Güney Kore-Orta Asya Zirvesi: Seul'de İlk Liderler Düzeyi Buluşma

Seul'de 16 Eylül'de düzenlenen ilk Güney Kore-Orta Asya zirvesinde altı ülke lideri bir araya geldi; Seul Deklarasyonu ve kritik mineral iş birliği öne çıktı.

· 2 dk Güney Kore-Orta Asya Zirvesi: Seul'de İlk Liderler Düzeyi Buluşma Antalya'da düzenlenecek COP31 için 25 bin 739 emniyet personeli görevlendirildi 16 Eylül 2026'da Seul'de düzenlenen ilk Güney Kore-Orta Asya zirvesinde Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung ile Orta Asya'nın beş ülkesinin devlet başkanları bir araya geldi. Özbekistan Devlet Başkanı Şevket Mirziyoyev, Tacikistan Devlet Başkanı Emomali Rahmon, Kazakistan Devlet Başkanı Kasım-Jomart Tokayev, Kırgızistan Devlet Başkanı Sadyr Caparov ve Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov'un katıldığı zirvenin teması'Geleceğe Birlikte Yürüme: Güven ve Refah Ortaklığı' olarak belirlendi.

Zirve ve eşlik eden başkanlık ziyaretleri sonucunda iş birliği alanlarını özetleyen Seul Deklarasyonu ile birlikte çok sayıda anlaşma ve mutabakat zaptı imzalandı.

Zirvenin önemi, ilk kez devlet başkanları düzeyinde gerçekleştirilmesi ve ikili ilişkilerden daha kurumsallaşmış bölgesel bir iş birliğine geçiş sinyali vermesinde yatıyor. Lee Jae Myung, televizyonda yaptığı açıklamada, zirve sayesinde Güney Kore-Orta Asya ilişkilerinin liderler düzeyinde çok taraflı bir iş birliği çerçevesine konsolide edileceğini ve uzun süredir izledikleri Yeni Kuzey Politikası'nın ivme kazanmasını beklediklerini söyledi.

İnsan ve kültür, iş dünyasından önce geliyor. 19. yüzyılın ikinci yarısında birçok Koreli, Japon sömürge yönetiminin ardından Rusya'ya ve daha sonra Sovyetler Birliği'ne göç etti. Orta Asya'daki etnik Koreliler, Koryo-Saram, 1937'deki Stalin'in kitlesel sürgünleriyle bölgeye geldi.

Güney Kore Dışişleri Bakanlığı'na göre bugün Rusya ve Orta Asya'da yaklaşık 310 bin Koreli kökenli yaşıyor; en büyük grup 178 bin kişiyle Özbekistan'da, ardından 110 bin kişiyle Kazakistan'da. Taşkent'te son yıllarda Güney Kore esintili bir kanal yürüyüş yolu olan Seoul Mun (Seul Kapısı) bile inşa edildi.

Bağımsızlıktan bu yana iş dünyası ilgisi aktif: 1990'larda Daewoo'nun Özbekistan'daki otomobil montaj fabrikası, 2017'deki Yeni Kuzey Politikası ve 2024'teki K-İpek Yolu girişimi.

Güney Kore'nin yarı iletkenlerden bataryalara ve elektrikli araçlara kadar uzanan ürünler için ihtiyaç duyduğu minerallerin yüzde 82'sinden fazlası Çin'den ithal ediliyor. Orta Asya, kritik mineraller bakımından zengin ve Güney Kore'ye tedarikçilerini çeşitlendirme fırsatı sunuyor.

Kazakistan'ın Farabi Üniversitesi Uzak Doğu Bölümü Başkanı Abagan Akerke, Kazakistan'ın şu an Güney Kore'nin bu hammaddeler için birincil kaynağı olduğunu ve Kore'nin hammadde sıkıntısı çektiğini belirtti. Bol miktarda uranyum rezervine sahip Kazakistan, Avrupa'yı Asya'ya bağlayan Orta Koridor'un (Trans-Hazar Uluslararası Ulaştırma Rotası) bir parçası olarak stratejik bir konumda bulunuyor.

Özbekistan Devlet Başkanı Mirziyoyev, Seul ziyaretinde nadir toprak mineralleri için bölgesel bir yatırım ittifakı kurulmasını önerdi. Bu girişim, jeolojik keşif ve çıkarımdan ham maddenin derin işlenmesine ve yüksek katma değerli ürünlerin üretimine kadar tüm üretim aşamalarını kapsayan büyük sanayi kümeleri oluşturmayı amaçlıyor.

Minerallerin Güney Kore'ye nasıl ulaşacağı ise ayrı bir sorun. Güney Kore hükümetinin desteklediği bir çalışma, gümrük prosedürlerini ve yetersiz ulaşım altyapısını zorluk olarak tespit etti. Çin'in Kuşak ve Yol girişimi aktifken, Kazakistan Devlet Başkanı Tokayev Orta Koridor'a bağlı'uçtan uca bir ulaşım ve lojistik zinciri' önerdi; Kırgızistan Devlet Başkanı Caparov ise Koreli firmaları Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryoluna davet etti.

Diğer anlaşmalar ve tartışma konuları yetenek, teknoloji, yatırım ve iklim projeleri etrafında şekillendi. Güney Kore'nin ilk C5+K formatındaki toplantısı, ABD ve Avrupa'nın bölgeyle çok taraflı etkileşiminin ardından giderek kalabalıklaşan bir alanda gerçekleşti.

Bir sonraki zirve 2028'de Kazakistan'da düzenlenecek ve o ana kadar milyarlarca dolar değerinde anlaşmaların hayata geçmesi bekleniyor.