Macar enerji devi MOL, Rus petrolünden çıkış için AB desteği istiyor

Macaristan merkezli petrol ve doğal gaz şirketi MOL, Rus petrolü ithalatını 2027 sonuna kadar aşamalı olarak sonlandırmak için teknik hazırlıklarını tamamlayabileceğini açıkladı. Şirket, Rus enerji kaynaklarından uzaklaşma sürecini desteklemek amacıyla Avrupa Birliği'nden (AB) daha fazla finansman talep ediyor.

MOL Macaristan Üst Yöneticisi (CEO) György Bacsa, Euronews'e yaptığı açıklamada, Macaristan'ın Rus ham petrolüne bağımlılığını azaltmasının enerji maliyetlerini artırabileceği, toplumsal huzursuzluğa yol açabileceği ve Macaristan ile Slovakya'da siyasi istikrarsızlığı tetikleyebileceği uyarısında bulundu. Her iki ülke de Rus petrolüne yüksek düzeyde bağımlı olmaya devam ediyor.

Budapeşte'de yeni hükümetin göreve gelmesiyle MOL, enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi için ilk kez AB fonlarına başvurmayı planlıyor. Bu adım, Macaristan'ın Rus petrolüne bağımlılığını sürdürdüğü ve bazı AB enerji girişimlerinin dışında kaldığı Viktor Orbán döneminden farklı bir yaklaşımın işareti olarak değerlendiriliyor.

Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) 2025 tarihli bir araştırmasına göre, Rusya'dan enerji tedarikinin tamamen kesilmesi, Macaristan'ın enerji harcamalarını 2030'a kadar yaklaşık yüzde 15 artırabilir ve ülkenin enerji güvenliği üzerindeki baskıyı daha da artırabilir. Avrupa Komisyonu'na göre Rusya'nın AB petrol ithalatındaki payı 2021'de yüzde 27 iken bugün yüzde 2'ye geriledi.

Macaristan ve Slovakya, Sovyet döneminden kalma Druzhba boru hattı üzerinden önemli miktarda Rus ham petrolü ithal etmeyi sürdüren tek AB ülkeleri konumunda. Macaristan'da benzin ve motorin fiyatları bu yıl sert yükseliş gösterirken, artış muhalefet partilerinin eleştirilerine neden oldu.

Aynı zamanda MOL Grubu'nun stratejiden sorumlu yöneticiliğini de yürüten Bacsa, "Bu durum söz konusu ekonomileri ciddi şekilde geriye götürebilir ve siyasi krize yol açabilir. Böyle bir krizin sonuçları öngörülemez olabilir ve Avrupa politikalarının tamamını etkileyebilir," dedi.

Bacsa, Rus petrolünün fiyatlandırılmasına ilişkin daha fazla ayrıntı vermekten kaçındı. Urals tipi ham petrolün varil fiyatı şu anda yaklaşık 60 dolar seviyesinde işlem görüyor ve Brent petrolüne kıyasla yaklaşık yüzde 34 daha ucuz.

Bacsa, MOL'un tüm AB kurallarına ve yaptırımlarına uyduğunu, enerji kaynaklarını çeşitlendirme taahhüdünü sürdürdüğünü vurguladı. Bacsa, "Mevcut krizde artık yeşil enerji veya Rusya dışından sağlanan enerji için yüzde 10 ya da 20 daha fazla ödemeyi göze alabileceğiniz tali bir konudan söz etmiyoruz," ifadelerini kullandı.

MOL, boru hattı genişletme çalışmaları için AB fonu istiyorBacsa, fosil yakıt projelerine yönelik kısıtlamaların, MOL'un enerji kaynaklarını çeşitlendirmek ve enerji güvenliğini güçlendirmek için ihtiyaç duyduğu boru hattı ağını genişletme çalışmalarında AB fonlarına erişimini engellediğini söyledi. Orta ve Doğu Avrupa'nın boru hattı altyapısı bakımından Batı Avrupa'nın gerisinde kaldığını savunan Bacsa, bu eşitsizliğin giderilmesi gerektiğini belirtti.

MOL yöneticisi, "Bu dezavantaj ve eşitsizlik bir şekilde ele alınmalı. Gaz, elektrik, petrol ve petrol ürünleri altyapısının birbirine bağlanması için hedef odaklı, Avrupa kaynaklarıyla desteklenen bir programdan yanayım," dedi.

Avrupa Komisyonu sözcüsü, fosil yakıt altyapısı projelerinin finansmanının görüşülmesini dışlamazken Rus enerjisine bağımlılığın azaltılmasının AB açısından öncelik olduğunu vurguladı. Komisyon sözcüsü Itkonen, "Fon sağlanıp sağlanamayacağı veya hangi seçeneklerin mevcut olduğu konusunda şu anda kesin bir yanıt veremem.

Ancak önceliğimiz, üye ülkelerimizin Rusya'dan petrol, doğal gaz ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithal etmek zorunda kalmayacakları çeşitlendirilmiş enerji politikalarına sahip olması," diye konuştu. MOL'un çeşitlendirme stratejisinin temel unsurlarından biri, Hırvatistan'dan Macaristan'a uzanan ve Druzhba hattına alternatif oluşturabilecek Adria boru hattı.

MOL ile Hırvatistan'ın devlete ait boru hattı işletmecisi JANAF arasında, taşıma kapasitesi, transit ücretleri ve Rus petrolünün Macaristan ile Slovakya'ya taşınması konularında yıllardır anlaşmazlık yaşanıyor. MOL, boru hattının Hırvatistan bölümündeki kapasite testlerine ilişkin anlaşmazlığın çözümü için Avrupa Komisyonu'ndan arabuluculuk talep etti.

Bacsa, "JANAF testinin önümüzdeki süreçte engelleri aşıp aşamayacağı bizim için çok önemli. Ancak bu gerçekleşse bile tek bir boru hattının sonunda yer almak yerine, çeşitlendirilmiş birçok boru hattı sisteminin merkezinde olma hedefimizden vazgeçmemeliyiz.

JANAF'ın daha önce testleri gerçekleştirmeme kararı bizim için somut bir sorun yarattı," dedi. MOL ayrıca, Trieste'den Almanya'ya uzanan TAL boru hattının Macaristan'a bağlanmasıyla da ilgileniyor. Şirket, Ukrayna'da Brody'den Odesa'ya uzanan Druzhba hattının yeniden faaliyete geçmesini de destekliyor.

Rusçada "Dostluk Boru Hattı" anlamına gelen Druzhba hattının kullanılamaz hale gelmesi, geçen hafta Kiev ile Budapeşte arasında ciddi siyasi gerilime yol açtı.