerlik muafiyeti koalisyon pazarlığında öne çıkıyor

Yeni hükümetin kurulmasında belirleyici olabilecek konulardan biri de aşırı Ortodoks Yahudi erkeklerin zorunlu askerlik hizmetinden muaf tutulmasına ilişkin tartışma.

Netanyahu'nun geleneksel müttefikleri arasında bulunan Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği partileri, askerlik muafiyetinin korunmasını savunuyor. Netanyahu karşıtı partilerin büyük bölümü ise muafiyetin kapsamını daraltacak yeni bir düzenleme yapılmasını istiyor.

Reuters'a göre söz konusu partilerin seçim sonrasında hangi siyasi ittifaka destek vereceği, askerlik konusundaki görüşmelerin sonucuna bağlı olabilir.

Seçime katılım 1999'dan bu yana en yüksek seviyede

İsrail'de seçime katılım oranı yüzde 77,7'ye ulaşarak 1999'dan bu yana en yüksek seviyeye çıktı.

Channel 12'nin aktardığı verilere göre, katılım oranı 2022 seçimlerine kıyasla 7,1 puan arttı. Özellikle Arap nüfusun yoğun olduğu bölgelerde seçmenlerin sandığa ilgisinin artması, seçimlerin öne çıkan gelişmeleri arasında yer aldı.

Kesin sonuçların açıklanması birkaç gün sürebilir

Sandık çıkış anketleri kesin seçim sonuçlarını yansıtmıyor. BBC'nin aktardığı bilgilere göre, büyük bölümü askeri personelin kullandığı yaklaşık 600 bin özel oy pusulasının sayımının tamamlanması bekleniyor.

Toplam oyların yaklaşık yüzde 10'una karşılık gelen bu oyların sayımının perşembe gününe kadar sürebileceği belirtiliyor. Resmi sonuçların açıklanmasıyla birlikte parlamentodaki sandalye dağılımının değişme ihtimali bulunuyor.

Seçimler, Hamas öncülüğünde 7 Ekim 2023'te İsrail'e düzenlenen saldırıların ve ardından Gazze, Lübnan ve İran'da yaşanan savaşların sonrasında yapılan ilk genel seçim olma özelliğini taşıyor. Netanyahu, seçim kampanyasında güvenlik politikalarını ve ABD Başkanı Donald Trump ile ilişkilerini öne çıkarırken, Eisenkot hükümet değişikliği ve siyasi reform vaatleriyle seçmenlerin karşısına çıktı.