Gençlerde yorgunluk sanılan bu belirtiler hangi büyük hastalığın habercisi?

Türk Beyin Damar Hastalıkları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Semih Giray, inmenin yalnızca ileri yaşlarda görülmediğini belirterek gençlerde aniden ortaya çıkan yüz asimetrisi, kol veya bacakta güç kaybı, konuşma bozukluğu, görme ve denge sorunlarının ciddiye alınması gerektiğini söyledi.

Giray, bu belirtilerden yalnızca biri ortaya çıktığında bile vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurguladı.

29 Ekim Dünya İnme Günü kapsamında açıklamalarda bulunan Giray, inmenin beyne kan taşıyan damarların tıkanması veya damarın yırtılarak kanaması sonucu beyin dokusunun zarar görmesiyle ortaya çıktığını belirtti. Hastalığın ölümün yanı sıra hareket, konuşma, görme, hafıza ve kişinin bağımsız yaşamını sürdürebilmesi üzerinde kalıcı etkiler bırakabileceğine dikkat çekti.

İnme gençlerde de görülebiliyor

İnme riskinin yaşla birlikte arttığını ancak hastalığın genç erişkinlerde, hatta daha erken yaşlarda da görülebildiğini belirten Giray, gençlerde farklı risk faktörlerinin etkili olabildiğini söyledi. Kalp ritim bozuklukları, bazı kalp hastalıkları, damar duvarı yırtılmaları, pıhtılaşma bozuklukları ile bazı genetik ve yapısal durumlar bunlar arasında yer alıyor.

Yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol, sigara kullanımı, obezite ve hareketsiz yaşamın da genç yaşlarda inme riskini artırabildiğine işaret eden Giray, özellikle aniden başlayan nörolojik belirtilerin yorgunluk veya strese bağlanarak geçiştirilmemesi gerektiğini vurguladı.

İnme belirtisinde 3K kuralına dikkat

İnmenin belirtilerini kolay hatırlamak için “3K: Kayma, Kol, Konuşma” yaklaşımının önem taşıdığını belirten Giray, yüzde ani kayma veya asimetri oluşmasının önemli belirtilerden biri olduğunu ifade etti. Kol veya bacakta, özellikle vücudun tek tarafında ani güç kaybı ya da uyuşma da inmenin işaretleri arasında bulunuyor.

Konuşmanın bozulması, kelimeleri söylemekte zorlanma, peltekleşme veya söylenenleri anlamada güçlük çekilmesi de acil değerlendirme gerektiriyor. Ani görme kaybı, çift görme, denge kaybı, yürüme güçlüğü ve daha önce yaşanmamış şiddetli baş ağrısı da dikkat edilmesi gereken belirtiler arasında gösteriliyor.

Belirtiler geçse bile tehlike bitmiş olmayabilir

Prof. Dr. Giray, bu belirtilerden yalnızca birinin ortaya çıkması halinde bile 112’nin aranması gerektiğinin altını çizdi. Hastayı kendi imkânlarıyla hastaneye götürmeye çalışmanın veya belirtilerin geçmesini beklemenin tedavide önemli zaman kaybına yol açabileceğini belirtti.

Belirtilerin ne zaman başladığının veya kişinin en son ne zaman normal durumda görüldüğünün sağlık ekiplerine bildirilmesinin tedavi seçenekleri açısından önemli olduğunu aktaran Giray, şikâyetlerin kendiliğinden düzelmesinin de tehlikenin geçtiği anlamına gelmediğini söyledi. Geçici nörolojik belirtilerin yaklaşan bir inmenin habercisi olabileceğine dikkat çekti.

İnme tedavisinde zaman kritik önem taşıyor

İnme tedavisinde temel yaklaşımın “Zaman beyindir” olduğunu vurgulayan Giray, beyin damarının tıkanmasının ardından kan ve oksijenden yoksun kalan dokuda hasarın hızla gelişebildiğini ifade etti. Tedaviye ulaşma süresi uzadıkça kurtarılabilecek beyin dokusunun kaybedilme ve kalıcı işlev kaybı riskinin artabileceğini belirtti.

Damar tıkanıklığına bağlı inmelerde uygun hastalara damar yoluyla pıhtı eritici tedavi uygulanabilirken, büyük damar tıkanıklıklarında mekanik trombektomi yöntemiyle pıhtının çıkarılabildiğini aktaran Giray, tedavi seçiminin belirtilerin başlangıç zamanı, görüntüleme sonuçları ve hastanın klinik durumuna göre belirlendiğini kaydetti.

Rehabilitasyon bağımsız yaşam için önemli

İnme sonrasında hastanın ihtiyaçlarına göre erken dönemde başlatılan rehabilitasyonun tedavinin önemli bir parçası olduğunu belirten Giray, fizik tedavi, konuşma ve dil terapisi, yutma rehabilitasyonu ve bilişsel desteğin bazı kaybedilmiş işlevlerin yeniden kazanılmasına yardımcı olabileceğini söyledi.

İnmenin sonuçlarının her hastada aynı olmadığını belirten Giray, bazı hastaların erken ve uygun tedaviyle önemli ölçüde iyileşebildiğini, bazı kişilerde ise hareket kısıtlılığı, konuşma ve yutma güçlüğü, denge problemleri veya bilişsel etkilerin kalıcı olabildiğini ifade etti.

İnme riskini azaltmak için yaşam tarzı önemli

İnme geçiren kişilerde ikinci bir inmenin önlenmesinin de büyük önem taşıdığını belirten Giray, tansiyon, diyabet ve kolesterolün kontrol altında tutulması, kalp ritim bozukluklarının değerlendirilmesi ve hekim tarafından verilen ilaçların düzenli kullanılmasının önemine dikkat çekti.

Sağlıklı beslenme, uygun düzeyde düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı vücut ağırlığının korunması ve düzenli uykunun damar sağlığını desteklediğini belirten Giray, kontrol edilebilir risk faktörlerinin erken yaşlardan itibaren yönetilmesi gerektiğini vurguladı. Yüzde kayma, kolda güç kaybı veya konuşma bozukluğunun aniden ortaya çıkması halinde belirtilerin geçmesinin beklenmemesi ve hemen 112’nin aranması gerektiğini yineledi.