Dilin Gücü, Bekri Mustafa’nın İmamlığı ve "Yıkılan Basra

3 Kasım 2026 ABD Kongre seçimleri, siyaset tarihine büyük bir kırılma olarak geçecek. Sandıktan çıkan sonuçlar, Cumhuriyetçiler için bir hezimet, Donald Trump için ise ağır bir yenilgi anlamına geliyor. Trump’ın başkan olduğu günden bu yana dünya onu konuştu.

Seveni de oldu, sevmeyeni de... Ancak mesele kişisel bir sevgi meselesi değil; mesele, aslında tam bir "dil ve üslup" meselesidir. Dünya onun döneminde az kalsın 3. Dünya Savaşı'nın eşiğine geldi ve dikkat edilmezse o risk hâlâ kapımızda bekliyor.

Atalarımız boşuna dememiş: "Dil var adamı ipten kurtarır, dil var adamı ipe götürür." Liderlerin basireti ve dili, sadece kendi kaderlerini değil, yönettikleri toplumların ve tüm insanlığın geleceğini tayin eder. Siyaset sahnesindeki bu absürt (yani saçma, akla ve gerçeğe aykırı, mantık dışı ve anlamsız) durumlar, akıllara tarihimizin en nevi şahsına münhasır figürlerinden birini getiriyor: Bekri Mustafa.

1593 yılında İstanbul Kadırga’da doğan, hafızlık ve medrese eğitimi almış bu entelektüel şahsiyet, yaşadığı trajedilerin ardından kendini içkiye vurmuş ve adı "ayyaş" anlamına gelen "Bekri"ye çıkmıştı. Ancak kıvrak zekası ve felsefi mizahı sayesinde, sert içki yasaklarıyla bilinen IV.

Murad’ın bile nedimi olmayı başarmıştı. Onunla ilgili anlatılan en meşhur fıkra, bugünkü dünya siyasetinin de trajikomik bir özetidir: Bekri Mustafa bir gün Küçük Ayasofya Camii’nin önünden geçerken, cemaatin musalladaki cenaze için imam beklediğini görür.

Başındaki kavuk ve sırtındaki cübbe nedeniyle onu hoca sanan cemaat, zorla öne geçirip namazı kıldırtır. Namaz bitince Bekri Mustafa tabuta eğilir ve ölünün kulağına bir şeyler fısıldar. Cemaat merakla ne söylediğini sorunca gülümseyerek cevap verir: "Ahirete gidiyorsun; orada sana bu dünyanın ahvalini sorarlarsa,'Bekri Mustafa, Ayasofya’ya imam oldu' de, onlar gerisini anlar” dedim.

Bugün tarihe baktığımızda Kanuni’den Fatih’e, Atatürk'ten Mandela’ya, Thatcher’dan Putin ve Erdoğan’a kadar dünyaya yön veren liderlerin en büyük gücü ya da en büyük imtihanı hep üslupları olmuştur. ABD seçimlerinde Trump’ın aldığı bu son yenilgi, siyaset sahnesinde takınılan tavırların ve fütursuzca kullanılan dilin halk nezdindeki nihai faturasını bir kez daha gözler önüne sermiştir.

Mesele sadece Trump veya Amerika meselesi de değildir. Bu yenilgi üzerinden tüm toplumların, özellikle de günümüz Türkiye’sinin siyasi ve idari hayatı adına çıkarılması gereken çok büyük dersler vardır. Eğer liderler, idareciler üsluplarına dikkat etmez, basireti elden bırakır ve toplumu kutuplaştıran bir dil kullanırsa, günün sonunda ödenecek fatura ağır olur.

İş işten geçtikten, kurumlar ve değerler yıprandıktan sonra dövünmenin ise hiçbir anlamı kalmaz! Unutmayalım ki, ba'de harâbi'l-Basra (Basra harap olduktan sonra) alınan dersin ne ülkeye ne de millete bir faydası dokunur!

İster genel ister yerel ölçekte olsun; liderlerin ve idarecilerin konuşurken de uygulamalarında da son derece dikkatli olmaları gerekir. Güzel bir atasözümüz vardır: “Bin düşünüp, bir söylemek” gerekir. Nitekim bu kural sadece siyaset koridorları için geçerli değildir; ticari hayatta da böyledir.

Güven üzerine kurulu piyasalarda fütursuz bir söz, devasa şirketleri bir gecede sarsabilir. Aynı durum aileler içinde, kurumsal yapılarda, devlet mekanizmasında ve devletler arası ilişkilerde de aynen geçerlidir. Dilin yıkıcı gücü nereye değerse orayı harabeye çevirir; yapıcı üslup ise en büyük krizleri bile sulha çevirir.

Basra harap olmadan önce, üsluba ve basirete dikkat etmek gerekir. Sonradan çekilen aaah ve vaaahlar kar etmez! Hoşça kalın.