Havacılıkta Yeni Dönem: Havaalanı Çevresindeki Yapılaşmalara Sıkı Denetim

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, uçuş emniyetini en üst düzeyde korumak ve haberleşme, seyrüsefer ile gözetim sistemlerinin (CNS) elektromanyetik performansını güvence altına almak amacıyla yeni mânia kriterlerini yürürlüğe koydu. İlgili düzenleme ile radar, VOR, DME, ILS ve haberleşme gibi kritik sistemlerin çevresinde gerçekleştirilecek yapılaşmaların çok daha sıkı teknik denetimlerden geçmesi kararlaştırıldı.

Bu yeni kurallar; rüzgâr türbinlerinden gökdelenlere, inşaat vinçlerinden enerji nakil hatlarına kadar geniş bir yelpazedeki yapı türlerini kapsamlı bir şekilde etkileyecek. Yeni Yönetmeliğin Resmi Gazete'de Yayınlanması Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan Haberleşme, Seyrüsefer ve Gözetim Sistemleri Mânia Kriterleri Hakkında Yönetmelik (SHY-CNS/MÂNİA), Resmi Gazete'de yayımlanarak resmen yürürlüğe girdi.

Bu yeni yönetmelik çerçevesinde, Türkiye'nin hava sahasında hizmet veren tüm sivil CNS sistemleri kapsam altına alındı. Yapılan bu düzenlemenin temel amacı, havaalanı çevresindeki yapılaşma faaliyetlerinin haberleşme ve seyrüsefer sistemlerinin sinyal performansını olumsuz yönde etkilemesini tamamen engellemek olarak belirlendi.

İki Aşamalı Değerlendirme ve Teknik Analiz Süreci Yeni yönetmelik kapsamında, yapılaşma başvuruları için çift aşamalı bir değerlendirme mekanizması sisteme dahil edildi. Sürecin ilk aşamasında, Coğrafi Tabanlı Dijital Bilgi Platformu üzerinden söz konusu yapıların belirlenen yapı tahditli alanlarını (YTA) ihlal edip etmediği kontrol edilecek.

Eğer bir ihlal veya kritik bir sınır durumu tespit edilirse, başvuru otomatik olarak CNS hizmet sağlayıcısı uzmanları tarafından gerçekleştirilecek olan ikinci aşama teknik etki analizine yönlendirilecek. Sistemlere Göre Belirlenen Hassas Mesafe Sınırları Yeni yönetmelik ile CNS sistemlerinin çevresindeki kritik bölgeler ve yapılaşma sınırları detaylı bir biçimde tanımlanmış oldu.

Bu kapsamda; radar sistemlerinde anten merkezinden itibaren 500 metre yarıçapındaki alan hassas saha olarak kabul edilirken, 500 metre ile 15 kilometre arasındaki bölge YTA olarak sınıflandırıldı. Bu bölgedeki yapıların, radar anteninin yatay düzleminden itibaren 0,25 derecelik açıyla belirlenen sınırın altında kalması şart koşuluyor.

DME sistemleri için 300 metrelik bir hassas saha belirlenirken, 300 metre ile 3 kilometre arasındaki alan YTA olarak tanımlandı. CVOR sistemlerinde ise 600 metrelik hassas saha ve 600 metre ile 3 kilometre arasındaki alan YTA olarak uygulanacaktır.

DVOR sistemleri için hassas saha 300 metre, YTA ise 300 metre ile 3 kilometre arasını kapsayacaktır. NDB sistemlerinde 200 metrelik hassas saha, 200 metre ile 1 kilometre arası ise YTA olarak belirlendi. Haberleşme sistemlerinde ise 300 metrelik hassas saha ve 300 metre ile 2 kilometre arası YTA alanı olarak tanımlandı.

Belirlenen bu sınırların aşılması veya teknik açıdan risk teşkil edebilecek yapılaşmaların planlanması durumunda, kapsamlı bir uzman etki analizi yapılması zorunlu hale getirildi. Rüzgâr Enerjisi Santralleri İçin Özel Koruma Hacimleri Yönetmelikte rüzgâr enerji santralleri (RES) için de özel ve spesifik hükümler yer almaktadır.

CVOR sistemlerinde anten merkezinden itibaren 15 kilometre, DVOR sistemlerinde ise 10 kilometre yarıçaplı ek bir koruma hacmi oluşturuldu. Bu özel koruma alanları içerisinde planlanan tüm rüzgâr enerji santrali bileşenleri, ikinci aşama teknik etki analizine tabi tutulacaktır.

Ayrıca, radar istasyonlarının görüş hattı içerisinde kalan rüzgâr enerji santralleri, mesafeye bakılmaksızın teknik inceleme sürecinden geçirilecektir. Buna ek olarak, mevcut veya yeni inşa edilecek rüzgâr enerji santrallerini içeren, zeminden itibaren 100 metre ve üzerindeki yapılaşmaların mânia bilgilerinin AIP (Havaalanı Bilgi Bülteni) içerisinde yayınlanması için ilgili CNS hizmet sağlayıcısına bildirilmesi gerekecektir.

Vinçler ve geçici olarak kullanılan ekipmanlar da bu düzenleme kapsamına alınarak izin sürecine tabi tutuldu. Geçici Engeller ve Teknik İzin Şartları Düzenlemenin dikkat çeken bir diğer maddesi, geçici engellere yönelik getirilen katı kurallardır.

YTA içerisinde kullanılacak olan kule vinç, beton pompası, geçici anten ve iskele gibi ekipmanlar için ön bildirim ve izin alma zorunluluğu getirildi. Başvuru sırasında bu ekipmanların koordinatları, zemin kotu, maksimum yüksekliği, kullanım süresi ve türü detaylıca bildirilmek zorundadır.

Belirlenen izin şartlarına uygun hareket edilmediği tespit edilen durumlarda, söz konusu faaliyetlerin derhal durdurulacağı hükme bağlandı. Yansıtıcı Yüzeyler ve Kaplamalara Getirilen Kısıtlamalar CNS sistemlerinin sinyal performansını korumak adına, metal içerikli kaplamalar, yüksek yansıtıcılı cam cepheler ve benzeri elektromanyetik yansıtıcı materyallerin kullanımından mümkün olduğunca kaçınılması istenildi.

Bu tür malzemelerin kullanımının zorunlu olduğu özel durumlar oluştuğunda, sistem performansına etkisinin belirlenmesi amacıyla uzman etki analizi yapılacaktır. Analiz sonucunda gerekli görülmesi halinde mimari tasarımda değişiklik, yapının konumunun değiştirilmesi veya ek teknik tedbirlerin alınması şart koşulabilecektir.

İhlal Durumunda Uygulanacak İdari Yaptırımlar Yönetmelik hükümlerine aykırı şekilde gerçekleştirilen yapılaşmalar hakkında 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu ve ilgili idari para cezası mevzuatı dahilinde gerekli işlemler tesis edilecektir. CNS sistemlerinin yapı tahditli alanlarını ihlal eden tesis veya yapıların işletmecileri ve sahipleri doğrudan sorumlu tutulacaktır.

Mevcut sistemlerin mânia planlarına dahil edilmesi ve genel havaalanı mânia planlarının güncellenmesi için iki yıllık bir geçiş süresi tanımlanmıştır. Bu süre zarfında, faal rüzgâr enerji santrallerinin 100 metre ve üzerindeki yükseltilerine dair bilgiler de ilgili birimlere iletilmelidir.

Yeni düzenleme ile havaalanı çevresindeki yapıların sadece fiziksel birer engel olarak değil, radyo sinyalleri ve seyrüsefer sistemlerinin performansı üzerindeki etkileri açısından kapsamlı bir denetim mekanizması hayata geçirilmiştir.