Göktaş’tan iklim politikaları için sosyal koruma ve bakım çağrısı

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Antalya’da Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31’inci Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında düzenlenen “Adil Geçiş için Sosyal Koruma, Bakım Hizmetleri ve Kadınların Güçlenmesi” panelinde konuştu. İklim değişikliğiyle mücadelede sosyal koruma ve bakım hizmetlerinin önemini vurgulayan Göktaş, adil geçişin sosyal boyutunu güçlendirmek için uluslararası düzeyde üç adım önerdi: Sosyal korumanın ulusal iklim planları ve uyum stratejilerine eklenmesi, bakım hizmetlerinin iklim finansmanı kapsamında ele alınması ve sosyal etkilerin hane düzeyinde izlenmesi.

COP30’da adil geçiş mekanizmasının kurulduğunu belirten Göktaş, “BelEm Kadın-Erkek Eşitliği Eylem Planı da sosyal korumayı ve bakım hizmetlerini iklim politikalarının bir parçası olarak tanımladı. Bu, doğru ve yerinde bir genişlemedir.

Çünkü iklim değişikliğinin etkileri iş yerleriyle sınırlı kalmıyor. Hanelerin gelirine, sağlığına ve bakım ihtiyacına doğrudan yansıyor. Aşırı sıcaklar, seller ve kuraklık gibi iklim kaynaklı riskler; kadınları, çocukları, yaşlı ve engelli bireyleri çok daha derinden etkiliyor.

Savaşlar ve iklim değişikliği nedeniyle yaşanan zorunlu göçler de ailelerin yaşam koşullarını zorlaştırıyor, sosyal koruma ihtiyacını artırıyor” ifadelerini kullandı. BAKIM HİZMETLERİ VE AİLETürkiye’nin sosyal devlet anlayışını anayasal bir ilke olarak benimsediğini söyleyen Göktaş, aileyi bu yapının merkezinde gösterdi.

Cumhurbaşkanımızın 2026-2035 dönemini Aile ve Nüfus On Yılı ilan etmesinin bu yaklaşımı yansıttığını belirtti. Sosyal koruma hizmetlerinin istihdam ve ekonomik güçlenme politikalarıyla desteklendiğini aktaran Göktaş, bakım hizmetlerinin aile ve toplum temelli modeller üzerine kurulduğunu ifade etti.

Bakan Göktaş, “Türkiye, sosyal devlet anlayışını anayasal bir ilke olarak benimseyen ve bunu köklü bir dayanışma geleneğiyle birleştiren bir ülkedir. Bu yapının merkezinde ise aile yer alıyor. Cumhurbaşkanımızın 2026-2035 dönemini Aile ve Nüfus On Yılı olarak ilan etmesi de bu yaklaşımın bir ifadesidir.

Sosyal koruma hizmetlerimizi istihdam ve ekonomik güçlenme politikalarımızla destekliyoruz. Sosyal koruma sistemimizin önemli bir parçasını da bakım hizmetlerimiz oluşturuyor. Bakım hizmetlerimizi, aile ve toplum temelli modeller üzerine kuruyoruz” diye konuştu.

Yeşil dönüşümde kadınların ekonomik hayata katılımının önemine değinen Göktaş, yeni istihdam ve girişimcilik fırsatlarının kadınların süreçte güçlü biçimde yer almasını gerektirdiğini söyledi. Türkiye’nin kadınların bilgiye, teknolojiye, finansmana ve istihdam fırsatlarına erişimini güçlendiren politikalar yürüttüğünü belirtti.

Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı’nda çevre ve iklim değişikliğinin ilk kez ana hedeflerden biri olarak belirlendiğini aktaran Göktaş, yenilenebilir enerji, temiz teknoloji ve dijital ekonomi alanlarında kadın istihdamının desteklendiğini kaydetti. Kadın girişimcilerin finansmana, dijital pazarlara ve sürdürülebilir üretim olanaklarına erişimini kolaylaştırmaya yönelik çalışmalar yürütüldüğünü de söyledi.

ÜÇ ULUSLARARASI ÖNERİGöktaş, üç önerisinin ayrıntılarını da paylaştı. İlk olarak sosyal korumanın ulusal iklim planlarına ve uyum stratejilerine dahil edilmesini istedi; iklim politikalarının hanelerin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarını gözetmesi gerektiğini söyledi.

İkinci önerisi, kreşler, gündüzlü bakım merkezleri ve evde bakım hizmetlerinin iklim risklerine karşı dayanıklı hale getirilmesi için bakım hizmetlerinin iklim finansmanı kapsamında değerlendirilmesiydi. Üçüncü olarak, adil geçişin sosyal etkilerinin hane düzeyinde izlenmesini önerdi.

Gelir güvencesi, çocukların eğitime erişimi ile yaşlı ve engelli bireylerin bakım ihtiyaçlarının adil geçişin temel göstergeleri arasına alınmasını savundu. Göktaş, “Türkiye olarak, adil geçişin sosyal boyutunu güçlendirmek için uluslararası düzeyde üç önemli adım atılması gerektiğine inanıyoruz.

Birincisi, sosyal korumanın ulusal iklim planlarına ve uyum stratejilerine dahil edilmesi. İklim değişikliğine karşı geliştirilen politikaların, hanelerin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarını da gözetmesi gerektiğini düşünüyoruz.

İkincisi, bakım hizmetlerinin iklim finansmanı kapsamında değerlendirilmesi. Kreşlerin, gündüzlü bakım merkezlerinin ve evde bakım hizmetlerinin, iklim risklerine karşı dayanıklı hale getirilmesini önemli görüyoruz. Üçüncüsü, adil geçişin sosyal etkilerinin hane düzeyinde izlenmesi.

Gelir güvencesinin, çocukların eğitime erişiminin, yaşlı ve engelli bireylerin bakım ihtiyaçlarının adil geçişin temel göstergeleri arasında yer almasını öneriyoruz” dedi.