ASM çalışanlarının emeği SGK kayıtlarında ve aracı şirketlerde kayboluyor: Bakanlığa çağrı!

Aile Sağlığı Merkezlerinde çalışan gruplandırma elemanları, yanlış SGK bildirimlerinden her yıl tekrarlanan sigorta giriş-çıkış işlemlerine kadar birçok sorunla karşı karşıya. Çalışanların emeklilik, yıpranma payı ve kıdem tazminatı haklarının tehlikede olduğunu belirten dernek ve sendika temsilcileri, Sağlık Bakanlığı'na denetim ve kadro çağrısı yaptı.

NURCAN ETİK/YENİGÜN Aile Sağlığı Merkezlerinde (ASM) çalışan gruplandırma elemanlarının SGK Tescil ve Hizmet Dökümü kayıtlarında meslek kodu ve belge türü başta olmak üzere çeşitli kategorilerde yanlış ve eksik bildirimler yapıldığı ortaya çıktı. Bu yanlış ve eksik kayıtların sağlık emekçilerinin prim günlerini, emeklilik sürelerini, yıpranma payı haklarını etkileyebileceğine dikkat çeken ASM Grup Elemanları Derneği Başkan Yardımcısı Duygu Tok, çalışanlara kayıtlarını kontrol etme ve hatalı bildirimler için düzeltme başvurusunda bulunma çağrısı yaparken, kalıcı çözümün ise gruplandırma elemanlarının çalışma statüsündeki yapısal sorunun giderilmesinden geçtiğini vurguladı.

ASM Grup Elemanları Derneği Başkan Yardımcısı Duygu Tok

SGK tescilindeki hatalı kayıtların yanı sıra giriş-çıkış işlemlerinde ciddi problemler yaşandığını belirten Birlik ve Dayanışma Sendikası İzmir İl Örgütlenme Kurulu Üyesi Meltem Akçelep ise aracı kurum ve şirketler üzerinden yapılan hizmet alımlarında, her yıl gruplandırma elemanlarına giriş-çıkış yapılarak kıdem tazminatı hakkının engellendiğini de ifade etti. Aracı kurum ve şirketlerin Sağlık Bakanlığı tarafından denetlenmesi gerektiğini belirten Akçelep, gruplandırma elemanlarının yapısal sorunlarının çözülmesi için kadro taleplerinin karşılanması gerektiğini vurguladı.

“Prim günü, emeklilik süresi ve yıpranma payı haklarını etkiler” Tok, ASM’lerde çalışan gruplandırma elemanlarının SGK Tescil ve Hizmet Dökümü kayıtlarındaki eksikliklerin ve yanlış bildirimlerin başında meslek kodlarının yanlış girilmesi, fiilî hizmet süresi zammından yararlanma şartlarını taşıyan çalışanların belge türlerinin hatalı bildirilmesi, işyeri adreslerinin yanlış kaydedilmesi ve diğer hizmet bilgilerindeki tutarsızlıkların geldiğini belirtti. “Özellikle fiilî hizmet süresi zammı (yıpranma payı) kapsamında değerlendirilmesi gereken çalışanların bildirimlerinde 29 numaralı belge türü yerine 01 numaralı belge türünün kullanılması, çalışanların bu haktan yararlanamamasına neden olabilmektedir” diyen Tok, “Burada çalışanın fiilen yaptığı iş, mesleki niteliği ve mevzuattaki yararlanma koşulları dikkate alınmalıdır.

Bu yanlışlıklar yalnızca teknik bir kayıt hatası değildir. Çalışanların prim günlerini, emeklilik sürelerini, fiilî hizmet süresi zammı haklarını ve dolayısıyla gelecekteki sosyal güvenlik güvencelerini etkileyebilecek ciddi sorunlardır” dedi.

Sorumluluk kimde? Bu bildirimlerin doğru yapılmasında işverenlerin ve işveren adına SGK işlemlerini yürüten muhasebe birimlerinin sorumluluğu bulunduğunu belirten Tok, “Çalışanların yıllarca emek verdikleri bir işte, hatalı bildirimler nedeniyle hak kaybına uğramaları kabul edilemez.

Bu nedenle tüm kayıtların geçmiş dönemler de dâhil olmak üzere incelenmesi ve gerekli düzeltmelerin yapılması gerekmektedir” diye vurguladı. ASM Grup Elemanları Derneği’ne de konu hakkında çok sayıda şikâyet ve mağduriyet bildirimi ulaştığını belirten Tok, “Yaşanan sorunların farkındayız ve bu konuda çalışanlarımızı yalnız bırakmıyoruz.

Dernek olarak konuya ilişkin kapsamlı bir bilgilendirme bildirisi hazırladık. Bu bildiriyi Telegram gruplarımız, internet sitemiz ve doğrudan derneğimize ulaşan çalışanlarımıza mesaj yoluyla iletiyoruz” dedi. Tok, amaçlarının çalışanların muhasebe birimlerine başvurarak eksik ve yanlış bildirimlerini düzelttirebilmeleri için gerekli bilgileri adım adım paylaşmak ve yeni hak kayıplarının önüne geçmek olduğunu belirtti.

Ayrıca konuyu hukuki açıdan da takip ettiklerini dile getiren Tok, “Haksızlığa uğrayan, hakkı eksik bildirilen hiçbir çalışanımızı yalnız bırakmayacağız. Dernek olarak üyelerimizin ve tüm mağdur çalışanların haklarını savunmak için gereken her türlü desteği vermeye hazırız” ifadelerini kullandı.

Sağlık çalışanları hak kaybını önlemek için neler yapabilir? Öncelikle ASM’lerdeki gruplandırma elemanlarının e-Devlet üzerinden SGK Tescil ve Hizmet Dökümü kayıtlarını düzenli olarak kontrol etmeleri gerektiğini vurgulayan Tok, “Meslek kodlarının, belge türlerinin, prim günlerinin ve diğer hizmet bilgilerinin fiilen yaptıkları işle ve hak ettikleri bildirimlerle uyumlu olup olmadığını incelemeliler.

Muhasebe birimlerinin de bu konuda çok daha dikkatli ve titiz hareket etmesi gerekiyor. İşlemler yalnızca rutin bir veri girişi olarak görülmemeli; ilgili mevzuat araştırılmalı ve çalışanların fiilî görevleri dikkate alınmalıdır” dedi.

Derneğin konuyla ilgili bilgilendirme bildirisi bulunduğunu da vurgulayan Tok, “Bu bildiri önemli bir yol göstericidir. Çalışanlarımız, bu bildiri doğrultusunda muhasebe birimlerine başvurarak eksik veya yanlış girilmiş belge türlerinin ve diğer SGK bilgilerinin incelenmesini, gerekli düzeltmelerin yapılmasını talep etmelidir” diye belirtti.

SGK kayıtlarında hangi bilgiler nasıl yer almalı? Tok, gruplandırma elemanlarının meslek kodu, belge türü ve diğer SGK bilgilerinde hangi bilgilerin yer alması gerektiği ve bu bilgilerin doğruluğunun nasıl kontrol edileceğine ilişkin de açıklamalarda bulundu.

“Öncelikle her çalışanın meslek kodu, fiilen yaptığı işe ve mesleki niteliğine uygun olarak bildirilmelidir. Çalışanın yaptığı işle ilgisi olmayan farklı bir meslek koduyla bildirilmesi doğru değildir” diyen Tok, “Fiilî hizmet süresi zammından yararlanma koşullarını taşıyan gruplandırma elemanlarının da mevzuata uygun belge türüyle bildirilmesi ve 29 numaralı belge türünden yararlanma hakkı bulunan çalışanların bu haktan mahrum bırakılmaması gerekmektedir” dedi.

Belge türü, prim gün sayısı, iş yeri bilgileri ve meslek kodu gibi kayıtların çalışanların SGK hizmet dökümlerinden kontrol edilebileceğini hatırlatan Tok, çalışanların e-Devlet üzerinden SGK Tescil ve Hizmet Dökümü ekranına girerek kendi kayıtlarını inceleyebileceğini, şüpheli veya hatalı gördükleri bildirimler için işverenlerinden ve ilgili SGK birimlerinden düzeltme talep edebileceklerini belirtti.

“Kalıcı çözüm için yapısal sorunun giderilmesinde” “Ancak gruplandırma elemanlarının yaşadığı hak kayıplarını kalıcı olarak önlemenin en önemli yolu, çalışma statülerine ilişkin yapısal sorunun çözülmesidir” diyen Tok, “Bizim temel talebimiz, Sağlık Bakanlığı çatısı altında yürütülen bir sağlık hizmetinin parçası olan gruplandırma elemanlarının, Yargıtay’ın emsal kararlarında ortaya konulan asıl işverenlik değerlendirmeleri de dikkate alınarak Sağlık Bakanlığı bünyesinde, iş güvencesine sahip bir çalışma statüsüne kavuşturulmasıdır” dedi. Aksi halde çalışanların haklarının her defasında bireysel başvurularla ve düzeltme talepleriyle korunmaya çalışılmasının yetersiz olduğunu vurgulayan Tok, “Sorunun kaynağında çözülmesi gerektiğine inanıyoruz” ifadelerini kullandı.

“Bizim talebimiz çok açık” diyen Tok, “Her çalışan, yaptığı işe uygun kodla bildirilmeli; yıpranma payı dâhil olmak üzere mevzuatın kendisine tanıdığı hiçbir haktan mahrum bırakılmamalıdır” açıklamalarında bulundu.

“SGK giriş-çıkış işlemlerinde de problemler var” Öte yandan Birlik ve Dayanışma Sendikası İzmir İl Örgütlenme Kurulu Üyesi Meltem Akçelep ise ASM gruplandırma elemanlarının SGK tescilindeki hatalı girişlerin yanı sıra giriş-çıkış işlemlerinde ciddi problemler yaşandığını vurguladı. Akçelep, bazı kurumlarda çalışanlara daha işe girerken maaşların sabit kalacağı, kurumun çalışanı çıkarması veya evlilik sebebiyle çıkış yapılması durumunda kıdem tazminatı verilmeyeceğine dair iş sözleşmesi imzalatıldığını öne sürdü.

“Bu noktada aracı kurumlar ve şirketler var” diyen Akçelep, “Bu aracı kurum ve şirketler üzerinden yapılan hizmet alımlarında, her yıl bu insanlara giriş-çıkış yapılarak kıdem tazminatı hakkının doğması engelleniyor” dedi. Yargıya taşınan ve aracı şirketlerin aylarca sigorta yatırmadığı örneklerin bulunduğunu belirten Akçelep, “Bu uygulamalar nedeniyle çalışanlar kıdem tazminatı, gün kaybı ve prim hakları açısından büyük hak kayıpları ve adaletsizlikler yaşamaktadır. Bunun adı emek hırsızlığıdır” ifadelerini kullandı.

“Bakanlık denetlemeli” Söz konusu aracı kurum ve şirketlerin Sağlık Bakanlığı tarafından denetlenmesi gerektiğini belirten Akçelep, “Belirtilen sorunların yanında bir de firmalar batabiliyor, kimsenin haberi olmuyor ve çalışanların sigortaları firma üzerinden yatırıldığı için yatırılmıyor. Bu da emeklilik, yıpranma payı ve kıdem tazminatı haklarını etkilemektedir” dedi.

ASM gruplandırma elemanlarının düzenli aralıklarla SGK ile ilgili tüm kontrolleri yapması gerektiğini belirten Akçelep, “ASM çalışanları bu hak gaspının önüne geçmek için gerekirse korkmadan ve yılmadan yargı yoluna da başvurmalıdır” çağrısında bulundu. En büyük yapısal sorunun gruplandırma elemanlarına asgari ücret verilmesi ve kadroya alınmaması olduğunu da vurgulayan Akçelep, “Profesyonel bir meslek grubuna tabi kişilerin asgari ücret alması kabul edilemez.

Söz konusu arkadaşlarımız Bakanlık personeli, dolayısıyla bir an önce kadro talepleri karşılanmalı ve hak kayıplarının önüne geçilmeli” diye konuştu.