Hal kuracak olan üretici birlikleri ve kooperatiflere maddi destek geliyor

CANAN SAKARYA / ANKARA

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, sebze ve meyve ticaretiyle ilgili olarak 2012 yılında çıkarılan Hal Kanunu'nun zaman zaman yapılmış değişikliklerinden sonra yine kapsamlı bir değişikliğe gidileceğini belirtti. Hazırladıkları kanun taslağının Meclise AK Parti grubuna gönderildiğini söyleyen Bolat, yapılacak yeni düzenlemeyle üretici birliklerinin, üretici kooperatiflerinin hallerde ve pazarlarda daha fazla yer almasının sağlanacağını açıkladı.

Üretici kooperatifi ve birliklerine kendilerinin hal kurması halinde madde destek verileceğini söyleyen Bolat, bu kapsamda vergi, rüsum gibi muafiyetlerden yararlanmalarının hazırlanan taslakta yer aldığını belirtti.

TBMM Plan Bütçe Komisyonuna Bakanlığının 2027 yılı bütçesini sunan Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın Komisyona yaptığı sunum kitapçığına göre, hazırlanan Hal Yasa taslağında şu düzenlemeler yer alıyor:

Satış yer oranı yüzde 30'a çıkarılacak

“Semt pazarlarında üreticilere ayrılan halen yüzde 20 olan satış yeri oranının yüzde 30’a çıkarılması için Ticaret Bakanlığından yetki alınması.

Toptancı hallerinde üretici örgütlerine ayrılan işyeri oranının, yüzde20’den yüzde 30’a çıkarılması için Ticaret Bakanlığından yetki alınması.

Üretici örgütlerinin, ortak veya üyelerinin mallarının satışına aracılık edebilmesi.

Üretici örgütleri üzerinden pazarlanan zirai ürün bedellerinden gelir vergisi stopajının kaldırılması.

Hal kurmak isteyen üretici örgütlerine bedelsiz olarak hazine arazisi tahsis edilmesi.

Toptancı hallerinin kurulması ve taşınmasının Ticaret Bakanlığının iznine tabi olması, asgari nitelikleri taşımayan toptancı hallerinin Ticaret Bakanlığınca kapatılması.

Sebze ve meyve ticaretinde bütün aktörler için ödeme süresinin belirlenmesi.

Ürün bedellerinin bankalar üzerinden ödenmesi.

Hal dışı tüccar olarak faaliyet gösterecek gerçek ve tüzel kişilerin, Ticaret Bakanlığımızdan yetki belgesi almasının zorunlu olması ve bu kişilere teminat uygulaması getirilmesi.

Hal içinde ve dışında faaliyet gösteren tüccarlarda aranılacak sermaye şartına ilişkin Ticaret Bakanlığına düzenleme yapma yetkisinin alınması ve hal içinde faaliyet gösterenlerden alınan teminatın miktarının da Ticaret Bakanlığınca belirlenmesi.

Komisyoncudan komisyoncuya ve aynı toptancı hali içinde tüccardan tüccara mal alımı, satımı ve devrinin yasaklanması.

Piyasa bozucu eylemler gibi bazı filler için ceza miktarları artırılarak cezaları uygulama yetkisinin belediyelerden Ticaret Bakanlığına alınması ve bazı yeni cezaların eklenmesi.

Yol kenarı denetim istasyonlarının kurulmasına ve işletilmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi.

Stokçuluk gibi bazı eylemlerden ceza alanların, kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen ayni ve nakdi destek unsurlarından üç yıl süreyle yararlandırılmaması.

Ticaret Bakanlığının kararlaştıracağı nitelikleri haiz perakendecilerin satacağı malların, yüzde 20’yi geçmemek üzere belirlenecek bir oranının üretici ve üretici örgütlerinden satın alınmasının zorunlu olması.

Ticaret Bakanlığına, depolanabilen sebze ve meyveler için kira ve nakliye desteği verme ve depolama kapasitelerinin artırılması amacıyla teşvik ve destekler verme görev ve yetkisi alınması konularında değişiklik yapılması öngörülüyor. “

48 milyon ürün denetlendi

Bolat, 2026 yılında gıda, otomotiv, market, emlak, kuyum sektörlerinde fahiş fiyat artışı ve stokçuluk faaliyetlerini önlemek, tüketicinin korunması noktasında 81 ilde 401 bin 500 işletme, 48 milyondan fazla ürünün denetlendiğini açıkladı. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, 2027’de mal ve hizmet ihracatına yönelik destekler için ayrılan kaynağın 65 milyar lira olduğunu belirtti.

Bolat, 2025'te 22 bin 686 mal ihracatçısına 23.5 milyar liralık destek sağladıklarını 2026'da ise ayrılan kaynağın 32.8 milyar liraya yükseldiğini belirterek, halihazırda 15 bin 914 firmaya 21.2 milyar lira tutarında destek sağladıklarını söyledi. Bolat, hizmet ihracatında da ihracatçılara bu yıl 12.5 milyar liraya yakın destek sunduklarını ifade etti.

İhracatın finansmanını destekleme noktasında Türk Eximbank ve Merkez Bankası ihracat reeskont kredilerinin önemli katkısı bulunduğunun kaydeden Bolat, Eximbank tarafından bu yıl 59 milyar doları aşacak bir destek sağlayacaklarını, Türk Ticaret Bankası’nın da finansman desteğinin bu yıl sonuna kadar 110 milyar liraya ulaştıracağını belirtti.