COP31’in ötesinde ne var?

Kasım ayında Antalya’da iklim krizi üzerine üç ayrı buluşma yapılacak. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31, 9–20 Kasım’da Antalya EXPO Merkezi’nde; Halkların İklim Zirvesi (HİZ), 14–18 Kasım’da; İklim Adaleti Forumu (İAF) ise 15–17 Kasım’da toplanacak.[1][2][3] Aynı kentteki bu üç program, iklim krizine ilişkin kararların kim tarafından, kimin yararına alınacağı tartışmasını da görünür kılıyor.

Taahhütler ve sonuçlar

Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın 2026 Emisyon Açığı Raporu, mevcut politikalar sürerse küresel ısınmanın bu yüzyılda 2,8°C’ye ulaşabileceğini; ülkelerin iklim taahhütleri eksiksiz uygulanır ve benzer çabalar sürdürülürse ısınmanın 2,6°C ile sınırlandırılabileceğini öngörüyor.

Isınmanın aşım sonrasında 1,5°C’ye geri döndürülebildiği bir yol için küresel sera gazı salımlarının 2035’e kadar 2025 düzeyine göre yüzde 45 azaltılması gerekiyor.[4] Bu veriler, uluslararası müzakerelerdeki ilerlemeyle bilimsel gereklilikler arasındaki mesafeyi gösteriyor.

COP31 yalnızca devletlerden oluşan kapalı bir toplantı değil; akredite sivil toplum gözlemcileri de katılabiliyor. Ancak toplantılara erişmek, devletlerin müzakere ve karar yetkisini paylaşmak anlamına gelmiyor.[1] Fosil yakıtlardan çıkışın maliyetini kimin üstleneceği, enerji ve toprak üzerindeki denetimin kimde kalacağı soruları bu yüzden önem taşıyor.

Şirketler ve iklim politikası

COP31’in resmî ortaklık sayfaları, Koç Holding’i küresel iş ortağı, Cengiz Holding’i uygulama ortağı; Limak, IC Holding ve Sinpaş’ı iklim destekçileri arasında gösteriyor.[5] Evrensel’de Özer Akdemir, doğa ve enerji yatırımları nedeniyle eleştirilen şirketlerin zirvede yer almasını sorguluyor.[6] Bu konumlar tek başına hukuka aykırılık ya da belirli kararları etkiledikleri anlamına gelmez. Yine de şirketlerin çevresel sicilleri ile iklim zirvesindeki görünürlükleri arasındaki ilişki, kamusal denetime açık olmalı.

İki ayrı halk buluşması

HİZ, İklim Adaleti Koalisyonu, Ekoloji Birliği ve Türkiye Çevre Platformu’nun girişimiyle oluştu. Destekçileri arasında Eğitim-Sen, Türk Tabipleri Birliği, Türkiye Gazeteciler Sendikası, Greenpeace Türkiye, İnsan Hakları Derneği ve çeşitli DİSK üyesi sendikalar yer alıyor.[7] Zirvede doğanın hakları, enerji demokrasisi, barış, gıda egemenliği ve agroekoloji tartışılacak.[2]

İAF ise yerel ekoloji mücadelelerinin buluşmalarıyla hazırlandı. Antalya çağrısının imzacıları arasında Çiftçi-Sen, Tüm Emeklilerin Sendikası, Salda Gölü Koruma Derneği ve çeşitli çevre platformları bulunuyor.[8] Forum, ücretli izin, ulaşım ve konaklama desteği, kamusal enerji ve üretim üzerinde toplumsal denetim taleplerini öne çıkarıyor.[3]

İki buluşmanın gündemleri önemli ölçüde örtüşüyor. Bununla birlikte çakışan tarihlerde ayrı programlar yapılması, ortak çalışma olanakları açısından yanıt bekleyen bir soru. Farklı örgütlenme tercihlerini bir engelleme niyetinin kanıtı sayamayız; nedenleri ancak tarafların açıklamaları ve somut süreçlerle anlaşılabilir.

Zirveden sonra ne kalacak?

Ormanını, suyunu ve toprağını savunan köylüler; geçimini ve çalışma koşullarını korumaya çalışan emekçiler; kent hakkı için örgütlenenler birbirinden farklı mücadele deneyimleri biriktirdi. Geçmişin sendikalarından, kooperatiflerinden, köylü hareketlerinden öğrenmek kadar yeni ekoloji örgütlenmelerinin yöntemlerini de değerlendirmek gerekiyor.

Ortak hareket, yerellerin iradesini ortadan kaldırmakla değil, farklılıkları koruyarak birlikte karar verebilmekle gelişir.

COP31’in sonuçları taahhütlerin uygulanmasıyla sınanacak. HİZ ve İAF içinse toplantılardan sonra kurulan bağların, hazırlanan ortak taleplerin ve sürdürülen çalışmaların da önemi olacak. Ayrı örgütlenmeler birlikte çalışabilecek mi? İşçiler, çiftçiler, kadınlar ve gençler karar süreçlerine gerçekten katılabilecek mi?

İklim adaleti, fosil yakıtların yerini yalnızca başka teknolojilerin alması değil; üretimin, doğal varlıkların ve toplumsal zenginliğin kimin yararına, kimin denetiminde kullanılacağını tartışabilmektir. Antalya’daki toplantılar bitecek.

Bu tartışmanın değeri, zirve sonrasında gündelik yaşamda ve ortak mücadelede yaratacağı değişimle anlaşılacak.

KAYNAKLAR VE DİPNOTLAR

[1] Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC), About COP31, Antalya, 9–20 Kasım 2026; konferansın tarihi, yeri ve katılım düzeni.

[2] Halkların İklim Zirvesi (HİZ), Halkların İklim Zirvesi 2026, Antalya, 14–18 Kasım 2026; etkinlik programı, tematik çalışma alanları ve örgütlenme bilgileri.

[3] İklim Adaleti Forumu (İAF), Zamanımızı, Yaşamımızı, Geleceğimizi İstiyoruz!, COP31’e Doğru Çağrı Metni; 15–17 Kasım 2026 Antalya buluşması, ücretli izin, kamusal destek ve toplumsal denetim talepleri.

[4] United Nations Environment Programme (UNEP), EmissionsGap Report 2026: The Point of Return, 2026; 21 Ekim 2026 tarihli basın açıklaması. Küresel sıcaklık artışı senaryoları ve 2035 emisyon azaltım gereklilikleri.

[5] COP31 Türkiye, Sponsorluk ve İklim Destekçileri, resmî kuruluş listeleri; Koç Holding, Cengiz Holding, Limak Holding, IC Holding ve Sinpaş’ın açıklanan ortaklık veya destekçilik statüleri.

[6] Özer Akdemir, İklim Tiyatrosu Antalya’da Perde Açıyor, Evrensel, 26 Ekim 2026; COP31’in şirket ortaklıkları ve iklim politikalarına yönelik değerlendirme.

[7] Halkların İklim Zirvesi, Destekleyen Kuruluşlar, HİZ’nin resmî kurumsal destekçi listesi.

Destekleyen Kuruluşlar

[8] İklim Adaleti Forumu, COP31’e Doğru: Yerellerin Antalya Buluşması İçin Dayanışma Çağrısı, Ekoloji Birliği, Ekim 2026; yerel örgütlenmeler ve çağrının imzacı kuruluşları.