Polonya'da anayasal kriz derinleşiyor: Nawrocki hükümeti iktidarı ele geçirmeye çalışmakla suçladı

Polonya'da cuma akşamı, parlamento tarafından seçilen yedi hakim, Devlet Koruma Servisi görevlilerinin eşliğinde Anayasa Mahkemesi binasına girdi. Bu gelişmenin ardından mahkemenin başkanı görevden uzaklaştırıldı. Birkaç saat sonra binaya gelen Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki'nin içeri girmeye çalışması sırasında gerginlik yaşandı.

Görüntülerde Nawrocki'nin bir grup hakimi iterek geçmeye çalıştığı görüldü. Nawrocki, yaşananların ardından siyasi liderlerle acil görüşme çağrısında bulundu ve hükümeti ülkenin en önemli anayasal kurumlarından birinin kontrolünü zorla ele geçirmeye çalışmakla suçladı.

Adalet Bakanı Waldemar Żurek ise savcıların olayla ilgili soruşturma başlatmasını umduğunu söyledi. Gece boyunca yaşanan çarpıcı gelişmeler, Polonya Anayasa Mahkemesi çevresinde uzun süredir devam eden krizi daha da derinleştirdi.

Büyük ölçüde yargıç atamaları ve mahkeme yönetimi konusundaki siyasi ve hukuki anlaşmazlık olarak süren kriz, son gelişmelerle birlikte doğrudan mahkeme binasında yaşanan bir karşı karşıya gelişe dönüştü. Son olaylar, parlamentonun alt kanadı Sejm tarafından Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçilen yedi kişinin binaya girmesiyle başladı.

Mahkeme Sözcüsü Weronika Ścibor'a göre, mahkemedeki güvenlik görevlilerine eşyalarını toplayarak binayı terk etmeleri talimatı verilmişti. Aynı saatlerde, Anayasa Mahkemesi'nin mevcut Başkanı Bogdan Święczkowski ile Başkan Yardımcısı Bartłomiej Sochański'nin binaya girişine izin verilmediği bildirildi. Ścibor, operasyonun zamanlamasının bilinçli olarak seçildiğini ve bazı personelin binada bulunmadığı bir dönemden yararlanıldığını öne sürdü.

Hakim Anna Korwin-Piotrowska ise daha sonra mahkeme yönetimini devraldığını ve Święczkowski'yi görevinden uzaklaştırdığını açıkladı. Mahkemenin mevcut yönetimi, söz konusu adımların hukuka uygunluğuna itiraz etti. Nawrocki, Senegal ziyaretini yarıda keserek Polonya'ya döndüYaşanan gelişmeler üzerine Nawrocki, Senegal ziyaretini yarıda keserek Polonya'ya döndü.

Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nda Yüksek Mahkeme Birinci Başkanı Zbigniew Kapiński ile görüşen Nawrocki, ardından Kapiński ve bir grup danışmanıyla birlikte Anayasa Mahkemesi binasına gitti. X platformunda paylaşılan görüntülerde, Nawrocki'nin binaya girmeye çalıştığı sırada Korwin-Piotrowska'nın da aralarında bulunduğu bir grup hakimle arasında arbede yaşandığı görüldü.

Nawrocki hükümeti güç kullanarak iktidarı ele geçirmeye çalışmakla suçladıCumartesi sabahının erken saatlerinde Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Paweł Szefernaker, Anayasa Mahkemesi binasının önünde Nawrocki'nin açıklamasını okudu. Açıklamada gece yaşananlar, Polonya'nın anayasal düzeninin ihlali ve anayasal bir devlet kurumunun zorla ele geçirilmesi olarak nitelendirildi.

Szefernaker, “Bu gece Polonya Cumhuriyeti'nin anayasal düzeni ihlal edilmiş ve devletin anayasal organlarından biri zorla ele geçirilmiştir. Hukuki düzenin yeniden tesis edilmesi ve hükümet tarafından buraya gönderilen zor kullanma yetkisine sahip güçlerin mahkeme yerleşkesini terk etmesi çağrısında bulunuyorum,” ifadelerini kullandı.

Nawrocki, Kapiński ile istişarelerde bulunduğunu ve her ikisinin de kendi değerlendirmesine göre mahkemede hukuka aykırı biçimde yetki iddiasında bulunan kişilerin eylemlerini tanımadığını söyledi. Cumhurbaşkanı, devletin iç güvenliğine yönelik tehdit olarak nitelendirdiği gelişmeler ve siyasi durumun istikrara kavuşturulması ihtiyacı nedeniyle cumartesi günü parlamentodaki siyasi grupların temsilcileriyle acil görüşmeler yapmayı planladığını belirtti.

Adalet Bakanı Waldemar Żurek de olaya ilişkin değerlendirmelerde bulunarak cumhurbaşkanının davranışlarından duyduğu endişeyi dile getirdi. Żurek, “Cumhurbaşkanının davranışları beni son derece endişelendirdi,” dedi. Savcılığın harekete geçmesini umduğunu belirten bakan, cumhurbaşkanlığı dokunulmazlığından yararlanan bir kişinin bu şekilde davranmasının kabul edilemez olduğunu söyledi.

Görüntülerin cumhurbaşkanının “zor kullanarak içeri girdiğini ve hakimlere saldırdığını” gösterdiğini savundu. Żurek ayrıca, Bartłomiej Sochański'nin de aralarında bulunduğu isimlerle Anayasa Mahkemesi'ndeki durum hakkında görüşmeler yapıldığını ancak herhangi bir uzlaşmaya varılamadığını kabul etti. Bakan, mahkemenin normal çalışmalarına dönmesi ve vatandaşların bekleyen davalarını ele alması gerektiğini vurguladı.

Anayasa Mahkemesi önünde protestoAnayasa Mahkemesi binasının çevresinde, Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) ile Konfederasyon partilerinden siyasetçilerin ve sağ görüşlü destekçilerin katıldığı protestolar düzenlendi. Gösteriye katılanlar arasında PiS lideri Jarosław Kaczyński, Mateusz Morawiecki, eski Anayasa Mahkemesi Başkanı Julia Przyłębska ve Bogdan Święczkowski de yer aldı.

PiS lideri, yaşananları Anayasa Mahkemesi'ne yönelik bir saldırı olarak nitelendirdi. Polonya'nın bir polis devletine dönüşme riskiyle karşı karşıya olduğu uyarısında bulunarak protestoların sürdürülmesi çağrısı yaptı. PiS'in Avrupa Parlamentosu üyesi Patryk Jaki ise mahkemede yaşananlara ilişkin görüntülerin şimdiden dünya çapında yayıldığını ve Donald Tusk hükümetinin imajına zarar verebileceğini söyledi.