Sibirya'daki 2.800 Yıllık Mezarda Kenevir Ritüeli İzleri

Güney Sibirya'nın Uyuk Vadisi'nde, halk arasında 'Krallar Vadisi' olarak bilinen bölgede yürütülen kazılarda, yaklaşık 2.800 yıllık antik bir kraliyet mezarı gün yüzüne çıkarıldı. Bern Üniversitesi'nden Dr. Gino Caspari liderliğindeki ekip, çapı 140 metreyi bulan Tunnug 1 adlı anıtsal tümülüsün merkezindeki gömüleri incelerken, kenevir bitkisine ait olduğu belirlenen 1.000'den fazla tohum keşfetti.

Science dergisinde yayımlanan bu bulgular, psikoaktif kenevir kullanımının bilinen tarihini yaklaşık 300 yıl daha eskiye taşıyor. Kazı süreci, araştırmacıların mezar toprağında fark ettiği küçük siyah izlerin titizlikle toplanmasıyla gelişti.

Tohumların yanı sıra mezarda korunmuş insan saçı örneklerine de ulaşılması, bilim insanlarına 3.000 yıllık kalıntılar üzerinde uyuşturucu testi yapma gibi nadir bir fırsat sundu. İskit göçebe topluluklarına ait olduğu değerlendirilen bu mezar alanında, tohumların rastgele değil, bilinçli ve kasıtlı bir şekilde bırakıldığı gözlemlendi.

Keşif, antik Yunan tarihçisi Herodot'un İskitler hakkındaki gözlemleriyle paralellik gösteriyor. Herodot, MÖ 5. yüzyılda kaleme aldığı eserinde, İskitlerin kızgın taşlar üzerine attıkları kenevir tohumlarından çıkan dumanı soluyarak ritüeller gerçekleştirdiklerini ve bu yöntemi bir tür buhar banyosu olarak kullandıklarını aktarmıştı.

Dr. Caspari, mezardaki kenevirin eğlence amaçlı değil, gömü törenlerinin bir parçası olarak ritüelistik bir anlam taşıdığını vurguluyor. Araştırmacılar, mezar alanında çok sayıda at ve muhtemel insan kurbanı kalıntılarının bulunması nedeniyle, kenevirin kurban edilecek kişileri sakinleştirmek amacıyla kullanılmış olabileceği ihtimali üzerinde duruyor.

Ancak bu durumun kesin bir kanıtı bulunmuyor ve uzmanlar, söz konusu bitkinin içilerek mi yoksa yenilerek mi tüketildiğini henüz netleştirebilmiş değil. Keşfin bilimsel geçerliliği konusunda ise farklı görüşler mevcut. Freiburg Üniversite Tıp Merkezi'nden adli toksikolog Volker Auwaerter, saç analizi verilerinin kenevir tüketimini kanıtlamak için yetersiz ve bilimsel açıdan zayıf olduğunu savunuyor.

Bu eleştiriler, antik dönemde psikoaktif madde kullanımının kesin sınırlarının belirlenmesinin zorluğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Sonuç olarak, Tunnug 1 kazısı İskitlerin kültürel ve dini pratiklerine dair önemli bir pencere açsa da, kenevirin antik dönemdeki kullanım amaçlarına dair tartışmalar devam ediyor.

Arkeolojik veriler, bu bitkinin İskit toplumunda sadece bir tarım ürünü değil, ritüelistik bir araç olarak özel bir yere sahip olduğunu kanıtlar nitelikte olsa da, kullanımın psikoaktif etkilerine dair kesin bilimsel bulgular henüz netleşmiş değil.