Alaattin Aktaş'tan fon krizi uyarısı: İşten çıkarmalar gündeme gelebilir

EKONOMİ yazarı Alaattin Aktaş, yatırım fonlarında yaşanan sorunların finans piyasalarından reel ekonomiye yayılabileceği uyarısında bulundu. Fon krizinin yalnızca yatırımcıları etkilemediğini belirten Aktaş, şirketlerin borçlarını ödemekte zorlanmasının üretim ve satışlarda daralmaya, ardından da işten çıkarmalara yol açabileceğini değerlendirdi.

CNBC-e'de yayımlanan 4'te Ekonomi programında açıklamalarda bulunan Aktaş, yatırım fonlarında yaşanan kayıpların şirketlerin finansmanını ve piyasadaki nakit akışını olumsuz etkilediğine dikkat çekti.

Fon krizinin şirketlerin finansmanından üretim ve istihdama kadar uzanabilecek sonuçlarına dikkat çeken Aktaş, tahvil borçlarının geri ödenmesinde yaşanabilecek sorunların diğer işletmeleri de etkileyebileceğini belirtti.

Aktaş, işten çıkarma riskine ilişkin şu ifadeleri kullandı:

"Bir süre sonra şirketler kesimindeki sıkıntıların büyümesi ve tahvillerin geri ödenmesindeki, tahvil borçlarının geri ödenmesindeki sorunlar başka şirketleri etkilemeye, üretimi etkilemeye, üretim etkilenince ve satışlar etkilenince de ilk başta ne yazık ki işçi çıkarmalarının gündeme gelmeye başladığını göreceğiz. Böyle bir sıkıntı bizi bekliyor gibi görünüyor."

"Tsunami karaya doğru ilerlemeye devam ediyor"

Fon krizinin etkilerinin giderek genişlediğini belirten Aktaş, yaşanan süreci tsunamiye benzeterek Merkez Bankasının aldığı önlemlere rağmen finansman sıkıntısının diğer piyasalara yayılabileceğini söyledi.

Aktaş, "Buradan paranın çekilmesiyle birlikte piyasaya biraz önce konuştuğumuz gibi paranın çıkmaması gibi bir durum var. Dolayısıyla önümüzdeki dönemde bütün piyasalara sirayet edecek... Geçtiğimiz programda örneğini verdiğim o tsunami benzetmesi: Tsunami ne yazık ki önüne Merkez Bankası'nın çekmeye çalıştığı bariyeri aşarak karaya doğru ilerlemeye devam ediyor." ifadelerini kullandı.

Bazı hisse senetlerinde kayıp yüzde 95'e ulaştı

Yatırım fonlarında yaşanan sorunların borsada işlem yapan diğer yatırımcıları da etkilediğini belirten Aktaş, fonların portföyünde bulunan bazı hisse senetlerinde çok ciddi değer kayıpları yaşandığını ifade etti.

Aktaş, "Borsada belli başlı şirketlerin hisse senetleri sağlam ve hiçbir şey olmayacak şirketlerin 2 yıl 3 yıl önceki düzeylerde kaldı nominal olarak. Bunu reale getirdiğimizde çok ciddi kayıplar var. Bu fonların bünyesine alınan hisse senetlerini fona hiç bulaşmaksızın borsadan almış olanlar şimdi yüzde 80, 90, 95 oranında bazı hisse senetlerinde kayba uğradı." dedi.

Fon yatırımcılarına yönelik ara ödemelere de değinen Aktaş, 1 milyon liraya kadar ödeme yapılacağı yönündeki açıklamaların bazı yatırımcılarda yanlış beklentilere neden olduğunu söyledi.

Aktaş, "Herkes zannetti ki örneğin 1 milyon lirası olan gidip 1 milyonunu alacak.'1 milyon liraya kadar' ifadesi gözden kaçtı. 1 milyon liraya kadar olunca örneğin 1 milyon lira alacağını bekleyenler 250.000 lirayla yetinmek durumunda kaldılar. Hatta 250.000'i alamayanlar bile oldu." ifadelerini kullandı.

Yatırımcıların yaşadığı kayıpların ekonomik faaliyetleri de etkilediğini vurgulayan Aktaş, ödemelerini aksatmak zorunda kalanların ve planladıkları harcamalardan vazgeçenlerin bulunduğunu belirtti.

Şirketlerin 187 milyar liralık tahvil borcuna dikkat çekti

Şirketlerin finansman sorunlarına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Aktaş, finansal olmayan kuruluşların 23 Ekim itibarıyla tahvil borcu bakiyesinin 187 milyar liraya ulaştığını, bunun 130 milyar liralık bölümünün kısa vadeli olduğunu söyledi. Aktaş, kısa vadeli borçların ne kadarının kasım ve aralık aylarında ödeneceğine ilişkin ayrıntılı veri bulunmadığını belirtti.

Merkez Bankasının şirketlerin yıl sonuna kadar vadesi gelen tahvillerini ödemek amacıyla kullanacakları kredileri büyüme sınırının dışında tutmasına rağmen bankaların kredi vermekte isteksiz davranabileceğini ifade eden Aktaş, "O kredilerin geri dönüşünde sorun yaşanacağını görüyorlar, onu hissediyorlar. Sorunlu bir kredi vermektense vermemeyi tercih ediyor bankacılık sistemi." dedi.

Şirketlerin finansman arayışının giderek zorlaştığını belirten Aktaş, "O zaman bu şirketler müthiş bir para arayışına girmiş durumdalar ve ödeme güçlüğüne düşecekler, öyle görülüyor." ifadelerini kullandı.

"Nakit sorunu had safhada yaşanıyor"

Takasbank Para Piyasası'nda ciddi likidite sıkışıklığı yaşandığı yönünde bilgiler aldığını belirten Aktaş, şirketlerin ve faktoring kuruluşlarının kaynak bulmakta zorlandığını söyledi.

Aktaş, "Bir de herkes şimdi özellikle İstanbul'da Takasbank Para Piyasası'nda ciddi bir tıkanma yaşanıyor. Havuza para gelmiyor, onun haberini sürekli alıyorum İstanbul'dan." ifadelerini kullandı.

Geçtiğimiz haftalarda para piyasasında birkaç saatliğine kaynak sıkıntısının en üst seviyeye ulaştığını öne süren Aktaş, "Geçtiğimiz haftalarda bir gün birkaç saatliğine havuzun tümüyle kuruduğunu ve kamu bankaları eliyle havuza su konulduğunu, kaynak aktarıldığını söylemek gerekiyor." dedi.

Faktoring şirketlerinin de finansman sıkıntısı yaşadığını belirten Aktaş, "Faktoring şirketleri ciddi bir para bulmakta, para temininde sıkıntı yaşıyorlar. Faktoring şirketleri de şirketlerin para kaynağı bir anlamda. Böyle bir girdap, bir zincirleme reaksiyon söz konusu." değerlendirmesinde bulundu.