Macaristan, Orban döneminde reddedilen İstanbul Sözleşmesi'ni onaylamaya hazırlanıyor

Macaristan Başbakanı Magyar Péter, kadınlara yönelik şiddet ve aile içi istismarla mücadele kapsamında Avrupa Konseyi'nin İstanbul Sözleşmesi'ni onaylamak için harekete geçeceklerini duyurdu. Perşembe günü Facebook hesabından açıklama yapan Magyar, Dublin'de bulunduğu sırada hükümetin kadın hakları alanında bir dizi yeni düzenleme hazırladığını bildirdi.

Magyar'ın açıkladığı planlar arasında ceza yasalarının ağırlaştırılması, kadına yönelik şiddetin ve aile içi istismarın tüm biçimleriyle mücadele edilmesi, hamile kadınlara verilen desteğin güçlendirilmesi ve adet dönemi ürünlerine erişimde yaşanan yoksullukla mücadele bulunuyor. Hükümet ayrıca hamileliğin sonlandırılması öncesinde fetüsün kalp atışlarının dinlenmesini zorunlu kılan düzenlemeyi değiştirmeyi ve ertesi gün hapı olarak bilinen acil kontrasepsiyon ilacının reçeteyle satılması zorunluluğunu kaldırmayı planlıyor.

Magyar, bu adımlarla önceki hükümet döneminden kalan bir ihmali gidermeyi ve zor ya da insanlık dışı koşullara maruz bırakılan binlerce kadının taleplerini karşılamayı amaçladıklarını söyledi. Başbakan, "Milyonlarca kadının deneyimlerine sırtını dönen bir devlet, onlara nasıl yaşadıklarının önemli olmadığı mesajını verir," ifadelerini kullandı.

Magyar, önceki yıllarda yardım isteyen kadınların sesinin duyulmadığını, bunun yerine kadınların aşağılanma ve şiddete sessizce katlanmasının hayatın olağan bir parçası olduğu izleniminin yaratıldığını savundu. İstanbul Sözleşmesi neden reddedilmişti?

Avrupa Konseyi'nin kadınlara yönelik şiddetin ve aile içi şiddetin önlenmesini amaçlayan İstanbul Sözleşmesi, Macaristan tarafından 14 Mart 2014'te imzalanmış ancak bugüne kadar onaylanmamıştı. Macaristan Parlamentosu, 5 Mayıs 2020'de Viktor Orbán liderliğindeki önceki hükümet döneminde sözleşmenin onaylanmasını reddetmişti.

Dönemin iktidar ortağı Hristiyan Demokrat Halk Partisi (KDNP), sözleşmenin bazı hükümlerinin hükümetin göç politikasıyla çeliştiğini savunmuştu. Parti ayrıca toplumsal cinsiyet kavramının Macaristan hukuk sistemine dahil edilmesine ve sözleşmenin "toplumsal cinsiyet ideolojisi" olarak nitelendirdiği yaklaşımına karşı çıkmıştı.

Dönemin Adalet Bakanı Judit Varga da hükümetin, göçü desteklediğini ileri sürdüğü sözleşmeyi onaylamayacağını açıklamıştı. Varga, sözleşmenin insanların kadın ya da erkek olarak doğmadığını, toplumsal cinsiyetlerin bulunduğunu savunduğunu öne sürmüş ve Macaristan hukuk sisteminin kadınlara daha güçlü koruma sağladığını iddia etmişti.

Kadına yönelik şiddetle mücadelede yeni düzenlemelerMagyar'ın açıkladığı yeni yasal düzenleme kapsamında uzaklaştırma kararlarına ilişkin kuralların sıkılaştırılması, mahrem görüntülerin izinsiz kullanılması ve paylaşılmasının bağımsız bir suç olarak tanımlanması, cinsel özerkliğin korunmasının güçlendirilmesi planlanıyor. Ayrıca aile içi şiddet mağdurlarına ceza yargılamaları sırasında özel koruma ve muamele sağlanması öngörülüyor.

Haberde aktarılan verilere göre Macaristan'da her yıl yaklaşık 50 kadın, partner şiddeti nedeniyle hayatını kaybediyor. Sağlık Bakanlığı'nın önerisi doğrultusunda hamileliğin sonlandırılması öncesinde fetüsün kalp atışlarının dinlenmesini zorunlu kılan düzenlemede de değişikliğe gidilmesi planlanıyor.

Sivil toplum kuruluşları yıllardır onay çağrısı yapıyorMacaristan'da kadın hakları ve insan hakları alanında faaliyet gösteren NANE, PATENT ve Macaristan Kadın Hakları Savunuculuğu Birliği gibi kuruluşlar, on yılı aşkın süredir İstanbul Sözleşmesi'nin onaylanması, şiddet mağdurlarının korunmasına yönelik mekanizmaların güçlendirilmesi ve önleyici politikaların geliştirilmesi çağrısında bulunuyor. Ekim ayında ise 13 Macar kadın dergisinin yayın kurulu, İstanbul Sözleşmesi'nin onaylanması için ortak bir kampanya başlattı.

Dívány, Elle, Éva, Femina, Glamour, Joy, Marie Claire, nlc.hu, Nők Lapja, Story, Best, Terézanyu ve WMN.hu yayınlarının katıldığı kampanya kapsamında dergiler dijital platformlarındaki kapak görsellerini ortak bir mesajla değiştirdi. Yayınlar, 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü'ne kadar yayımlayacakları haberler, röportajlar ve bilgilendirici içeriklerle İstanbul Sözleşmesi'nin onaylanması gerektiğine dikkat çekmeyi hedeflediklerini duyurdu.