Okyanustan Gelen Beklenmedik Tehlike: Bazı Kayalar Havayla Temasta Kendiliğinden Tutuşuyor

Bilim insanları, okyanus tabanından çıkarılan bazı metal bakımından zengin kayaçların yüzeye getirildikten sonra ısınarak kendiliğinden tutuşabildiğini ortaya çıkardı.

ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu araştırmacıları tarafından yürütülen çalışma, özellikle derin deniz madenciliğinde hedeflenen sülfürlü mineral yataklarının yüzeye çıkarıldığında beklenmedik güvenlik riskleri yaratabileceğini gösteriyor.

Araştırma Scientific Reports dergisinde yayımlandı.

Araştırmacılar, ABD Batı Kıyısı açıklarındaki Gorda Sırtı’nın güney bölümünde bulunan Escanaba Çukuru’ndan uzaktan kumandalı bir araç yardımıyla 57 kaya örneği topladı.

Bölgedeki hidrotermal faaliyetler nedeniyle deniz tabanında çinko, bakır ve demir gibi metalleri yüksek oranda içeren sülfürlü kayaçlar bulunuyor.

Laboratuvara getirilen örnekler öğütüldü ve dondurarak kurutma işleminden geçirildi.

Bu süreç sırasında iki örnek, havayla temas ettikten sonra herhangi bir dış alev kaynağı olmadan kendiliğinden yanmaya başladı.

Araştırmacılar daha sonra kaya örneklerinin farklı sıcaklıklardaki davranışlarını ve kimyasal yapılarını karşılaştırdı.

Kendiliğinden tutuşan örneklerde özellikle nanokristal yapılı markazit adlı demir sülfür mineralinin yoğun olduğu görüldü.

Markazitin oksijenle temas ettiğinde kararsız hâle gelebildiği düşünülüyor.

Kayaların kırılması, ezilmesi veya öğütülmesi sırasında ortaya çıkan enerji, oksidasyon sürecini başlatabiliyor. Bu kimyasal reaksiyon da giderek daha fazla ısı üreterek kayanın kendi kendine ısınmasına ve sonunda yanmasına neden olabiliyor.

Bulgular, henüz tam ölçekli ticari faaliyete geçmemiş olan derin deniz madenciliği açısından dikkat çekici bir güvenlik sorununa işaret ediyor.

Bu sektör özellikle okyanus tabanındaki bakır, çinko ve diğer değerli metalleri içeren büyük sülfür yataklarına ilgi gösteriyor.

Uluslararası Deniz Yatağı Otoritesi bugüne kadar Kuzey Orta Atlantik Sırtı ve Güneybatı Hint Okyanusu Sırtı gibi bölgelerde sülfür minerallerinin araştırılması için çok sayıda ruhsat verdi.

Araştırmacılar, deniz tabanındaki tüm kayaçların aynı şekilde yanma riski taşımadığını vurguluyor. Ancak belirli mineral bileşimlerine sahip örneklerin yüzey koşullarında tehlikeli reaksiyonlar gösterebileceği anlaşılıyor.

Derin deniz ortamındaki kayaçlar yüksek basınç, düşük sıcaklık ve son derece sınırlı oksijen koşullarında bulunuyor.

Yüzeye çıkarıldıklarında ise oksijen, sıcaklık, basınç ve nem açısından tamamen farklı bir ortama maruz kalıyorlar.

ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu araştırmacıları, bu değişimin sülfür minerallerinin kimyasal tepkimelerini hızlandırabileceğini ve ciddi miktarda ısı açığa çıkmasına yol açabileceğini belirtiyor.

Bulgular, gelecekte derin deniz madenciliği faaliyetlerinde çıkarılan kayaçların taşınması, depolanması ve işlenmesi sırasında yeni güvenlik önlemlerinin gerekebileceğini gösteriyor.

Araştırmacılara göre sektör ticari ölçekte büyümeden önce, hangi mineral türlerinin bu tür kendiliğinden ısınma ve yanma riski taşıdığının daha ayrıntılı biçimde belirlenmesi gerekiyor.

: İnsan Beyninin Genetik İzleri Bir Virüsün İçinde Bulundu

Ankara doğumlu, Antalya'da yaşıyor. Hacettepe Üniversitesi'nde İngiliz Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun. Hayalleri arasında iyi bir İngilizce öğretmeni olmak veya çevirmenlik yapmak var. İngilizce dışında Almanca da bilmekte. Boş zamanlarında kitap okumayı, yürüyüş yapmayı ve arkadaşlarıyla vakit geçirmeyi sever.