Zonguldak lojistik potansiyeli tartışıldı

Toplantıda Kocaeli Üniversitesi, Denizcilik Fakültesi, Denizcilik İşletmeleri Yönetimi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Umur Bucak bir sunum yaparak, raporun mevcut durum analizi ve sonuç bölümlerine odaklandı.

Sunumun İlk bölümde ilin lojistik kapasitesi altı ayrı teknikle değerlendirildi: SWOT, PESTLE, Porter'ın Beş Kuvvet, VRIO, değer zinciri ve benchmarking. Bu kapsamda Filyos Limanı'nın ölçeği ve enerji lojistiğindeki uzmanlaşma gibi güçlü yönler ile demiryolu iltisak hattının tamamlanmamış olması, kurumsal parçalanma ve katma değerli hizmet açığı gibi zayıf yönler ele alındı. Zonguldak'ın BRI/Orta Koridor, TEN-T ve Üç Deniz Girişimi karşısındaki konumu ayrı ayrı değerlendirildi.

İkinci bölümde Zonguldak, Köstence, Varna, Poti, Koper, Gdańsk ve Bilbao ile karşılaştırıldı ve üç aşamalı gerçekçi bir gelişme çizgisi önerildi. Sunum, 2026-2028, 2029-2031 ve 2032-2036 dönemlerini kapsayan yol haritası ile önerilen başarı ölçütlerinin paylaşılmasıyla tamamlandı.

Çalışmanın temel bulgusu olarak, ilin öncelikli sorununun liman kapasitesi eksikliği değil, mevcut kapasitenin tek bir lojistik sistem olarak yönetilememesi olduğu ifade edildi. Sunumun ardından, katılımcıların görüş ve değerlendirmelerine açık bir tartışma bölümü gerçekleştirildi.

Zonguldak Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Metin Demir açılış konuşmasında; ‘’Demiryolu, denizyolu, karayolu avantajımızla, büyükşehirlere olan kilometre avantajımızla; bunların yanında Filyos Limanının da 2028 başında devreye girecek olmasıyla, küresel koridorların mevcut durumu nedir? Gelecek perspektifi nedir?, Zonguldak’ımızı burada nasıl konumlandırmalıyız diye bir başlık açmıştık. Batı Karadeniz Kalkınma Ajansımızın desteği ile bu çalışmayı yaptık. Değerli hocamız Doç. Dr. Umur Bucak Zonguldak geçmişi de olan bir hocamız. Bölgeyi iyi biliyor. Detaylı bir çalışma gerçekleştirdiler. Süreç boyunca birkaç kez yurt dışı ve yurt içi inceleme çalışmalarımız da oldu. Artık raporumuz finalize oldu. Biraz sonra yapılacak sunumu merakla bekliyorum. Mutlaka buradan bize ödevler çıkacak. Devamında da ödevlerimizi yapıp inşallah ilimizi lojistik anlamda daha güçlü bir yere oturtmaya çalışacağız. Katılımınız için teşekkür ediyorum’’ dedi.

Söz alan Çaycuma Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Zekai Kamitoğlu ‘’Biliyorsunuz, küreselleşen dünyada artık sınırlar kalktığından dolayı gerçekçi projeleri ortaya koyup bu projelerin üzerinde de dünyadaki hareketi yakalamamız gerekiyor. Yakalayamazsak maalesef bu rekabetin dışına itiliyoruz. Bu konuda Zonguldak’ta özellikle limanla birlikte, yıllardır adı geçen serbest bölge ve lojistik merkezle ilgili geçte olsa mesafeler alınmaya başlandı. Zonguldak ve Çaycuma çevresinde biz bunu yaklaşık 30–40 yıldır heyecanla bekliyoruz. Aslında temelinde çok büyük fırsatlar barındıran bir proje, ama maalesef farklı nedenlerden dolayı geciken bir proje. Bu konuda özellikle Kalkınma Ajansımızın çalışmaları ve Başkanımız Metin Demir Bey’in üstün gayretleriyle bugün bu masa etrafında bu projeyi konuşuyoruz. Bu proje ilimize, ilçemize, insanımıza faydalı olmaktan da öte, ülke ekonomisine de çok büyük katkı sağlayacak. Katılım sağlayan iş insanlarımıza, değerli hocalarıma, Kalkınma Ajansımızın kıymetli çalışanlarına emeklerinden dolayı çok teşekkür ediyorum. Umut Hocamın yaklaşık 1–1,5 yıldır çok ciddi gayretleri ve çalışmaları var. Artık bunu bir hayal olmaktan çıkarıp gerçekçi bir zemine oturtmak gerektiğini düşünüyorum. Katılımlarınızdan dolayı hepinize çok teşekkür ediyorum’’ dedi.

Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Mehmet Çetinkaya söz alarak; ‘’Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı olarak temel hedefimiz, bölgesel kalkınmayı dengeli bir şekilde sağlamak. Bölgemiz, özellikle 90’lı yıllardan sonra hızlı bir gerileme sürecine girdi. Bu da aslında bağımlı ekonomik yapımızın bir sonucu olarak ortaya çıkıyor. Tabii biz bir yandan yeni sektörleri geliştirmeye yönelik çalışmalar yaparken, biraz önce sizin de ifade ettiğiniz gibi, bu ürünleri uluslararası pazarlara iletmek ana konulardan biri. Biliyorsunuz, bu hem ülkemizin hem de bölgemizin ana gündemlerinden biriydi. Doğal gazın bulunmasıyla birlikte oradaki resim değişti, öncelikler değişti. Günümüzde baktığımızda, sizin de ifade ettiğiniz gibi, 2028 yılı başı itibarıyla o alanda mutlaka bir ticari hareketlilik başlayacak. Dolayısıyla bizim de buna hazır olmamız gerekiyor. Bu iş sadece liman açmakla bitmiyor; ulusal ve uluslararası koridorlara entegrasyon önemli. Bu çalışmanın amacı da bu kapsamda ortaya çıktı. Bölgemizde bu limanın yanında yer alacak serbest bölgeye, organize sanayi bölgelerine, ihtisas OSB ve tarım bölgelerine bakarken, bir yandan da bu koridorlara nasıl entegre olabileceğimiz noktasına bakmamız gerekiyordu. Sağ olun sizler de bu noktada gerekli başvuruları yaptınız, biz de destek araçlarımızla destek verdik. Filyos zaten bölgemizin ana ekseninde yer alan bir proje. İnşallah bu vesileyle ulusal ve uluslararası koridorlara bağlantıyı sağlamış oluruz. O zamana kadar sanayi alanlarındaki gelişmeleri bir yandan takip edeceğiz, bir yandan da yeni yatırımlarla çalışmalarımıza devam edeceğiz. Şimdiden hayırlı olmasını diliyorum’’ dedi.

Doç. Dr. Umur Bucak yapmış olduğu sunumda; ‘’2025 yılı Teknik Destek Programı kapsamında Zonguldak ilinin bir lojistik yol haritasını çıkarmaya çalıştık. Bunu yaparken çeşitli çalıştaylarla bir araya geldik ve oradaki görüşleri aldık; çok kıymetliydi. Başkanımızın bahsettiği gibi bazı teknik ziyaretler de gerçekleştirdik. Oradaki akışlar ve gelişim, Zonguldak ilimizin lojistik açıdan nasıl planlanması gerektiği konusunda bize fikir verdi. Bu kapsamda raporumuzda geniş ölçekte çeşitli uluslararası koridorlar, bunların tanıtımı ve öne çıkan ülkelerle ilgili bilgiler yer alıyor. Ama ben bugün daha çok bulgularımıza odaklanacağım ve bu bulgulardan çıkardığımız sonuçları aktarmaya çalışacağım.

Proje kapsamında Zonguldak’ın lojistik kapasitesinin mevcut durum analizini gerçekleştirmek için SWOT, PESTEL, 5 Güç, VRIO, değer zinciri ve benchmark analizleriyle çalıştık. Her bir analizde farklı bir perspektif görünüyor. Kıyaslayabileceğimiz farklı liman şehirleriyle kıyaslama yapmaya çalıştık. Mevcut iç kaynaklarımızın bir muhakemesini yaptık. Bunun dışında rekabet çevresindeki pozisyonumuzu ve dış çevreden ne derece etkilendiğimizi görmeye çalıştık. Önce SWOT analizinin sonuçlarını size aktaracağım. Raporumuzda farklı uluslararası koridorları da ele aldık, ama en çok Kuşak ve Yol (Belt and Road), TEN-T, [anlaşılmıyor] ve Üç Deniz Girişimi (3SI) koridorlarına nasıl entegre olabileceğimizi ve bu entegrasyon için gereken aksiyonları anlatmaya çalıştık. Daha sonra dış çevremizdeki gelişmeleri PESTEL ve 5 Güç analizleriyle değerlendirip bazı çıkarımlarda bulunduk.

Var olan altyapı kaynaklarımızın ne derece değerli, ne derece taklit edilemez olduğu ve ne derece organize edilmesi gerektiği gibi konuları ele aldık. Bunun ötesinde bu kaynaklarla nasıl değer yarattığımızı ve hangi noktalarda darboğazlar olduğunu tespit etmeye çalıştık. Son olarak benchmark analiziyle Zonguldak iline benzer durumdaki liman şehirlerine baktık. Bu şehirler hangi noktada, biz hangi noktadayız, hangi hedefleri gerçekleştirirsek ve hangi stratejilerle bu şehirlerin seviyesine ulaşabiliriz, bunu ifade etmeye çalıştık. Sonuç olarak 2026–2036 dönemine yönelik orta ve uzun vadeli bir yol haritası şekillendirdik’’ dedi.

Sunumun ardından katılımcıların görüş ve önerileri alındı. Toplantıya, Zonguldak Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Metin Demir, Çaycuma Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Zekai Kamitoğlu, Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Mehmet Çetinkaya, Zonguldak Ticaret ve Sanayi Odası Genel Sekreteri Muharrem Sarıkaya, Zonguldak ve Çaycuma Ticaret ve Sanayi Odası Üyesi işletme temsilcileri, Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı uzmanları katıldı.