Manavgat'ın il olma tartışmasında bilimsel ve hukuki gerçekler

Araştırmacı yazar Emrullah Zorlu, kaleme aldığı kapsamlı analizde Manavgat’ın il olma talebini Anayasa'nın 126. maddesi, turizm gecelemeleri, tarımsal üretim kapasitesi, enerji potansiyeli ve coğrafi bütünlük kriterleri ışığında hukuki ve idari açıdan değerlendirdi. Türkiye’de bir ilçenin il statüsü kazanması idari bir terfi veya siyasi iradenin bahşettiği bir mükâfat değil; Anayasa’nın 126. maddesi ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu gereğince coğrafi durum, ekonomik şartlar ve kamu hizmetlerinin gerekleri doğrultusunda yapılan hukuki bir düzenlemedir.

Cumhuriyet tarihinde Aksaray, Kırıkkale, Karabük ve Osmaniye örneklerinde olduğu gibi, yeni vilayetler oluşturulurken ekonomik işlevler ve bölgesel ilişkiler esas alınmıştır. MANAVGAT'IN EKONOMİK VE STRATEJİK ÜSTÜNLÜKLERİ Osmaniye örneğinin tarihsel bir karşılaştırma sunduğu belirtilen analizde, Manavgat’ın uluslararası turizm, enerji üretimi ve doğal kaynak yönetimi bakımından çok daha çeşitli bir ekonomik yapı barındırdığına dikkat çekiliyor: Turizm Yoğunluğu: TÜİK 2025 verilerine göre Alanya’nın nüfusu 371.547, Manavgat’ın nüfusu ise 266.480’dir.

Ancak Kültür ve Turizm Bakanlığı 2025 verilerine göre Manavgat’ta 33 milyon 71 bin, Alanya’da ise 26 milyon 41 bin geceleme gerçekleşmiştir. Manavgat’ta kişi başına yılda yaklaşık 124 geceleme düşerken, bu oran Alanya’da 70’tir; yani konaklama yoğunluğu Manavgat'ta yüzde 77 daha yüksektir.

Günlük ortalama 90 bin 600 kişiye karşılık gelen bu hareketlilik, mevsimsel nüfusun kamu altyapı yükündeki kritik önemini göstermektedir. Mali ve Ticari Hacim: Manavgat Ticaret ve Sanayi Odası verilerine göre 2025 yılında ilçede 22 milyar 38 milyon lira vergi tahsil edilmiş olup, bu rakam ticari hacmin büyüklüğünü kanıtlamaktadır.

Tarım ve Üretim Gücü: Manavgat, 386 bin 92 dekar tarım alanıyla susam üretiminde 4.150 ton ile Türkiye toplamının yüzde 28,7’sini karşılayarak birinci, muz üretiminde ise 160 bin tonu aşarak yüzde 18,3 pay ile Türkiye ikinci konumundadır. Enerji ve Afet Yönetimi: Oymapınar (540 MW) ve Manavgat (48 MW) hidroelektrik santralleri ile su havzasındaki stratejik konumunun yanı sıra, 2021 yılındaki büyük orman yangını tecrübesi de afet yönetimi ve kurumlar arası koordinasyon açısından yeni bir idari yapılanma gereksinimini ortaya koymaktadır.

ŞEHİR PLANLAMASI VE BÜTÜNLEŞİK YAPI Akademik araştırmalara göre Alanya doğu-batı yönünde doğrusal ve topoğrafik eşiklere sahip bir kıyı kenti görünümündeyken, Manavgat kıyı turizmi ile iç kesimlerdeki üretim bölgeleri arasında daha bütünleşik bir şehir formuna sahiptir. Ancak Manavgat Ovası’nın büyük ova koruma statüsü, verimli tarım topraklarının korunmasını zorunlu kılmaktadır.

FİZİBİLİTE ÇALIŞMASI VE ORTAK AKIL ÇAĞRISI Alanya’nın Antalya merkeze uzaklığı, üniversite ve havalimanı erişimi gibi avantajları bulunmakla birlikte, il kuruluş değerlendirmelerinde yalnızca yerleşik nüfusun baz alınması eksik bir yaklaşımdır. İçişleri Bakanlığı koordinasyonunda; Akseki, İbradı, Gündoğmuş ve çevre bölgelerin hizmet ilişkilerini kapsayan karşılaştırmalı bir il kuruluş fizibilitesinin hazırlanması gerektiği vurgulanmaktadır.

Sonuç olarak, Manavgat’ın vilayet meselesinde siyasi hesaplar ve yerel rekabetler değil; Anayasa’nın 126. maddesindeki esaslar, ekonomik şartlar, coğrafi gerçekler ve kamu yararı öncelikli temel kriterler olmalıdır.