Akçakale’de 1947’de veba salgını: Üç köyde 20 kişi hayatını kaybetti

Şanlıurfa’nın Akçakale ilçesinde Mart 1947’de görülen veba salgını, üç köyde 20 kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu. Suriye sınırına yakın Harbetülgazel, Telseyf ve Telhalib köylerini etkileyen salgın, tarihçi Abdulaziz Kardaş’ın hazırladığı akademik araştırmayla yeniden gündeme geldi.

Çalışma, salgının yerel ve ulusal basına nasıl yansıdığını ve dönemin kamu kurumlarının hastalıkla mücadele sürecini inceliyor.

“1947 Yılı Urfa Akçakale Veba Salgını’nın Yerel ve Ulusal Basına Yansımaları” başlıklı makale, Tarih ve Gelecek Dergisi’nin 12. cilt, 3. sayısında yayımlandı. Araştırmada, salgın ihbarının ardından Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı başta olmak üzere ilgili devlet kurumlarının müdahale için harekete geçtiği aktarılıyor.

Veba salgını Akçakale’de üç köyü etkiledi

Araştırmaya göre veba vakaları, 1947 yılının mart ayında dönemin Urfa iline bağlı Akçakale kazasında görüldü. Salgının etkilediği yerleşimler arasında Harbetülgazel, Telseyf ve Telhalib köyleri bulunuyordu. Makalede verilen bilgilere göre hastalık nedeniyle toplam 20 kişi yaşamını yitirdi.

Salgının Suriye sınırına yakın yerleşimlerde görülmesi, olayın bölgesel sağlık tarihi açısından da incelenmesini sağlıyor. Bununla birlikte araştırmanın temel odağını yalnızca hastalığın görüldüğü yerler ve can kaybı oluşturmuyor; dönemin basınında yayımlanan haberler ve kamu kurumlarının müdahalesi de çalışmada değerlendiriliyor.

Devlet kurumları salgına müdahale etti

Makaledeki bilgilere göre salgın ihbarının ardından sağlık kurumları harekete geçti. Personel ve tıbbi malzeme desteğiyle yürütülen çalışmaların ardından salgının kontrol altına alındığı belirtiliyor. Ancak araştırmanın özetinde müdahalenin bütün aşamalarına, görevlendirilen ekiplerin tam sayısına veya uygulanan tedbirlerin ayrıntılı zaman çizelgesine ilişkin kapsamlı bilgi yer almıyor.

Dönemin basın kayıtları da salgının kamuoyuna nasıl aktarıldığını anlamak açısından önem taşıyor. Araştırmada yerel ve ulusal gazetelerdeki yansımalar, olayın tarihsel belgeler üzerinden değerlendirilmesinin bir parçası olarak ele alınıyor.

1947 salgını tarihî gazete arşivlerinde de yer aldı

Cumhuriyet gazetesinin 24 Mart 1947 tarihli arşiv sayısında Akçakale’deki salgına ilişkin dönemin Sağlık Bakanı Behçet Uz’un açıklamasına yer veriliyor. Açıklamada, zamanında alınan önlemlerle hastalığın yayılmasının engellendiği belirtiliyor.

Bu kayıt, salgının yalnızca yerel ölçekte değil, ulusal basında da takip edildiğini gösteren tarihî belgeler arasında bulunuyor.

Abdulaziz Kardaş’ın 2 Ekim 2026’da yayımlanan çalışması, Akçakale’deki veba salgınını basın kayıtları ve kamu müdahalesi çerçevesinde yeniden inceliyor. Araştırmanın ortaya koyduğu bilgiler, 1947’de yaşanan salgının bölgenin yakın tarihindeki sağlık olayları arasında yer aldığını gösteriyor.