Bir şehir, bir gün, iki acı haber

Bir insanın hayatı, bir haber başlığından çok daha fazlasıdır.

27 Ekim günü İzmit'in iki ayrı noktasından iki acı haber geldi.

Bir alışveriş merkezinde meydana gelen silahlı olayda bir insan hayatını kaybetti. Şehrin başka bir noktasında, her gün binlerce insanın kullandığı tramvay hattında iki kadın bir kazanın ortasında kaldı. Kadınlardan biri yaşamını yitirdi, diğeri yaralandı.

İki ayrı olay. İki ayrı hayat. Birbirinden farklı koşullar, farklı hikâyeler...

Ve geride aynı ağır gerçek: Birileri o sabah evinden çıktı, fakat bir daha dönemedi.

Oysa sabah, hepimiz için birbirine benzer başlar. Çay demlenir, kapılar açılır, yetişilecek işler düşünülür. Kiminin cebinde alışveriş listesi vardır, kiminin aklında akşam ne pişireceği. Birileri telefonuna gelen mesaja cevap vermeyi sonraya bırakır. Bir başkası sevdiğine, akşam görüşürüz, der.

İnsan hayatın devam edeceğine öylesine inanır ki vedalaşmayı bile çoğu zaman aklına getirmez.

Sonra bir haber düşer ekranlara.

Bir isim, bir yaş, bir olay yeri...

Bir insanın bütün ömrü birkaç satıra sığdırılır.

Peki, o birkaç satırın ardında kalan hayatı hiç düşünür müyüz?

O insanın çocukluğunu, hayallerini, sevdiklerini, yarım bıraktığı cümlelerini... Evinde onu bekleyenleri, telefonunun çalmasını bekleyen bir yakınının yaşayacağı o korkunç sessizliği...

Bir ölüm haberi, bizim ekranımızda birkaç dakika kalabilir. Fakat bir ailenin hayatında yıllarca kapanmayacak bir boşluk bırakır.

Asıl düşündürücü olan, acı haberlere ne kadar çabuk alıştığımız.

Kim suçlu, kim haklı, kim dikkatsiz, kim ne yapmış?

Soruların cevaplarını beklemeden karar veriyoruz.

Oysa gazetecilikte de insanlıkta da aynı sorumluluk vardır: Bilmediğimiz şeyi biliyormuş gibi anlatmamak.

İzmit Outlet Center'daki silahlı olayın kesin koşulları araştırılırken, doğrulanmamış iddiaları gerçek gibi sunmak kimseye fayda sağlamaz. Tramvay kazasında da olayın nasıl meydana geldiği bütün yönleriyle açıklığa kavuşmadan hayatını kaybeden bir insanı kusurlu ilan etmek doğru değildir.

Çünkü artık kendisini anlatamayacak insanların ardından konuşuyoruz.

Bir de şehirlerin sorumluluğu var.

Tramvaylar, yollar, meydanlar, alışveriş merkezleri... Hepsi insan için inşa ediliyor. Bir kent büyürken binalarının yüksekliğiyle, yollarının uzunluğuyla, ulaşım ağlarının genişliğiyle övünebilir.

Ama bir şehrin gerçek gelişmişliği yalnızca bunlarla ölçülmez.

Yaşlı bir insan karşıdan karşıya geçerken kendisini ne kadar güvende hissediyor?

Bir yaya, tramvay hattını kullanırken tehlikeyi yeterince fark edebiliyor mu?

Uyarılar, işaretlemeler, geçiş süreleri ve güvenlik önlemleri herkesin ihtiyacına cevap verebiliyor mu?

Bu soruları sormak, henüz nedeni kesinleşmemiş bir kazada birilerini suçlamak değildir. Tam tersine, benzer acıların yaşanmaması için düşünme sorumluluğudur.

Çünkü güvenlik, yalnızca bir olay yaşandıktan sonra alınacak önlemlerden ibaret olmamalıdır.

Ve insan hayatı, istatistiklerin arasında kaybolmamalıdır.

Bir başka mesele de acının nasıl paylaşıldığı.

Oysa ekranda gördüğümüz kişi, birilerinin evladı, annesi, babası, eşi ya da kardeşi.

Bizim için bir haber olan insan, başka birinin bütün dünyası olabilir.

Acının da bir mahremiyeti vardır.

Her görüntünün paylaşılması gerekmez. Her ayrıntının anlatılması gerekmez. Her soruya o anda cevap verilmesi gerekmez.

Bir insanın son anları, merakımızı gidermek için tüketilecek bir görüntü değildir.

Haber verme hakkıyla insan onurunu koruma sorumluluğu birbirinden ayrı düşünülemez.

Gazetecilik eğitimi almış, yıllardır iletişim alanında çalışan ve bu şehirde yaşayan biri olarak, bu iki olayın ardından en çok bunu düşündüm.

Haberin hızına yetişmeye çalışırken insanı geride bırakmamalıyız.

Bir ölümün nedenini araştırmak elbette önemlidir. Gerekli önlemleri sorgulamak, sorumlulukların açıklığa kavuşmasını istemek de öyle.

Fakat bütün bunları yaparken hayatını kaybeden insanların yalnızca olayın öznesi değil, kendi hikâyelerinin sahibi olduklarını unutmamalıyız.

27 Ekim günü İzmit'te iki insanın yaşamı sona erdi.

Şehir ertesi sabah yine uyandı.

Tramvaylar hareket etti. Dükkânlar açıldı. İnsanlar işlerine yetişti. Trafik aktı. Hayat, kendi alışılmış telaşıyla devam etti.

Ama iki evde hayat artık eskisi gibi olmayacak.

Bir sandalye boş kalacak. Bir ses eksilecek. Bir telefon numarası belki uzun süre silinemeyecek.

Ve biz, bütün bunların ortasında, ertesi güne kaldığımız için hayatın ne kadar kırılgan olduğunu yeniden hatırlamalıyız.

Dilerim her iki olayın da bütün yönleri aydınlatılır. Dilerim gerekli dersler çıkarılır, benzer acıların önüne geçmek için gereken her adım atılır.

Hayatını kaybedenlere Allah'tan rahmet, ailelerine sabır; yaralanan vatandaşımıza acil şifalar diliyorum.

İzmit'in o gün yaşadığı iki acı, yalnızca haber arşivlerinde kalmasın.

Bize biraz daha dikkatli yaşamayı, daha az hüküm vermeyi, daha çok anlamaya çalışmayı öğretsin.

Çünkü bir şehri yaşanır kılan yalnızca yolları, meydanları, binaları değildir.

Bir şehri yaşanır kılan, insan hayatına verdiği değerdir.