Beyrut'ta 7 Yıl, Asuncion'da 1 Gece: Lübnan'ın Kayıp Tasarrufları Paraguay'a Uyarı

Paraguay'da Ueno'nun gece yarısı kapatılması yaklaşık 3 milyon kişiyi parasız bıraktı. Lübnan'ın 2019 bankacılık krizi, Paraguay için en güçlü uyarı niteliği taşıyor.

· 1 dk 2 Beyrut'ta 7 Yıl, Asuncion'da 1 Gece: Lübnan'ın Kayıp Tasarrufları Paraguay'a Uyarı Endonezya'da Sis Krizi: 400 Bin Kişi Solunum Yolu Hastalığına Yakalandı 3 Kasım'da Paraguay'da yaklaşık 3 milyon kişi bankacılık uygulamasını açtığında parasına ulaşamadı. Müşterilerinin ülke yetişkinlerinin yaklaşık yüzde 60'ını oluşturduğu bildirilen dijital kredi kuruluşu Ueno, gece yarısı el konularak kapatılmıştı.

Günler içinde kriz bir cumhurbaşkanını hem makamından hem özgürlüğünden etti; Kongre binası önünde toplanan kalabalık "Parayı geri verin" sloganları attı. Yedi yıl önce Lübnanlı tasarruf sahipleri de neredeyse aynı kâbusu yaşamıştı.

Şok, bir uygulamanın hızıyla yayıldı. Yetişkin nüfusun büyük çoğunluğuna hizmet veren tek bir platformun gece yarısı kapatılması, milyonları anında kendi parasından etti; gidecek bir şube, dert anlatacak bir gişe kalmadı.

Bir zamanlar yavaş yavaş gelişen banka hücumları, Paraguay'da tek gecelik bir olaya dönüştü.

Lübnan örneği, böyle bir dondurmanın nasıl kayıp tasarruf krizine dönüştüğünü gösteriyor. 2019'dan itibaren Lübnan bankaları gayri resmi sermaye kontrolü uygulamaya başladı; tasarruf sahipleri dolar cinsinden mevduatlarını çekemedi, ulusal para birimi değerinin büyük bölümünü yitirdi.

Hesaplardaki dolarlar "lollar"a — yani nominal değerinden çok daha az eden hapis parasal alacaklara — dönüştü ve bankacılık sistemine güven bir daha toparlanamadı.

Paralellik rahatsız edici. Her iki durumda da kriz, yatırımcıların önceden görebileceği bir piyasa çöküşü olarak değil, idari bir duvar olarak geldi: bir gün para oradaydı, ertesi gün yoktu. Her iki durumda da siyasi sonuçlar hızla takip etti; hiçbir suçu olmayan tasarruf sahipleri liderlerden hesap sordu.

Paraguay için uyarı, Lübnan'ın zaman çizelgesinde yatıyor. Mevduatlar dondurulup güven kırıldıktan sonra hasar katlanarak büyüyor: tasarruflar değer kaybediyor, para birimi zayıflıyor, vatandaşlarla finansal sistem arasındaki sosyal sözleşme yıpranıyor.

Lübnan deneyimi, en zor kısmın dondurma anı değil, sonrasında gelen belirsizlik yılları olduğunu gösteriyor.