Rusya'da kriz derinleşiyor: Benzin ve motorine satış sınırı getirildi

Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırıları ülkede akaryakıt tedarikini zora soktu. Bazı bölgelerde benzin alımı 30, motorin alımı 50 litreyle sınırlandırılırken Moskova'nın ABD'ye motorin ihracatını sürdürmesi dikkat çekti.

Rusya'da petrol rafinerilerini hedef alan saldırıların ardından akaryakıt piyasasında yaşanan sıkıntılar giderek daha fazla bölgeye yayılıyor. Benzin ve motorin tedarikinde sorun yaşanmaması için bazı akaryakıt istasyonlarında satış miktarlarına sınırlama getirildi.

Ülkede sürücülere yönelik kısıtlamalar uygulanırken Rus yönetiminin ABD ile yaptığı motorin ihracatı anlaşmasını hayata geçirdiğini açıklaması ise tartışma yarattı. Akaryakıt alımına litre sınırı getirildi Rusya'nın Karelya Cumhuriyeti'nde Rosneft'e ait istasyonlarda geçici satış kısıtlamaları uygulanmaya başladı.

Yeni uygulamaya göre şehir içindeki istasyonlarda bir araç için en fazla 30 litre, şehirlerarası güzergahlarda ise 50 litre benzin satılabiliyor. Motorin alımlarında da 50 litre sınırı bulunuyor. Ağır vasıtaların kullandığı yüksek kapasiteli pompalarda ise bu miktar 200 litreye kadar çıkıyor.

Bölgede bidonla akaryakıt satışı da durduruldu. Yetkililer, kararın temel gerekçesinin aşırı talebi önlemek ve mevcut yakıt stoklarının daha dengeli dağıtılmasını sağlamak olduğunu belirtiyor. Benzer uygulamalar Buryatya, Zabaykalye, Krasnoyarsk, Novosibirsk, Arhangelsk ve Penza gibi bölgelerde de gündeme geldi.

Ancak kısıtlamalar her yerde aynı şekilde uygulanmıyor. Krasnoyarsk'taki bazı istasyonlarda 95 oktan benzin 30 litre, 92 oktan benzin 50 litre ve motorin 100 litreyle sınırlandırıldı. St. Petersburg çevresinde de önlem çağrısı Akaryakıt sıkıntısının önemli merkezlerden biri olan St.

Petersburg çevresine de yansıması üzerine Leningrad Bölgesi yönetimi harekete geçti. Bölge Valisi Aleksandr Drozdenko, 9 Kasım'da akaryakıt şirketlerine tek seferde en fazla 30 litre benzin ve 50 litre motorin satılması yönünde tavsiyede bulundu.

Ancak bu karar bütün istasyonlar için zorunlu bir uygulama niteliği taşımıyor. Bölge yönetimi, farklı dağıtım şirketlerinin ortak bir satış politikası izlemesini ve stokların kısa sürede tükenmesinin önüne geçilmesini amaçlıyor.

İki haftada 8 rafineri saldırıya uğradı Rusya'daki yakıt krizinin en önemli nedenlerinden biri, Ukrayna'nın petrol işleme tesislerine yönelik saldırılarının yoğunlaşması olarak gösteriliyor. Ekim ayının sonlarından itibaren yaklaşık iki haftalık süreçte en az 8 büyük rafineri saldırıların hedefi oldu.

Son saldırılardan biri 9 Kasım'da Leningrad bölgesindeki Kirişi Rafinerisi'nde gerçekleşti. Tesiste yangın çıktığı bildirilirken üretime etkisinin boyutuna ilişkin bilgiler henüz tam olarak doğrulanmadı. Ryazan, Yaroslavl, Samara ve Ufa çevresindeki petrol işleme tesisleri de daha önce saldırılardan etkilenmişti.

Saldırılar, Rusya'nın ham petrol üretiminden ziyade bu petrolü benzin ve motorin gibi ürünlere dönüştüren rafineri kapasitesini tehdit ediyor. Bu durum, dünyanın önemli petrol üreticilerinden biri olan Rusya'nın kendi topraklarında akaryakıt tedarikinde sorun yaşamasına neden oluyor.

Rusya, ABD'ye motorin ihracatını sürdürüyor İç piyasada akaryakıt satışına sınırlama getirilirken Moskova'nın ABD ile yaptığı motorin anlaşmasını uygulamaya devam ettiğini açıklaması dikkat çekti. ABD Başkanı Donald Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında 9 Ekim'de varılan mutabakat kapsamında ilk aşamada 300 bin ton motorinin ABD ve diğer uluslararası pazarlara sunulması öngörülüyordu.

Takip eden aşamalar için kasım ayında 500 bin ton, sonraki dönemde ise 1 milyon tonluk miktarlar gündeme geldi. Anlaşmanın ardından Rusya motorin ihracatına yönelik kısıtlamalarını kısmen gevşetirken ABD yönetimi de belirli ticari işlemlere geçici yaptırım istisnası tanıdı.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, 10 Kasım'daki açıklamasında anlaşmanın uygulanmaya başladığını ve uluslararası yakıt fiyatlarının düşmesine katkı sağladığını ileri sürdü. ABD'ye teslimat yapıldığı henüz doğrulanmadı Anlaşmanın uygulanmasına ilişkin en önemli soru işareti ise sevkiyatların gerçekten ABD'ye ulaşıp ulaşmadığı.

Ekim ayında Baltık Denizi'ndeki Primorsk Limanı'ndan yaklaşık 40 bin ton motorin yükleyen Agioi Fanendes isimli tanker, ilk gemi takip kayıtlarında New York yönünde görünüyordu. Ancak geminin işletmecisi, boşaltma limanı ve ülkesinin henüz kesinleşmediğini bildirdi.

Kasım ayının ilk günlerinde ABD'nin doğu kıyılarına gitmesi beklenen bazı Rus tankerlerinin rotalarını değiştirdiği de görüldü. Diğer sevkiyatların nihai varış noktaları konusunda da belirsizlik sürüyor. Bu nedenle Rusya'nın ihracat anlaşmasını uygulamaya başladığını duyurması, ABD'ye planlanan miktarda motorin teslim edildiğini kanıtlamıyor.

Şu ana kadar ABD'ye tamamlanmış bir teslimat doğrulanmış değil. Sevkiyatların önündeki engeller arasında lojistik sorunların yanı sıra yaptırım düzenlemeleri ve ticari şirketlerin karşılaşabileceği hukuki riskler de bulunuyor.

Küresel fiyatlarda düşüş, pompada farklı tablo Rusya ile ABD arasındaki anlaşmanın amaçlarından biri, uluslararası piyasaya daha fazla motorin sunarak arzı artırmak ve fiyatları aşağı çekmek. Anlaşmanın duyurulduğu 9 Ekim'den itibaren ABD motorin vadeli fiyatlarında yaklaşık yüzde 11 düşüş yaşandı.

Ancak bu gerilemenin tamamını Rusya ile yapılan mutabakata bağlamak mümkün değil. Öte yandan ABD'de perakende motorin fiyatlarının geçen hafta rekor seviyeye ulaşması, uluslararası piyasa ile tüketicilerin pompada karşılaştığı fiyatlar arasındaki farkı ortaya koydu.

Rusya'da ise motorin ihracatına yönelik adımlar atılırken bazı bölgelerde benzin satışının sınırlandırılması dikkat çekiyor. Motorin üretiminde ihracata ayrılabilecek miktarın benzine kıyasla daha yüksek olması, iki yakıt türündeki arz dengesinin farklılaşmasına neden oluyor.

Ancak rafinerilere yönelik saldırıların devam etmesi halinde motorin üretimi ve ülke içindeki dağıtımın da daha fazla baskı altında kalabileceği değerlendiriliyor.